Amor 1| Amor 2| Amor 3| Amor 4| Amor 5| Amor 6| Amor 7| Amor 8| Amor 9| Amor 10| Amor 11| Amor 12| Amor 13| Amor 14| Amor 15
Redaksiyon| İremet Yayınları| KORMISKAN
| ıme|Veng u Vac| Piya| Piya Portal| Zaza Portal| Faruk iremet| Miraz| Radio Zaza|

>>> şo sere  (home)

Teyestey

 

Vervate
Editor/Faruk İremet

3

Di ziwaney, di kültürey;
Sewra

4

Êsi Dirbeti;
Baba Qef

7

Ziwanê di nêy babeti estê;
Koyo Berz

8

Xo bizon wa sar to bizon;
M.Élisan

11

Hera u jubiyayenda Awrupa;
arnayox: Faruk İremet

12

Awnayis u Vinayis;
Mewlüdê Diyarbekiri

14

Vatis
Mewlüdê Diyarbekiri

15

Ez Pawena
Faruk İremet

19

No Kancin Dewro?
Wedatê Bedirxani

21

Qisey Zazaki
Usxan Cemal

21

Ma Werdê Her Sarrime
H.Cansa

22

Kergi Zerdi
Berit Lyregård

25

Mergê Pirkeki, Mêsi u Disiwaney
Rosan Hayig

26

Edebiyat
Faruk İremet

27

Rozê Yena Ki
H.Cansa

29

Piro Seyid Riza
Íbrahim Dogan

30

Çimemi korbi yene
Íbrahim Dogan

30

Tarixê nusnaye ra-5
Dato Zeryan

31

Gistaneyo Sêhrin
Rosan Hayig

33

 

 

Aw zelala bırıqna, ZazaPress şewq dana.

Editor/Faruk İremet

ZazaPress, ze awa zelala u bırıqna, ze aşmiy u tijiya şewqna. Cephey adıran dı vala şariy Zazayana. Şaran bındestan inkar n kena, hme şekıld zordarey ver, bı şaran binena vala akena u qirena. ZazaPress, qand vyşaneya merdeni dı bı hpsana piya teber u zered welati dı vala akerd u mydanan dı protesto kerd. Na protestoyan dı cay x gırot u Konsolos Tırkan Stockholm ver tabut siyah verda. y kı wuca dı hadırey bi bı ju veka qiray u vay; "Yaşasın faşizme karşı lmsz mcadelemiz Devrim şehitleri lmszdr. Yaşasın Zazaistan. lm adın kaleş olsun ub"

Bı no pırotestoya, ma şarir fına mısna kı, ma est u ver sistem zorderey veri dı ma zeyd dsi (qela) vınderde y. Na qirayena ma qand şar Zazayan bi. Reng ma Zazatey, raya Zazaistan u serbetey a. No kar ma verdı y kı dsiy, ma do bı destana u bı torzinana biyar war. Ma dsi anti demokratik u zordarey bı ıngıştan x ma do ju bı ju cay cı ra werzan.

ZazaPress meydanan dı ro u x pyniy fsadey u zuran dı n nımneno. Zeriy ma pak, vaten ma raşt u gam ma qand serbestey a. Ny ra wa kes cız n bo u pizey x siya n kero. Ewro qand Zazayan, iy do en mhim pnaskerden u pr wahr vıcyayen o. Tenya bı serey x ya, ma vek vergan dı toriy. O kı ewro Zazayan inkar keno se, ser no esasiyet inkar keno. Eger ewro roşnayox u welat hzkerdox Zazayan wazen bıpelıkn se, sebeb no i bvengeya u b paşti biyayenda ma ya. Ma do ze ZazaPress şar x, roşnayox u welat hzkerdox Zazayan, ny zınciran ra bıreyn. Şar ma bı kamey x ya şaran binan miyan dı cay x bigir.

ZazaPress, hme cwayış Zazayan kar u bar inan qebul keno u wahr vıcno. Kesi xayın n vineno u kesi r rotox n vano. Hme Zazay bıra, way, dezay py. No wuni biro qebul kerdış. Vatey u vinayış kı, teber ma dı, bı fek maya yen vatış ma qebul n ken u inkar ken. Ma, vinayış x, vatenan x ZazaPressi dı, bı vengno berza, b ters qiren u ma do bı qir zi. Na vaten ma r qin (inan) şıma bıbo.

Her roc, bı tersana merden camrdey niyo. Camrdey, qand şar x tenya roc ser hewadaye, fıkr x b ters qirayen dı merden, merden canrdano.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Dı zıwaney dı kltrey

Şewra

Pilan ma vato; Jew zıwan jew merdım, dı zıwaney dı merdımiy. Qe (Doman) ma y kı teberd welat xu dı gırd ben u wıjanan dı heyat ramen, dı zıwan biyayena inan hım zıwan marda xu rınd nzanayenı ra u hım zi welato kı tey heyat ramen, zıwan welati rınd nzana-yenı ra ravreno. Dı zıwan biyayenı teniya doman ma y kı teberd welat xu dı jiyen inan dı n, kı welati miyan dı jiyen inan dı zi esta u xu mısnena. Tabi, doman ma y kı teberd welat xu dı heyat ramen, dı zıwan biyayena inan kışta tay qwet u serdestan ra zaif vıstenı u vinayenda kltr u zıwand cı, sınıfda dıdını dı vinayena gore zi, bı rf u edetand xu ya, bı zıwand xu ya tmıyan dı jiyankerdena cı dıha vşiya.

Doman ma y kı teberd welat xu dı r; Qand kı cemeat xu ra, kombiyayen-and xu ra, zıwan u kltrd xu ra duri heyat ken, ramen, zey ma fıkır biyayena inan, gırdayena inan a bı qwetı u nbıyayena hatıratand inan, xu resnayena cı ya dı zıwanan xeyl zor u zahmeta. Kışta binı ra teberd welati dı, zehmetey tayp-ardenı, egitım (mısnayena) zıwand xu r, bı zıwand xu ya kıtab, malzeme u metarial vinayenı, wexto kı kes bıwazo u zeri bıkero bters, rehatey u serbesteya qısekerdenı esta. (Kes ray kesi ver ngno u zor ndano kesi)

Tabi dı zıwaney bı rehatey a resnayenda destkewtenı niya. Qand destvıstenda cı zahf xebıtıyayenı, gırweynayenı u qand coy wext abırnayena may u pi u gırdand cı, xeyret u cefa xerckerdenda cı ya ancax ravro heyat. (Kes loxme hazır nkeno u niyano, nkeno kesi fek)

Peki; Na dı zıwaneya kı bı waştena ma sero vınden ıiya? Zanaye u Uzman kı, dı no merxele dı kar u bar kerdo, dı sınasnayenı u tanım dı zıwaney seni kerdo u sero ıi vato? Sınasnayenı u tanımd dı zıwaney ser, zane u uzman kı kar kerdo zahfiy. Ninan ra o kı en sıfte n meseli sero kendenı kerda u gırweyayo inan ra gorey Leonard Bloomfields'i (1933), dı zıwaney "Nativelike control of two or more languages" Yan, jew insan dıdı yan zi bol zıwanan, zekı şar wıyayo, şar

3- Dı zıwaneya kulturiyo. No zi mekteb di bi wendana dest fineyeno. No waştenzi waştenanda burjuvazi yo. No taleb burjuvazi se armanc burjuwazi y seyhet kerdiş, geyrayış u vinayışi r xızmet keno. Burjuwazi no talebe x di wazeno ki her kes zıwan kultura ra jew yan zi end teney bızano. Qand kı bol zıwan zanayış veşi kultur sınasnayış, merdimi dıha bı kultur u zan keno.

4- Dızıwaneya binzi esto ki o zi dızıwaneya zmre y eliti yo; no dızıwaney zi bi wendayena ser dergano. No zi teber welati di zıwan bini tım u tım iyeno zey konferans dayeni u gırwey bini di kar ardeni ra beno.

Qand ki qeek miyan d cemet x di harmonik, bı balans(denge), o ki baawery ya cı x bı x esto bo, serkew-te u baxtiyar bo, gereg bi familye (aile) x, bi merdım-an x, wexto ki tepya ameya-yana welat x di bi cemet x y welati di , qand ki da-yen u gırotena bıramno, gereg qeek cay ki wuja ra ameyo, koke x, kameya x, ii biya-yena x bol weş bızano. Ger-eg qeek zıwan maya x Zazaki bol weş bı zano u bı gırweyno u kultur x zi bol weş bısınasno u bızano.

