Make your own free website on Tripod.com
Amor 1| Amor 2| Amor 3| Amor 4| Amor 5| Amor 6| Amor 7| Amor 8| Amor 9| Amor 10| Amor 11| Amor 12| Amor 13| Amor 14| Amor 15
Redaksiyon| İremet Yayınları| KORMISKAN
| ıme|Veng u Vac| Piya| Piya Portal| Zaza Portal| Faruk iremet| Miraz| Radio Zaza|

>>> şo sere  (home)

Tyestey

 

Vervate
Editor/Faruk remet

3

Verd ktikan
Rosan Hayig

4

Dersim, Domanu
VengoZaza

6

Sx Seid u Seyid Rizayr
Zerwes Serhad

7

Hetvac Xanafarzi
Gagan ar

8

Vaci
Gagan ar

10

ir?
Mewld Diyarbekiri

11

Xelat Nobeli
Baba Qef

13

Zinciri Nwazenau
Faruk remet

14

San Parisi
Dr.Zilfi Selcan

14

Veynde
Zerwes Serhad

20

Felego ri siya
Faruk remet

21

Seyid Drsimi
Hawar Torncengi

22

Zazaki amera x
Usxan Cemal

23

Internet ra wendoxi

 

25

Dan Kesi Di
Koyo Berz

28

Sosyoloji
Mewld Diyarbekiri

31

Ez Biya Newes
Ibrahim Dogan

32

Hera u ju biyayenda Awrupa
Aarnayox: faruk iremet

33

Millet ZAZA
Ibrahim Dogan

37

 

 

 

 

 

ZazaPress tofan u hawaran dı vyveyo

Editor/Faruk remet

ZazaPress ımand dışmenan dı, tofan do bver u adır do sur, koz u bhidudo. Koyan sero govend u lorinayena şir u şlıgana, deyan, kendalan, keran, bırr u berriyan dı tililiya veyve u şnayiyana. Wuni aseno kı, kes do nşo veng u vaz, solıx u nefes ZazaPressi bı rehateya bıbırno u bıfetısno. Qet quwet u qudret kesi do cı nreso ZazaPressi tariyey dı verdo u ey hepıs kero. ZazaPress roc bı roc hera u vılla beno u resneno  ıhar heme koşe u geverand welat Zazayan u şard Zazayan. Ma bı vetenı u vılla biyayenda ZazaPressiya seredik, sereberz u are akerdey. Ma Zazay, Zazay ZazaPress.

Wendox erciyayey qedır u qıymeti; Amora ZazaPressiya 7 (hwti) dı tayn ewtey u şaşey estbi. Na ewtey zi xetay mı bi. Qand kı mı disketo kı redekte kerd bi, o disket nberd bi apxane, disketo kı mı redekte n kerd bı o disket berd bi neşırxane (matba). Nuştey ZazaPressi y redakte nbiyayey neşır bi. Cora ma na amora x ya 8 (hşti) dı şiir nuştox u zay ma y redaksiyoni  Koyo Berzi  newera vecen. Tyestan dı namey embazd ma y erciyayi Zerweş Serhad zi ze mesul Trkiye amebı nuşnayenı. O embaz mesul Almanya yo. Ma posen kı embazi na ewtey ra cız nb u ma f bıker. Dı na amora maya 8 dı zi fına reng u veng, şney u hıngılmey war u welat ma est, Boya zıwan u kltrd ma fına do ma u wendoxand ma reso. Wa end rıstey u nsxey bo wa o zi bı zıwand kesiya bo, kesi mırd keno. Kes ancax bı zıwand x ya derd u klan x, şewatey pized x, hskerdenı u şnayeya zerida x dano teber. B zıwand kesi qet zıwanna nşeno zeriya kesi pırr u honık kero. Rıstey ma y na amorı do zi, bı veng do berz u bı zılxıtana x wendox u welat ma resno. Wenxx ercyayey, way u bıray bı qedır u qimeti. Şıma hme na juwerı zahf rınd zan, şari, mıleti bı zıwan u kltrd x ya pra abırn. Qet ared kesiya n nuşneno ka no İngılız, Alman yan zi inayo. Van ma zi zıwan u kltrd x r, det u toreyand x r, war u welat x r wahr bıvıjiy u paşti bıd nuştox, roşnber, rayberdox u grweynayoxand x y pserok, xezte, kıtab, nuştox u vetoxand x.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