Kışta bini ra qand ki qeek miyande no newe cemeti di rawey şıro u serkew; gereg qeek mekteb sıfteyeni di, iy ki waneno bol weş fehm kero, egitim no rındi ra rawero, karno weş, mewkiyn do weş x dest fino, miyand cemet newe di u x di tesir bıkero, bivirno dıha rınd kero. Qand qeek her dı (2) cemeti dı tesir kero gerek qeek no dı (2) zıwani kulturi bol rınd bı zano.

N wext newe y dınya dı heme i yeno vırnayış, tekno-loji dı gam newey yen eştışi, dınya her roj dıha enternasyo-nal (beynelminel) beno. Rawer şiyayena dınya y wnasini dı, dı (2) zıwaneya qeekan ma zi n şeno ina cemet xu r bı kero merdım no bı fayde bo. No dı zıwaney qand serkew-teni kılidno bı shr (sihir) niyo. Ny hetı gerek qeek ma ders xu y bini zi bol rınd hadıre ker bıram ziwan ngilizi zi bol rınd bımıs. Bı mmi mektaband Awrpa dı mısnayena ngilizi y moderın bol rındo. Gerek qeek ma y teberd (macırey dı) welat dı, no zıwan zi bol weş bımıs kar bar byar. Bı no şekla qeek ma do zi dı (2) zıwaney ra bıvıciy do bıb whr vşi (bol) zıwaney qeek ma do dınya y meşti dı het şar xu Zazayan dı xu zey d Zazaya hisker wni hereket ker. O cemet ki miy-an dı r zeyd ferd o cemeti x his kero u wuni zi hereket bıkero. Bı no şıkla maben n dı kulturi di zeyde masiya as-naw kerngilizi ye ina zi ina bi kero enternasyonal ina bı-kero hem welataya Dınya.

Fına gore Tove Skutnab Kangas; qand ki qeek bıbo wıher dızıwani gereg qeek sıfte zıwan x weş bımıso zıwan a bini zi bahdo bım-uso. Halbuki, gorey zıwan za-ney zlandi Leonore Arnberg eger ma wazen qeek ma her dı zıwana dı qısey bıker, gereg ma desteg bıd qekan x ey zı n her dı zıwanan zi paralell ber.

Her endi qeek ma mensu-b cemeti bini y se zi, fına zi do n cemet newe dı heyat x bıramn, qand coy zi gerg qeek ma o zıwani dı serkewt b. Qand ney zi gereg roja ki Homa qeeki dano, a roj ra merdim destpeykerdana zıwan may kero. Gereg merdim goş qekan x bi tarix, ıstanik, pehuwatey, kaye u fiqranay x y şirinara bigiro. Gereg merdim qekan x bıbo şew-and Zazayan, dawetand Za-zayan. Gereg embaz qekan ma y dimili zi estb ki qean ma bış, zıwan x bıgırwey-n.Gereg merdim, qeand x r ferq mabend n dı zıwan-an fehm kerdış do. Qekand x r feyd y dı zıwaney rınd fehmkerdış bıdo ki; y zi bı-zan qand ii ina r dı zıw-aney lazım o. Bı no şıkla mer-dim şeno qekan x ser be-rz kero. Wa qeek ma ver d dızıwaneya x ra gurur bıgir.

Wexto ki qeek ser sıfte-yni di dest p mekteb qeakan kero, o do eyni wexti dest p no zıwano newe zı bıkero u y zıi bımuso. Qeek tenya mekteb qeakan dı no zıwan new n museno, eynı wext dı medya y, televizyon, xezete y n new welati ra zi museno. Bı no şıkla qeek musayen a x her dı zıwanan dı zi paralell rameno.No para-lell bıyayen do mekteb dı zi bıramo.
Eger mmkn o se gereg may u pi y qeekan qeekane x her ser ber welat d x u ina r imkan qısey kerdişe zıwan x y mayi, hezim kerdiş kultur x bıd.

Eger eks ney bıbo se, eger qeek zıwan x y keyi rınd musayo se, zıwan u kulture bini ihmal kerdo se, o do dın-yay x dı x bı x bahtiyar, wıher baweri bo, o do bı orş-mey x y nezdi miyand har-moni dı bıjiyo, laber miyand n cemet newe dı kar u cay x yn do rınd nbo. O do tım u tım marjinal dı bımano.

Eger qeek zıwan x ye may rınd n musayo, laber zıwan bini u kulture bini rınd musa-yo se o do o ziwan dı serkewo, belki kar do ci yo rınd bibo la-ber o do rınd n zanıbo kam o koti ra ameyo, ii yo. Qand ki kultur x nas n keno u n zano, o do x b kok, b kultur b kamey hisbikero.

No zi qeeki yan zi ferdi şeno no, welat newe dı teberdı ser kewt bıkero laber o do dinya-y x y hissan dı n rıhat bo, x xırab hiskero.

Ma mecburiy qekand xu re mıl bıd, paşti bıwıcy, o i-yo ki ina bıkero wıher dı ziw-aney bıd inan. Bı no şıkla qeeki no welat x y newe dı hem " neslendo vini " bıyayen ra veco hem zi x bı x r hem zı gurub x y etniki r hem zi cemet ki miyan dı jin ken y r bıkero insanno bıfayd. Desteg ki ihtiyac qekan esto gereg merdim wexte cı dı bıdo.

Bı no şıkla ked herckena qeek ma do u ma bı x zeyd may u pi do b netice n mano. Netice kı ma wazen ma do bı no şıkla bıres.

ÇIME
1-Tove Skutnab Kangas, Tvåspråk-ighet
2-Lenore Arnberg, Så blir man två-språkig
3-Arja Paulin, Mer än ett modersmål

>>> peydı şo (to back)

 

 

şi Dırbeti

Baba Qef

Kyna delal
ma... tı
veng zerida mı naşnawut
tı, ndi zeri da mıdı
ı adıri veşay
u
ı wolqani teqay
Adır u veşnayenda
na guniya surın
felh'ana Sukiya
u
engur axbanki
surin
siya
şire
tam cı ze lewan to ya.
Hewn neyaro
dost peynira dano pıra
nşeno biro ver
ze camrd
nşeno bıdo pa
gley kı teqa wo
lulık dı nvındena
dırbeta
guniya
dest dostı miyan dıra
Axxx
o dem
şi dırbeti
bena dıha vşi
delala mı
hrsan x bınımnı
vılıkan tırbdamı

arnayox Faruk İremet

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zıwan dı n babeti est

Koyo Berz

1- Diyalekt
2- Fek
3- Şive

1- Diyalekt (Lehçe):
Zıwano kı fekand cı dı dıha vşi pra abıryayeney est, n abıryayeney kı zıwani miyan dı r diyalekt zıwaniy. Diyalekti zıwan miyan dı kışta tarix, Cografya, Herem u tay sebeband siyasi ra, veng u vıraştenda zelixand qısana pra abırn. Vıraştenı u veng dayena n qısan ca bı ca pra abırna. Diyalekt tarix zıwani, semedand siyaseti ra hereman cı kışta veng, vıraştenı u rzand qısana tam pera abırneno.

Zıwand ma dı zi ıhar diyalekti estê.

2- Fek
: Sinorand qısekerden-da zıwan miyan dı, gorey sınıf u blgeyan (Hereman) vırnayenı u vatenda cı r fek van.

Heme zıwanan miyan dı kes vineno yan zi raşt cı yeno kı, sukand cı dı, heremand cı dı ca bı ca u pra ferqın qısey yen kerdenı. Wexto kı n qısey yen kerdenı, cay cad biniya p ntepşen. Na ntepıştenı u ferq nabni teniya telefuz kerdena fekiya. Cay kı wırna fek cı p ntepşen u pra abırn, a abırnayenı u beşd telafuz kerdenı r van fek zıwani.
Zıwand ma dı zi xeyl pra abırnayey u feki est;

3-
Şive (Vatenı, vatış): Zıw-ano kı berzeya kltrd cı zey p niya u dı no wardı pra abırn, a abırnayenı r van şivey zıwani. Dı şivand zıwanan dı tax-tax, herem-herem, ca bı ca zey p nbeno u pra abırno. Kltr n cayan zi zey p niyo. Dı zıwan miyan dı cay kı kltr u edet, telafuz u qısey cı p ntepşen u bı şeklna pra abırn, şivey zıwaniy.

HERUNNAMEY (CAYNAM, ZAMİR)

Herunnam rıstan miyan dı qısey kı ravren herunda nami kes inan r vano herunnam, yan zi caynami. Herunnami heruna nami gênê u ê nami temsil kenê.
Herunnamey dı xo miyan dı, bı şeş halana pra abırn.

1- Herunnam kesan (şexsan)
2- Herunnam nişankerdenı
3- Herunnam perskerdenı
4- Herunnam alaqe ronayenı (Dayenı u gırotenı)
5- Herunnameyê belli
6- Herunnameyê nebelli

1- Herunnamê kesan
: Qısey kı ravren herunda namand bıgan u bganınan, inan r van herunnamey kesan. Herunnamey heruna namand kesan (şaxsan) miyand rıstan gn. Herunda namand inan dı xo dan ver.
Mesela:

Ez: Ez nan wena
Tı: Tı nan wen
O: O nan weno
A: A nan wena
Ma: Ma nan wenê
Şıma: Şıma nan wen
Ê: Ê nan wenê
Mı: Mı nan werd
To: To nan werd
Ey: Ey nan werd
Ay: Ay nan werd
Ma: Ma nan werd
Şıma: Şıma nan werd
İnan: İnan nan werd
Ez: Ez ameya
Tı: Tı amey
O: O ame
A: A amê
Ma: Ma amey
Şıma: Şıma amey
Ê: Ê amey
Mı: Mı va wına nbeno
To: To va wına beno
Ey: Ey va zey şıma nbeno
Ay: Ay va zey şıma nbeno
Ma: Ma va br ma wına nker
Şıma: Şıma va br ma wına bıker
İnan: İnan va şıma nşen zey inan bıker
Demo newe
Ez o koli şıknena
Ti y koli şıknen
O yo koli şıkneno
A ya koli şıknena
Ma y koli şıknen
Şıma ye koli şıknen
y koli şıknen
Demo amyaye
Ez do koli bışikna
Tı do koli bışıkn
O do koli bışıkno
A do koli bışıkno
Ma do koli bışıkn
Şıma do koli bışıkn
do koli bışıkn
Ez do bira
Tı do bir
O do biro
A do biro
Ma do birê
Şıma do bir
Ê do biré
Demo ravêrde
Mı koli şıknay ()
To koli şıknay ()
Ey koli şıknay ()
Ay koli şıknay ()
Ma koli şıknay ()
Şıma koli şıknay ()
İnan koli şıknay ()
Ez ameya (amebiya)
Tı amey (ameybi)
O ameyo (amebi)
A ameya (amêbi)
Ma ameyê (ameybi)
Şıma amey (ameybi)
Ê ameyê (ameybi)
Ez şiya (şibiya)
Tı şi (şiy, şibi)
O şi (şiyo, şibi)
A şi (şiya, şibi)
Ma şi (şiy, şibi)
Şıma şi (şiy, şibi)
şi (şiy, şibi)
Demo hera u nebelli
Qey ez do bira
Qey tı do bir
Qey o do biro
Qey a do biro
Qey ma do birê
Qey şima do bir
Qey ê do birê
Ez do roj şira
Tı do roj şır
O do roj şıro
A do roj şıro
Ma do roj şır
Şıma do roj şır
do roj şr
Demo newe
Zozana şına wendexane.
Zozanı şiy wendexane.
Demo amyaye
Zozan do şıro wendexane.
Demo ravêrde
Zozanı şiya wendexane.
Zozanı şibi wendexane.
Demo hera u nebelli
Zozan do qey şıro wendexane.
Zozan do qey biro.
Zozan do emser biro.
Demo newe
O yo koli şıkneno.
O yo şıno erdan miyan.
Ez o şına taqi.
Ez o nan wena.
Ti yê ey benê keye.
Demo amyaye
O do koli bışıkno.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Xo bızon wa şar to bızon

M.Elişan

Eger ke xor nıb se,yew ker nıben. Ver hemei gerek ma mıletey xor bıb,namey mıletey xo ra nırem. Şar ma xo ra von ma Zazay u bı en name yen şınasnayış. Lazım maz sey Tırko, Kırdo, rebo, Farıso, bınamey Zaza`y ra iftıhar bık. Zaza nişon namey şeref u nomıs ma Zazayonew.Enır wayer vetış wazifey her inson Zaza`wuk şexsiyet yi est. Mıletey Zazay tarıx ya ponk. Xayiney,bıbextey,pisey rı gırewteya. Miyon xo dı dest dona yemno,paştey yemno gına.Şıktey u qusır lez lez afu nıben.Qaydey u qural akerde yen kaykerdış. Hile,fesadey nıbena. Ayık fesadey iblısey bıkuz ca yi miyon cemtıd nmonen. Ercon u ponc pere ben. Yen kay.Cay xo dı Zazay carmıd. Tebera ona ni.Yew vatey verino est:Von kera cay xo ra lekay se, sıvık bena, kera cay xo dı gırona. En zı ombaz ma yik macirey dey, raştey yina. Teyino tı end vac xo kerd sıvık.

Hem xo inkarken,hem zı fek xo erzen hemei. B şansızey-akyak yin ha miyodey wazen, şar rı mal ki. Goya mıletey Zazay xo ra nıvona ma Zazayvona ma inay? Raştey xo ra dur kewtışey u bı nzonayey, ım gırwtışey, idoloji u din insono ken en hal? Bısılmonatey nıbena kimlik milli, Komonistey, Faşistey usey in iyo nıben kımlik milli. Yew bısılmone benuk Kırdıb, benuk, Tırkıb u benuk Zazab. Her inso yew mıletey yi esta. L pırey inson bısılmoney niy. Semed idoloji zı en qaydew. Herkes wa xo bıarqelyew.Eyr durum mıletey Zazay durum vızri niw.Eyr durum ma hin tehluked niw.ik kı heta ınka roşenberon mar zelal nıb, eyr hin zelal. Zaf het ra mhlumat bı teferuat ome nuştış. Ma eyr hin ntersen. Mesulatey ma eyrin vızr ra heyna zıdera. Ver şar xod sorımlılıey xo heme hetra lazım ma biyar ca. Tercubey ma eyr zafew imkon u teftal (malzeme) ma zı estu. Mılet ardış pser u komey (Kimlik) ma ser xebat vıraştış kar mawu verinu (sıfteyinu). Mıletey ma kar akerde u şkera ra hskena. ik kı ma on yew ca zon u kultur maw. Xebat ser komey mıletey ma, zon u kultur ma. Semed prey mıleto nuştış arey xo bewlikerdış, yew heq, semed mıletey Zazay zı heq. ik sey serbestey niw. U cay serbestey nıgn.

Semed serbestey Zazay lazım kom desta ına yena ay i bık. Bıkeda ponk u arek ari ikewuk nvırazyewinkew.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Hera u ju biyayenda Awrupa
senin ame merhéleyê ewro?