Werd Ktıkan

Roşan Hayıg

Wext dı zew feqir beno, b zu nalekda cı tevay cı ınbeno. Qand a feqir-biyayeneyda cı kes keyd cı nşıno u cır meyman nbeno. O dem dı sazbend axayan bi, axa şiy koti sazbend x zi x dı berd, qand saz cınayenı, kf u alemkerdenı u şnkerdeney. Roz kver n feqiri koyeno, no şıno kveri akeno kı hir merdımi saz cı destı y kveri vero vınder-dey. Wexto kı no kveri akeno inan ra zew vano;

-Tı meyman qebul nken u nheweynen?
No feqir vano:
-Sere u ımand mı ser, keremker br zere. Wexto kı no feqir ninan kveri vero vineno, x pize dı vano:
"-Teq-ez (mıhaqaq) ninan ra zew axayo" u ninan gno zere. Ne gıroti zere tepya no dano pırro şıno cenyerda x hetı u vano:
-Ceneki zew axa ameyo keyd ma, qe iy ınyo kı ma bıd cı u pa pizey cı mırd ker? Na vana:
-Mrdek ekı axayo se o fızuli niyameyo key ma. xra zu naleka ma esta, b ma na naleker bıbırnım u bıpewzım, qay axadozi newa tepya dest ma tepşo. Mrdek zi qebul keno. Labır mrdek ninara kamcin axayo se cra nveze-no. Qand coy cenyerda x r vano:
-Hele tı şo ninandı serweşi bık, ew xeyal kı hele kamcin cı axayo, kamcini sazbend? Na dana pırro şına ninan dı serweşi kena, hıma na zi cra nvezena, ıkı prın zew babet ına dayo xra. Gerek axa dıha ınayo pak, newe u weş xrado. Labır fına zi no merdek naleker bırneno, goşt cı keno lnan miyan u nano ser qand peyşnayenı. Goşto sero peyşeno, n meymani zi dest bı sazi ken, saz x cınen u deyran x ken. Mrdeki goşt no naser tepya şıno ninan hetı kı proy saz cınen u deyri ken. Uzadı mrdek şife (kewno şık) keno ew şıno cenyerda x r vano:

-Cenyki ez tersena n pro aşıqiy, ma naleka xkava bırn? Cenyek vana:
-Hıma aşıqi henday paki nben, ninan ra zew axayo. N goşt x pewzen. Wext werdenı yeno merdek irbıqi geno şıno meymanar vano:
-Zew bı zew br destan x bışw kı ma nan bur. Ew n rzeyna yen. No mrdek wexto kı awı keno ninan dest, ninan zew zewira pers keno, vano:
-Eyb nbo axay şıma kamo? Kra pers keno se o vano axa ezo bini ı ktıkiy. Bı no hesaba n hir heme zi eyni qısi ken. O wext mrdek tam fahm keno kı n hir heme zi aşıqiy, qe zew zi axa niyo. No cenyerda x r vano:
-Wellay (wıllı) n heme zi aşıq, naleka ma xkava şi. B ma n goşt cı hemi estan ra bıruıknımı, estan tenya bem sıfrey ser.

N goşti estan ra ruıknen ew ben ninan ver. Wexto kı n estan ninan vero ronan n van:
-Şıma nalekı bırn, şıma ı mar estey tenya ardi sıfrey ser? Uzadı mrdek vano:
-Mı miyanıki şıma hir hemını ra pers kerd va şıma ra axa kamo? Şıma hergı zewi va;
-Axa ezo, bini ı ktıkiy. Werd ktkan zi estey, qand coy zi mı estey ardi şıma ver.