arnayox: Faruk İremet

1950
9 gülan
Wezir teberi Fıransa Robert Schuman qısey x dı wuni vano (na qısey x zi Jean Monnet ra gino); "Gerek siy siyay (komır) Fıransa u asın, polay Almanya ju institsyon dı biyar pser u no zenginey qandê welatê Awrupa akerde bo.
1951
18 Nısan
Na waştena cori EKSG (ju biyayenda siy siya u asıni) ya beno raşt u bı het 6 welatiya Paris dı yeno qebul kerdış.
1952
27 gülan
Waştena ju biyayenda pawutış Awrupa, Paris yeno qebul kerdış.
1954
30 tabax
Fransa waştena ju biyayenda pawutış Awrupa red keno u qerar x peydı gino.
20-23 payız vern (october)
Dıma konferans Londra, waştenda paket Bırksel hera biyayenda rocawan (batı) Awrupa, Paris dı imza bi (VEU).
1955
1-2 hézirani
Wezirê te
beri zay şeş welat Awrupa Messina dı yen pser u qerer newe gin. Bı no qerer newe Awrupa bı het ekonomik zi sınoran x hera ker
1957
25 awdari
Pê ameyaenda EEG (Piyabestenda Ekonomiyê Awrupa) u EURATOM (Piyabestenda Enerjiyê Atom ê Awrupa) Roma
dı ame qebul kerdış.
1958
1 ıle
y qanuni u piyabesten Roma kewno dewre. Komisyon EEG u EURATOM Brkseli dı ca ben.
1960
4 ıle
P ameyenda Stockholm qerar EFTA (Jubiyayenda Serbeteya Ticaret Awrupa) bı insiyatif İngiltere yeno qebul kerdiş.
1962
30 temuz
Qerar piyabestenda zirti yeno qebul kerdış.
1963
14 ıle
Reis cumhur Fıransa General de Gaulle xezeteciyan r vano; -Ma n wazen UK (İngiltere) bı kewo miyan Ju byayenda Awrupa u ma heq x y -Veto an kar.
1963
29 temuz
JBA (EU) 18 welatê
Afriqa ya pyenu Yaound bın protokolı imzay x erzen.
1965
Nisan
P ameyenda p miyandı hlıyayenı (fusion) qand piya-bestenda ju Meclis u ju Parlamento yeno qebul kerdış. Na qanun 1 temuz 1967 dı kewno dewre.
1966
29 ıle
Warêy ameyenda Lüksemburg,
Fıransa meclis dı newede ra cay x gino. Bı şertna, gerek Fıransa her wext germey bımısno Ju Biyayenda Awrupa.
1968
1 temuz
1,5 ser ver werzeynayenda qerer sınoran, sınori zay welat Ju Biyayenda Awrupa werzna. Heq zsınoran beno şirikey.
1969
1-2 kanun
Haag dı zay JBA yen pser. Na cwayışi dı Serdem Cumhuri u Serdem Hkmeti ca gin u qere kı heta na ser ameyo gıroten qebul ken u ny qanuni kewn dewre.
1970
22 nisan
Lksemburg dı qerer x finanse kerdenı dayno u Parlamen-toya Awrupa bı qanunana otoritey ci vşi ken.
30 héziran
Lksemburg dı welatan JBA yen pser u qerar dan kamcin welat bıbo zay JBA. y kı waşt bıb zay JBA ny; Danimarka, İrland, Norwe u İngıltere.
1972
22 ıle
Brkseli dı qerer qebul kerdenda Danimarka, İrland, Norwe u İngiltere yeno dayış.

o do bıramo..

>>> peydı şo (to back)

 

 

Awnayış u vinayış

Mewld Diyarbakıri

Her cara her i, her wext n aseno. Her kesok awna n vineno, qey vinayış imkani mısaiti b merdım şıkeno bıvin. İmkan proyi ıni xeyret, du'a, zım, xebata mili u manewi, itifak, itihat, whted (piya) ra vırazn. B imkanıkı pro bı aqubet, ixtilaf, fsadi, ım pisi (pis awnayış), pis vatış, pis tefekr biyayış, zeripisı, mel pisı, b heviti, b umudi, b xeyreti, b zım, b cht, b tut ibadetı Homa ira; vırazenê.

Trkiye kser (bızfi) nyari dewlet biyayenda Zazayana. ma gavag şoreşgeran ma Zazayan dımra b xeberi dımiyand bru mileta ma dı hreket kerdo dı karşıd nyard whşi (Tırk) dı imkanek do b hıdudo, b peynida n yariyo, gencan (nwanan) mayik, herı ehli xıyreti bi, label lej ra duri bi ini mileta x ra kerdi serdı, u mileta ma eşti vırarda n yard whşini b wujdani, prdo bin ra naleno roşnayox mileto Zaza cwok kerdo x verdano ez n bawerak nımune ezi id cayek dıdınyay bini dı bıbı.

Qasok roşnayox Krdan b xyreto, qasok roşnayox Krdan tariyo, qasok roşnayox Krdan zeri siyawo, qasok roşnayox Krdan qıc tefekr beno, qıc ray ra şıno, qıc xeberi dano, qıc lıngan (gaman) erzeno, qıc hivi keno, qıc iman ano, qıc tarix zano u qıc qıc qıc. Welhasıl roşnayox Krdan her i iy cıni qıco. Hme i zano.

sıl meselak ez wazena bini ser enawa: hbek sazmanekdo dı karşi dı Zazayan dı mcadele ken est namey cı Tırk u Kırdo. Ez raduna cır her wext goşdarey kenoa Eno sazman taraftaran x dweti fıkırdo tewhidi keno, milet ra vanok; Zazay ınbi, tık n beno feqat ema qırıka x bı dest x qelışnen. Verek nyar ine sere bıbırnı eb desd x, x sere bırnen. ımka x bı dest x şıknen hald x ra razi ben, mıl x bı dest x qet ken, la van ır dest ma derg niyo. Merdımok, bı dest x mıl x cıra kerd, qey n zanok kesi mıl x kerdo kılmı mıl x n reseno her ca. X ver dayını fen mıl dı dergiyo. Eyro ma r genci Zazay, roşnayox cı b xeyret. Lazımok ma bışkin n yari mtecuwazi x sera teber keni. Hakimyet x mili u manewi tmin u inşa bıker.

Rocekkı mın dı radunda Ameriqa dı şan tari dı goşdarey kerd, ni ardi mxalif Zazayan nza konca şhrandı dınya ra rıza bi serdı mesrefd pili resnay p ina ra wazenok derheqd grwey Zazayandı karşidı xeberi bıd label o kı vıcya krsi yani xeberi bıd la wulı mı di va; Bı namey homay gırdiya u dest bı xeberdayış kerd ena ray bahdo coy egd radunı dı xeberi day va; Eno ı dano rama şanık mileta Zazay dı xuriti da qelp fıtretı x dı miletek da dindara ha hdisi şerifi Hz.Peyxemberi wendı." Eger dı ridı rdan ra din proy cı medran beri dı estarandı hps bıker go zazay sılımk (merdifan) pyda bıkern yn x bırısn din go din biyar rıd rdan." Bnatera, ez goştareya radunda Kırdan u Tırkan mnafıqan kena tede mileta Zazay dwet rayda xya leymıni ken. Ema roşnayox kı ma dwet Zazayini bıkero zaf kemiyo. T bhır (dengız) iniyok bın cı ınib. label, merdımo bı aqıl u bhran x r teriyok bıbino. Merdımok dı her hal u şartı dı dı her wexti dı nobetdari menfedı mileda x bı gbı, inayetdı Homa tala iy mfak u muzafer bıbı. Vazifewok milde ma ser enowo: Mileta x ra hkerdış u dı oxır dı cay dı bışkın can u mal hta axreta x kı bıdın. Mileta mı, ax, ax, ax, şar berx x keno beran, ma şari ken beran. Şar ma sero goşt u estand ma sero bı meqesand destand x mıseno doxtorey u hmaley ma yinra b xebero b hyeyo.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Vatış

Mewld Diyarbekıri

Geliyek de ar cınki u mrdekek bi
dı kynay ju dadwo ju pirek bi
geliyek de panc pêyey bi xeberi day
dı zon mıno şirina geliyek de
ju geliyek do weşıkde
qeflek cınkan u merdekek
ray ra şiyo bı zon mı xeberi day
veng u vatış veng cınkda şair
u vengê merdekekdey
dınyay d x teslim şytani n kerdo
u
pak mendo u weşık mendo
geliyek de günakarekdog
x ra şerm keno geliyekdog
tede varıtı varena, darı u cınk u mrdeki
tede bı Zazaki xeberi nuri asmani
hışinayiya dhlano wesari
aw berıqnayiya eman varıtag bı rhımı varena
wiewia teyreko tırodano u ser sıbay zerxi roci
en proyık qast Zazakida mı weşık geliyekde
geliyekdo bı nuri asmeni dı
kynekek bı Zazaki xeberi day.

5-3-1999/Êne

>>> peydı şo (to back)

 

 

Ez pawena

Faruk İremet

Mirê ma ser
bı adır mana
kay mekerê
dest u riyê xü
bı awa mana
meşw
ım x rd ma ra wedarê
veşnena
fetısnena
u rd ma y şirini
şıma r kena
mezel do b tırbe.
A adır
adır şehidano
A aw
mısk u mbariya
A érd
tırbda şehidan
25 u 38 ê Zazayan o
fek merzê
ım meverad
ım şıma vecena
qatê homayan ra
hta chnım
érdê Zazaistani
tenya bı serey x ya
ez pawena...

>>> peydı şo (to back)

 

 

No kamcin dewro

Wedat Bedırxani

Teyrê wesari bê veng mendi
Koyandê Zazaistan'i sero
Briwan nşna bri tıyad

Yâ Rebbi!
No kancin dewro?
Gülistandi perri nêabyay
Merdımi b nan u aw mendi
Qirina kean vıjy azmn

Yâ Rebbi!
No kancin dewro?
No fınji gonyama rıjyna
tıfıngand goni werdanra
no ı zılmo vareno ma ser

Yâ Rebbi!
No kancin dewro?
Qabırxeyma biy p nıfsi
Destand zaliman dı anci
No ı zılmo vareno ma ser

Yâ Rebbi!
No kamcin dewro?
Cihani no zılm ndiyo
Bındestey ıya ma vinen
*Ellahnêtew pêro hewnda

Yâ Rebbi!
No kamcin dewro.
*Ellahntew: Şar, Millet

>>> peydı şo (to back)

 

 

Qısey Zazaki

Usxan Cemal

Her tair (their) ve zonê xo waneno.
Her their halen xo ve xo vırazeno.
Her tenge ra dıme hirayiy esta.
Her was koka xo sero roeno.
Her wela adırde gevız ndano.
Hrdisa to biya sıp, serm nkena.
Herdise bızera ki esta.
Herdise ra gore sane beno.
Hêrê bê perire bar beno zaf.
Herê borono.
Heremus wele kıneno, keno xo sera.
Herir mom şiya vato: " ya koli, ya ki awa qediya (arey, Ayre qediya).
Her bê kirawo.
Heri vato: "azna zon", şiyo mi ver, vato: "mı xo vira kerd"
Her haut azna zon, şiyo fek mi pero xo vira kerd.
Her kes moa (Maya) mı perskeno (perseno), piy mı ks pers nkeno (nperseno).
Her b kira wo her kes niseno ro cı.
Hero ke qever beno, verg ra nêterseno.
Hêrsra ke ustara, zerar ra nisena ro.
Hes gemera herdiyo, xevera geme çine biya.
Hes ke bi kokım ıy xo de kaykeno.
Heştir ımu j la u laşer şi.
Hewnê isonê vêsani nino.
Hewn xo, hewn awreşiyo (hargoşiyo).
Hewnê
xo zur qesey meke, dıdan pexamberi dezen.
Heyvano ke pey xo khul bi, qılancıke kotra yena zoneno.
Hirrayis osteri, phoştiya gay nrira wo.
Hir xo ame şi.
Hona boa sıt fekra yena.
Hona oster (astor) nêgureto, nalu ceno (geno)
Honde ke ma va, tuk ame zonê maro.
Honde kutiki qımet xo ino.
Honde xode pil mebe (meve).
Hot mıluzu gureto zu herera, besenkerdo barker vato: "Ax bkşiye ax".
Hurdine piya sare naro (sere) zu (yew) balisna.
Huska husk qemetiyo pıra.
Hı vato pırnıkera pero.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Ma werdê her sarrime

H.Cansa

Werd, ye ma bi
Ma nê, ara de di
Neki, perojiye de
Neki, sami de
Nêki ju sope de
Walat ye ma wo
Nê gerila, ye ma wa
Ne parti, ye mayê
Neki serdar, ye mawo
Nêki pilê xu, ye mawo
Hard ye mao
Nê zunê ma, tey veyn beno
Nê name ma sero esto
Nêki qese ma perey keno
Zun ye sarrio,qal ye sarrio
Welat ye mao tawaê tey nemendo
Sarr ye mao sarrê de çiye nemendo
Esker esto, ye ma niyo
Gerila esta, ye ma niya
Çepçi - mepçi estê, ye ma niyê
Tey ju sarr esto name xo Zazao
Xora yan Tırk vano yanki Kurr vano
Fekt d Tırkiyo
Tey Zazaki nemendo
Eke vana Zazaki,vano; puan sono
Taê Zazay estê
Vanê; ma Zazaki xelesnenime ra
Çênekê ke hin vanê, ciamordanê sari de sonê
Ciamordê ke hin vanê, cêniyanê sarrê bini de sonê
Çêneki, benê je dinê, ciamordi ki benê je dinê
Cêniye ma sonê mêrde
Ciamorde maki sonê mêrde
Ciamordê sarri ciamordo
Cêniye sarri cüanike
Cêniye ma hermetê
Cüamerde ma ki hermetê
U gılı ra vozeno yeno serba Zazaki
Na gılı ra vozeno serba Zazaki
Zerrê çê xode domani bê Zazaki
Ne, bıra cnyka my Almana
Ne, bıra cnyka mı Tırka
Ne, bıra cnyka mı Kırdasa
Cnıke Almnaki musnena doman Zazay
Cnıke Tırki musnena doman Zazay
Cnıke Kırdaski musnena doman Zazay
Cnıka Zaza kam de boki Zun i sarriyo
Cnıke Zazay,Zaza de bo ki Tırkiyo, Almankiyo
Nata niadana lığa
Bota niadana çamura
Ser de niadana lynciya
Byn de niadana qefçiliya
Cansa sevazo ki posmaniya
Tersa mıke na zun vindi bo
Na sarr bın ra wedario
Hard ye sarrê bini bo
Adyrê pi u kalku werte ra wedario
Cansa ki na derdi
ra bımıro

>>> peydı şo (to back)

 

 

Merg Pirıkekı

Roşan Hayıg

Roz zu pirkekı kena xo r adır wekero u nan bıpewzo. Wexto kı na kena qırş u qal arkero u bero adır xo acıfino, dest nay gneno rxı u ritıkı miyan ro u beno rxa.
Na qand pakkerdenı dest xo sawena estunra kı dest xo pa pak kero. Tı nvan qelaşd estunı miyan dı demaşkl beno u no demaşkl dano nay destı. bahd pededayenda demaşkli nay r bol beno serd u na lerzena.

Na dana pırro şına kewna cay miyan kı xo germ kero, nofın cay miyan dı goinı şına nayra. Wexto kı goinı şına nayra na kena of ofı, wax-waxı u cay miyan ra fınra tıllo bena xoser. Wexto kı tıllo bena nofın serey cı koyeno ıstraxana (tavan). Istraxana zi zew sersoqı darda beno u no sersoqı cordı delxıyeno (koparak) u yeno na pirkekı serero, ew na pirkekı dıha ne kena u ne zi wena herunıdı mırena u şına heqeyda xoser. Wıni aseno kı a rojı nay u sola a pirkekı no dınyara bena pırrı, qand coy xo nşena mergi ver bıreyno u mırına.
Mşı u Dışıwaney

Dışıwaney ben, roz n wırna arwan xo gn u ben gema bıırayn. Resen cad ıraynayi tepeya n arwan xo verdan ere u yen zu darı bındı roşen u dest bı mşewre u qısekerdenı ken. Dı o nabn dı zu mşı yena n şıwanan ra jewi areya anışena. O şıwaneyo bin zi vano:
-Xo melunı mşı to areya anışta, ez ay bıkışa.
No xo hadre keno kı a mşano u ay bıkışo, a mşı perena u yena ey areya anışena. Nofın o şıwaneyo bin vano:
-Xo melunı a mşı ared mıra perr am to areya anıştı, u no fışenga xo rameno tıfıngda xo fek u ared enbazd xo ya nano mşa. Wexto kı no tetixi anceno u nano ared enbazd xo ya mş u enbazd ciya piya dindeyn erd. No şıno ser u wınno kı enbaz cı erdo biyo ze cılı u merdo. No n enbazd xo sera werzeno, dest erzeno zımbland xo, zınblan xo tadano u vano:
-Çiyê nêb
eno zew ma ra merd zewzi mşan ra, ma zey p amey u pata vızyay.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Edebiyat

Faruk İremet

Gerek her merdım hemver x, hemver, piran x vazife y x biyaro ca. Vazife, vazife y vındernayış vıni biyayenda zıwan ma Zazaki yo. gerek her merdım do zaneye, nuştox, wendey x u kok x nas bı kero. Nas kerdena x, nas kerdena welat x kber şar binan r x qebul kerdayışa beno.
Her merdım bı şexsiyet x ya yeno nas kerdenı. Senin kı her, milet, nuştox, artis bı i y x y taybeti ya yen nas kerdenı. kı ninan r beno kılid komnikasyon zi fına zıwano. Yani zıwan, kılid komnikasyon nus u qısey mabnd şaran u insanano. Zıwan şexsiyet welatiyo. Kok welat, kok name y welat her wext x zıwan ra gino. Swdi-Swd, Yunani-Yunanistan, Fransızi-Fransa, Romani-Romanya, Rusi-Rusiya u.a.b

ı wext merdım bı zıwan x ya n nuşno, zıwano x nıyaro kar, cay dı y merdımı kewn tengaseya vınayış u n şen ray newe aker qand zıwan x u n şen bıb rayver şar x. Zıwan, vek u dıyalekt zengın bıyayena şar bıyeyena.

Bı zıwan zazakı heta nıka iy mhim niyameyo nuşnayenı. iy kı heta nıka ameyo nuşnayenı zi zaf newey. No newe biyayenı zi, zıwan ma y nuştı zehmetey veceno ser ray ma. Heta nıka o i kı amey nuşnayenı, ina zi tenya ser iy politik u ıstanıkan mendo. Gere ma ny iy bıvırn. Enerji u gıraneya x bıd ser iy bini zi. Co kı endı ma ser zıwan, tarix, tradisyon u ser iy aarnayış bı grwey ma y zıwan x y may u piyan bıker dewlemend. Herı iy mhım zi noyo kı, zıwan ma y zazaki dı diyalekt u veki est. Nuşnayenı dı, qıse kerdenı dı qand coyo kı ma zehmetey ancen . Gere ma qeder zıwan x y bın dest mendaye bı vırn u y r gunıyo teze bı d. Eger ma ny n vıraz se,qeek ma , ma ra hsap persker. Ma, kar u xebat ma zi wunı tecrit bıker kı ma do n şer bı werz saqand x ser.

Tıya dı ez wazena iy veca ıman ver. Gere ma enerjı u gonıy x bıd ser zıwan u ma x lete n ker. Vek u dıyalekt zazkı bıyar phet u bı ına ra ma zıwan x y nuşı vıraz. No kar zi, kar merdım cıdı u zaneyo. Eger ma wazen se, zıwan x y newedera vıraz gere ma akademı, ensttıyn x vıraz. u bı newedera ma y r gonı yo taze bı d. Bı zur u nzanya qe iy nekewno ser. Zane bıyayen zi, kok x, zıwan x u kltr x naskerdena u gırwe kerdena beno. Gere her merdım gırwe u enerjiy x dı cıdı bo.

Vırazyayena u bıyayena dınya ra heta nıka heme i ameyo vırnayış. nsanş, sı, aw, dar u ar wext serı ameyo vırnayışı u zaney tarıx ny r van mutasyon. Zıwan zi no vırnayış ra heq x gıroto u ameyo vırnayış. No vırnayış hem het negatıva u hem zi het posıtıva yo. O i kı negatıv tarıx dı x mısnayo noyo kı şar zıwan x vıra kerdo u zıwanı bını mısayo. Na vervaten x dı bı zerıweşeya şen ny vac kı; zıwan ma dı zi iy newe vıcn. Ma şar x r u wendenan Zazakı r hme iy neşır Zazaki bımbarek ken.

Ez ny iy serwerzayena zaf gırd vinena. Qand kı, heta nıka zıwan ma ameyo peliknayenı u nıka nıka ma gam x y gırdi erzen u x nezdıy p an. Ez a vana; Qand jew bıyayena zıwan ma zazaki dest pd p, mıl bıd mıl...Piya ma b wahr niy. Zazay kı welatan Awrupa dı cwn, gerek zıwanan ina weş bımıs u literatr Awrupiyan ra kıtabi bı aarn (kıtaban qeekan, sıiri, ıstanıki, romani ub). Zazaki. No i, zaf mhimo. Literatr (edebiyat) engineya x zıwan ra gino. fiıma do ilah vac; -Qand ii literatr welatan binan zıwan ma r biro aarnayenı? No kar ma, qand ıiyo? Mebet, tenya aarnayenı literatr niya. Mebet, ma endı literatr dınyay bıaarn zıwan ma yê xasek Zazaki r o do bıbo zeyd nımuneya. Bı no grweyen ma ya ma do yaremetey bı da zıwan ma y xasek Zazaki. ı ax zıwani dı, lıteratr u nuştey kltr milet binan bir aarnayenı u ı ax şar ma ny i nasken u destken wenden ny iy, o ax dınya ra u welatan binara zi iy newe hsn. Ny i zi iyno zaf mhimo. ı ax merdım literatr welatan bini nas nkero u ray literatr nas nkero nşeno bı zıwan no zifa bıbo parey literatr dınyay...

Zıwan ma y literatri dı, taybeti zıwan ma zazaki/dımlıki dı literatr u wenden, nuşnayenı zaf zeifo. Merdım şeno waco inyo zi. Wuni yo gere ma zi cay ra dest bı nuş u wendenı bıker. No aarnayen beno, no nuş roman, ıstanıki, şıir beno, no meqale, no destnş beno qe mhim niyo. iy mhim esto kı a zi naya kı, y insani kı şen bı wan u bınuşn gere cayra dest bı xızmet x y erciyayey bı ker. Bı wan, bı nuşn no zi vazifa ma yo, qolıncan ma serdı bar ma yo u no zi bar kerdena tarix o u tarix ma ra hsab pers keno.

Zıwan bı cı ya wendeno, nuşnayeno u qısey kerdeno. Zıwan hme i ra mhim milet biyayeno. Hinsani, mileti yen/peyda ben tarix ra zi wuni vıni ben, mıren u kes ina nas nkeno, nzano kı ina tarix dı estbiy. Tabi miletanı kı paş x dı iy nuştey veradayo, tarix ra wuni rew vıni nbiy nben zi. Ma ny r şen no nımune bıd; destan Gılgamış (Gırdgamş), tarix Firaun Mısıri, tarix Maya-Azteki, Babili, Asuri, Smeri qand kı amey nuşnayanı coy kı nmerdi u heta wext ma resa yo. Yani nay miletan ser si, ser çermı, ser tehxt desan bı zıwan x y nuşi, i nuşnay u nay i, vıni nbiy, şewqa aşmi ra vıcyay verniya şewqa rojı. Tarix dı arkolog vıcyay bı serana ser ny iy kar kerd bı nya tarix ay miletan day naskerdenı. Qand coyo kı ma zi gıraneya x bıd/verad ser nuş, wendış qeekan x bı zıwan x ya bı lımn u gere no ma dı bı bo tradisyonı (det).

Zıwan ma beno kı zifo, b taqeto ma vına zi qeikan x r zıwan ma y bıtaqet u zif bı lımn. Qeeki wext verni dı şen ewtan ma bıvin ay vaten ma y ewti, zifi bı vatenı raşta bıvırn. No meqale dı tayın vatey ze Awrupi yo. Zeyd "tradisyon". Zıwan ma, zıwan Hindi-Awrupi yo. O wext ma şen vatey, qısey ina ra deyın bıker u gerek inyo kı ma newera vatey u qısey vıraz. Gere zıwanê ma welat ra, zıwan insan ma ra dur n kewo zanayey, bı kelime vıraşteyana n beno. Zaneyey, zuri u bı xırxızeya zi nbeno. Gere merdım hem qand x, hem zi xebat ay nuştoxii bini r drst bo. Qand kı, kes mar "şıma mecburiy bı ziman x ya bınuşn. şıma mecburiyi bıb nuştox." N vato. Kes mara alimey yan zi nuştoxey n wazeno u n waşto. Tercih ma bı x kerdo. Wext, wext zıwan ma y xasek Zazaki r wayr vıcyayeno.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Roze yena ke

H.Cansa

Roce yena ke têdest de
Roce bena ke têdust de
Roce ververê jubini de
Tu mıde, ez ki tode
Tu mıde hast, ez tode hast
Jubin de niadanime
Ca cade ki resinime pê
Pia wenime,sımenime, pia kaykenime
Xojibe mıno tu, xojibe mao sıma
Tırk Tırkeni xora mevro,
gıranan maki raverdo
Sarr Zazay ki Zazayna xode bımano
Dısmenêni ra kesi karê nekerda

>>> peydı şo (to back)

 

 

PİRO SEYİD RIZA

İbrahim Doğan

Ewro mı heune xode Piro SEYİD RIZA di
Çelkaniyede diyare koye Munzurira
Tıfangede filinta destero cayede berzra
Qira va KAHRBE ZUREKERİYO BEBEXTA
Ebe heybet gırmıkaxo kerde berz
Ez terso mı va belki bi hardlerz
Qesekerdena piremıra canemı guret lerz
Mı qaytkerd ebe hazara gırmik biye berz
Herdişa Piremı biya ze tamara dara
Goşna piremi ser butune ziyaro diyara
Veng bıryıya teyro turra uuka olira
Qirina SEYID RIZA'y şiye hardo azmenra
Ebe hazra isa
n ze meşe zıma
Sere koye munzuri Xeyma siyaye gıreda
Vane ağwa DERE LAİ goniya şeyidane mana
Zalım eskere romiye mewrani veto FERMAN, ema
SEYID RIZA'y vengda va ALİŞER'o biraa
Dakılamı Waya mı ZERİFA
Ne hardisera goniyama rışıya
Şıma kotiye Wayire ziyaro diyara
İsana j fekra va ya XIZIR
Tı roja tengede bıbe hazıro nazır
Mara ı wazeno eskere romoyo Xinzır
Velate mao çe mao koye MUNZUR
Azmenra nüree vejiye va gele cana

>>> peydı şo (to back)

 

 

ımemı korbi yene

brahim Doğan

ımemı korbiyene mıtınediyene
Sera 18 de ez welate xo debiyene
ez koyane VARTO, de bımerdene
Tı mı vera neşona to se xovera bıkerine
Koye Bingoli ze çe XIZIR'e khalbi
Mı tora heskerde zere mi ze vergo harbi
Tı mıvera neşona to se xovera bıkerine
Roje muska roje gadıza mekane mıbi
Ez bışiyene koti qale heskerdena tobi
Tı le mıde nebiya j resme to mıde mendibi
Tı mıvera neşona to se xo vera bıkeri
Welat ığa rındekbi ebe hevaltiya to
Na şeribiyede to ez surgun kerdo kişto
Mı va ax tıkotiya varto varto
Tımı vera nesona to sexo vera biker
Mı dnyade
j mırad waşt
heskerdena mıre heskerdene
Mı GULSOSUN yarera
heskerdene hitan merdene
Ez yara xora vısıyo
herçi biyo zehir hitan werdene
Tı mı vera neşona to se xo vera bıkeri

 

 

 

Tarix nuşnaye ra-5

Dato Zeryan

Değerli arkadaş Faruk İremet'e,

Bildiğin gibi benim redaktrlğn yaptığım iki ciltlik Krt Edebiyat Antolojisi, 1995'in sonbaharında Trkiye'de, Tm Zamanlar Yayınevi tarafından yayınlandı. Yzyılımızı kapsayan szkonusu Antoloji'yi ancak 1980'lerin ortalarına kadar getirebildik. Ve kitap yle yayınlandı. Ancak 1980'lerin ortalarından sonra da zevkle okuduğumuz Krt yazar ve şairleri ıktı ve yapıtlarıyla kitaplığımızı zenginleştirdi.

Modern Krt edebiyatına ilişkin bir antolojinin bu arkadaşlarımızı kapsamaması nemli bir eksiklik olacaktır. Ve szkonusu arkadaşlara da haksızlık olacaktır. Bu nedenle Antoloji'nin nc cildini hazırlamaya karar verdik. Geen defa yirmiye yakın arkadaş bana yardımcı olmuştu. Bu kez ise iki gen yazar arkadaşımız, benimle birlikte Antoloji'nin nc cildine redaktrlk yapacak: Lokman Polat ve Gabar Çiyan.

Krte yayınlanacak Antoloji yine iki blmden oluşacak. İlkin yazarla kısa bir syleşi, ardından da yazardan bir edebi para. Antolojiyi yılbaşına kadar ıkarmayı dşnyoruz.

Sende Antoloji de yer alması gereken arkadaşlarımızdan birisin. Eğer katılabilir ve bu konuda bize yardımcı olabilirsen, ık memnuz olacağız. Senden ricamız; bu mektupla gnderdiğimiz sorularımıza, en kısa zamanda, sayfayı gemeyecek şekilde cevap vermek ve cevaplarla birlikte, yayınlanmasını arzuladığın bir edebi para (yk, şiir, piyes, roman parası...) gndermek.
Eğer cevapları ve edebi parayı kısa zamanda, aşağıdaki adrese, gnderebilirsen ok memnuz olacağız.

Sıcak selamlarımızla, başarılar dileriz.

Sorular;
-Biraz kendinizden, yaşamınızdan sz edebilir misiniz?
-Ne zaman ve nasıl yazmaya başladınız? Bugne kadar yayınlanan yapıtlarınız nelerdir?
-Bugnk Krt dili ve edebiyatının durumunu nasıl gryorsunuz?
Gelecekle ilgili ne tr tasarılarınız var?

Mehmed Uzun
M.Kül.förlaget,
Tensta Allé 43, 2tr, 16364 Spånga/Sweden



Cüwab

Faruk İremet ra

Box 4014
128 04 Stockholm



Lokman Polat
Modern Kultur Förlaget
Tensta Allé 43/2 Tr.
163 64 Spånga



Enbazê erciyayey!!

Qand kı şıma waşto antoloji y Kırdasan dı mı r ca bı d, zeritenıkey a heri gırd mısnayo, na waştena şıma r tenya zeriweşey a x mısnena, vana; "-Berxdar b u na qerer a mı weş bıvin".
Ez bı x, x, lete y edebiyat Zazaki vinena, qand co zi ser p anayen a nuştox Kırdasan jew antoloji dı u antoloji y do wunasini dı n şena ca y x bigira. Qand mı, edebiyat Zazaki y b whri r, whr vıcyayenı vernida hme i yeno u no zi wazife y mın o.
Grwe y şıma dı hewley wazena, berxdarey a x resnena.

Değerli dostlar!!

Bana Krt antolojisinde yer vermeyi dşnmeniz byk bir incelik olup takdire değer bir davranıştır. Teklifinize sadece teşekkr etmekle yetineceğimden, beni ltfen mazur grnz.
Ben kendimi Zaza edebiyatının bir parası olarak grmekteyim, bundan dolayı Krt yazarlarını ieren bir antolijide yer almayı Zaza edebiyatına karşı sorumluluğumun bir gereği olarak uygun grmyorum.

alışmalarınızda başarılar diler, teşekrlerimi sunarım.

İmza

Not:13.06.1996 tarihinde Lokman Polat tarafından gnderilip elime gemiş olan yazıtınıza yanıtımdır.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Gıştaneyo Shrın

Roşan Hayig

Wext dı hir bıray u hir way ben. Roz pi ninan lazan xo ardano pser, cı r wesyet keno u vano:
-Ez roz mırena, kam kı veror yeno keynera mı wazeno şıma bıd cı, kam beno wa o bo. Bol nrameno pi ninan mıreno. Ey dıma bol tayn ravreno n roz weynen zew dw ame hewşt ninan u hewş dı bılbıliya. Bırayo pil şıno dwi r vano:
-To xeyro, tı y bılbılyen, hele b dıyar. Dêw vano:
-Ezo wara şımaya pilı sinena u wazena pa bızewziya. Bırayo pil vano:
-Nbeno, ez waya xo to ndana. Veyndano bırard xo y xo ra qızi, o zi yeno dwi r vano:
-Ezi wara xo to ndana. N veyndan bırard xo y qızi, bırayo qız zi yeno u vano:
-Pr ma ma r wesyet kerd u va kam kı veror ame waya şıma waştı bıd ey. Ewro zi no dw ameyo wazeno, gerek ma bıdımı cı. Wara xo dano dwi, dw ay gno u beno. Rozna n hend weynen kı heş am hewşd ninan u kerdı bılbılı. N cı ra pers ken u van: "To xeyro, tiya ıi wazena? Heşı vana:
-Ezo wara şıma ya werteynı wazena, şımad ay bıd mı. Fına bırayo pil u wertiya van nbeno ma ndan. Bırayo qız fına wesyet prd xo ano ca u waya xo ya werteynı dano heşı, heşı gna u bena. Rozna qertel yeno hewşt ninan dı anışeno, perzanan xo pırpızneno (ırpıneno), nequra xo fineno erd ro, pencuwan xo dıskıneno erd ro, ertdo keno war u wiqeno. N fına yen tever u van: "Qertel to xeyro, ır tiy ken wiqi? No vano:
-Ezo şıma ra wara şıma ya qızı wazena, şıma do ay bıd mı. Bırayo pil u wertiya fına ndan cı. Labır bırayo qız fına wesyet prd xo ano ca u waya xo dano qerteli, qertel gno u şıno. Nabn ra rozi, heftey u mengi ravren, wext cıtı kerdenı u karıtenda tenan u zerzewati yeno, bırayo qız gayan xo şaneno xover u şıno cıtı kerdenı. No şıno erdd xo mıyan dı hacetan xo y cıtı kerdenı u haletiya xo herd xo sera ronano, gayan xo debestenı u dest bı cıtı kerdenda xo keno. Xeyl xeti rameno, fın dı xetda cı mıyan dı zew gıştane vızno, no gıştani xetı mıyan ra gno, pede xeftıyeno u keno pak. Soyın dı tayn hera pa dıskıyay manena, no na herı zi pey zıwand xoya keno pak. Wexto kı no zıwan xo dano gıştaniro (saweno gıştani), gıştani mıyan ra zewc bewrani vızyen u ney r van: "Bıwazı waştena xo, ıi wazen bıwazı. Vazı ma dınyay şn kemı ya xırabe kemı? No vano:
-Dınyay ne şn ker u ne zi xırabe ker, dınyay melun wa cad xo dı bo. Bewrani van: "Qen fına zıwan xo gıştani sawı kı ma fına şımı cad xo u vınibımı. No zıwan xo dano pıra, n fına kewn cad xo u ben vıni. Wexto kı hewna n cad xo nkewt u vıni nbiy, n ney r van: "Tı koti kı kewn teng, yan zi iy wazen zıwan xo gıştani sawı ma yen qeyreteyda to u waştenan to anımı ca. No n gıştani gno u beno keye dı keno zu teqa mıyan. No meştri fına şıno cıtı. Zew etar yeno dewı, veyndano u vano:
-Asın gna, haki gna, altun gna, ek u olo kıhan gna, gna u dewı mıyan ra erx beno u veyndano. May ney zerrey keyd xo dewrena, kena gezı, teqan kena pak, weynena kı gıştaney do altunno teqada cı mıyan dı, na hıma n gıştani gna u bena bıroşo etari. Sıhata kı etar n gıştani vineno, cadı fahm keno kı no gıştane shrıno. No hıma heme i xo, ek u ol xo ardano pser, dano marda ney u bı lez u beza uza radano pıro şıno. Na may ney zi kf kena u vana:
-Mı etar fen kerd. Roz na may ney weynena kı no laz nayo zerera geyreno iy. Na cı ra pers kena vana:
-Laz mı to xeyro tıy geyren ıi? No vano:
-Ezo geyrena gıştaned xo. A vana:
-Zew gıştane a teqadı bı mı berd rot etari, ey zi ek u ol xo pro da mı u da pıro şı. No vano:
-Haywax day to sekerd. O gıştane shrın bı. Mı kı zıwan xo nay pa zewc bewrani vızyay. Mı inan ra ıi bıwaşt inan ard ca u kerd. Tı seni bena ey roşena. Rew mı r vazı o etar vera koti şı u qe to r nva ez kama u kotiraya?. Na vana:
-Ez nzana vera koti şı, labır mı r va "Ez paşay sukda merana. No laz nay neyeno raya u şıno. Rayo raşt zew ayri yeno uza dı vınderno. Fın weyneno kı waya cıya pila uzadı. N pzewbini vinen, vırara şın pra, lewi nan pya u pdı serweşi ken. Way ney ney ra pers kena u vana:
-Bıray mı to xeyro, tıy tiyanan ıi geyren? No vano:
-Hal u medey mı unayo. Ezo geyrena paşad sukda meran. Na vana:
-Bıray mı hele b ma şımı keye, hıma wa dw to nvino. Ekı to bıvino hım to kışeno hım zi mı. Na ney gna bena keye dı nımnena. Dw seni yeno keye hıma boy anceno u vano:
-Cenki kam ameyo no keye, no zere ra boya xeriba yena mı, mı r vazı. Na vana:
-A boy boya xeribı niya boya bırard mına, bıray mı ameyo. Dw vano:
-Ekı bırayo pilo zew loqmey mıno, ekı wertiyo dı loqmey mıno, ekı o qızo sere u ımand mı ser ameyo. Na vana: -Bıray mıno qızo. Uza dı dw vano:
-Hele veyndı cı wa bro tıya. No aşnaweno u cad xo y nımıti ra vızyeno u yeno dwi hetekı. Dw tey serweşi keno u vano:
-To xeyro, ı derd to esto hele mı r vazı. O zi hal u medey xo cı r vano. No Dw veyndano dwan prını u cı ra suka meran pers keno. N pro van: "Ma namey do wına niaşnawıto u ma suk da unaynı ndiya. No lazek uzara dano pıro şıno. Şıno şıno raşt zu dewı yeno. Weyneno kı zew qonaxno aseno. No dano pıro u vera qonaxi şıno. No hend weyneno kı waya cı ya werteyna qonaxi veroya. N wırna bı vırarana şın pra, lewi nan pya u pdı serweşi kenê. Na vana:
-Bıray mı to xeyro, tıy tıyanan dı ıi geyren. No hal u medey xo ay r zi vano. Na zi bırar gna u bena keye dı nımnena u cı r vana:
-Xo melunı, veng u hes xo mekı, ekı Heşı bızano tıy tıya dı, to zi kışena mı zi. N tay pawen, solıxna Heşı yena keye. A zi boya xeribı ancena u cenyerda xo ra pers kena, a zi cı r vana:
-Bıray mıno ameyo key ma. Heşı vana:
-Ekı bıray to yo pil yan zi werteyno edo bura, ekı o qızo sere u ımand mı ser ameyo. Na vana: -Bıray mıno qızo ameyo. Heşı veyndana cı u vana: -B ma hetekı, no yeno ninan hetek. Heşı cı ra pers kena u vana:
-To xeyro, ı derd u waştena to esta b mı r vazı. ıi mı dest ra bro ez do qand to bıkera. No hal u medey xo ay r zi vano. Heşı hıma veyndana Heşand binan u cı ra suka meran pers kena. Heme van ma ndiya u ma nzanımı koti deya. No inan ra zi xatır wazeno u kewno ray şıno. Şıno şıno ray ra beno veyşan. Qand pize mırdkerdenı şıno kı şıro zu dewı. emand dewı mıyan ra ravreno, no weyneno kı cay dı xeyl şlıg ameyo pser. No dano pıro şıno şlıgi mıyan. Şlıg zi zu dol sero ameyo pser. No hend vineno kı way cıya qıza zi dı şlıgi mıyan dı. N wırna pzewbini vinen, vırara şın pra u pdı serweşi ken. Way cı cı ra pers kena u vana:
-Bıray mı tı u tıya? No hal u medey xo ay rê zi vano.
Na vana:
-Wınıyo se b ma şımı keye. N dan pıro şın keye. Keye dı na way ney ney r vana:
-Bıray mı b ez bınımna wa Qertel to nvino. To bıvino hım to kışeno hım zi mı. Na ney bena zered keyi dı nımnena, solıxna Qertel yeno keye u orşmey xo weyneno u vano:
-Cenêki boya xeriba no keye ra yena. Na vana:
-Bıray mıno ameyo. Qertel vano:
-Ekı bıray to yo pil yan zi o werteyno, ez do şıma wırnan zi bıkışa. ekı bırayo qızo sere u ımand mı ser ameyo. Na vana:
-Bıray mıno qızo. No vano:
-Veyn dı cı wa bro ma hetekı. Na veyndana cı no yeno. Qertel cı ra pers keno u vano:
-To xeyro, tı una bxeber amey? No hal u medey xo ey r zi vano. No qertel zi veyndano qerteland binan u vano:
-No vıstewrey mıno ameyo u o yo geyreno sukda meran, şıma qe kesi suka meran diya yan aşnawıta. N pro van n, ma ne diya u ne zi aşnawıta. No qertelan ra pers keno u vano:

>>> peydı şo (to back)