Not: Na mesela wexto kı zu eşir yan zi zu ezbet miyan dı o vano ez axaya, o bin vano ez axaya ew n kewn pzewbini. Wexto kı kewn p zi ben gıdi. Wexto kı ben gıdi zi dışmen yan zi newaştox cı gan wen cı ser u ninan ken gıdi. Na mesela van kı kes dahwa axayinı nkero u nvino. Ew n x miyan dı zewi zanayox yan zi axa bıvin. Gerek ma Zazay na meselı zi biyamı x viri.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 


Mşı u Dışiwaney

Roşan Hayıg

Dışıwaney ben, roz n wırna arwan x gn u ben gema bıırayn.
Resen cad ıraynayi tepeya n arwan x verdan ere u yen zu darı bındı roşen u dest bı mşewre u qısekerdenı ken. Dı o nabn dı zu mşı yena n şıwanan ra jewi areya anışena. O şıwaneyo bin zi vano:
-x melunı mşı to areya anışta, ez ay bıkışa. No x hadre keno kı a mşano u ay bıkışo, a mşı perena u yena ey areya anışena. Nofın o şıwaneyo bin vano:
-x melunı a mşı ared mıra perr am to areya anıştı", u no fışenga x rameno tıfıngda x fek u ared enbazd x ya nano mşa. Wexto kı no tetixi anceno u nano ared enbazd x ya mş u enbazd ciya piya dindeyn erd. No şıno ser u wınno kı enbaz cı erdo biyo ze cılı u merdo. No n enbazd x sera werzeno, dest erzeno zımbland x, zınblan x tadano u vano:
                      -iy nbeno zew ma ra merd zewzi mşan ra, ma zey p amey u pata vızyay.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

Drsım

Vengo Zaza

Mi hondae i x vira kerd ke,
ju tu x virra nekerd.
Vesanen, tesanen,
bekesen...
Tim rozu hewnude to vinen,
DERSiM.
Eke nika tora durdereek,
hewnude bivook, ez unca
luwe to derune.
Mi sond werd:-Eve na Xizir bo ke,ez unca yen!
Chimemi rakerdayi mesro,
yen to vinen hen miren.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 


Domanu

Vengo Zaza

Domanu i rindek huyne,
be nezanitene,
iqa Xiraven o qefiliye,
hona inu ser yena.
utir imu breqine,
be nezanitene,
cike cimu x bene kor.
Wazeneke zarera has bikere,
Ma xra o Piy xra.
Hama isoneke biye pil,
herune pilu,
domanura guret,
Huyayisra, Rhostiye.
umu o Hastiye.
Herru endi di,
ike wastene bivine.
Qaytke, Domanu bervene.



Şex Said u Seyid Rızayre

Zerweş Serhad

KEYNA        Şx Said u Seyd Rıza
                      Bawo ver şi, ezo werza
Embaz, qand welati tewrba
Heyf baw u kali bıgira

PİY                Oxıl verina gan x da
Ver şi, kewti tewrd şehida
PİYA vıjno, vano ma piya
Xebera vernand ma biya

KEYNA        Ezo şına, mar ari
                      A kışta yen tay espari
Qay şın keyd mıxtari
ıza qand kancoy brari

PİY                Ezo şına, mar cıtı
Oxıl yense, b mı hetı
                      Ez cıtıra şına cıtı
                                            Mı di mı kışta, va teqı-tuqı

KEYNA        Piy mı, tı şo, may yen
                      Qet nay x vira nken
                      Ze kı ma bostani kenen
                      Heyfd vernara, wıni yen

PİY                Oxıl hadr, verna dıma
                      Werz xrt Dımıliya fına
                      May şıt x helal nken
                      xrti heyf şehida ngir

KEYNA        Piy şehid şın, may yen
                      Heyf verna wu Şx Said'i gn
                      Dersim'ra Seyd Rıza'ya persken
                      Ma guniya mılet peydı wazen!..

 

>>> peydı şo (to back)

 

 


Hetvac Xanafarsi (Farskiy kıhan di zerfi)

Gagan ar

1: Avath: Wuni, huni, hae ava (havu)
Numune:
                      hau avath barata
                      avath me frase (vıraze)
                      hau krahya* avath agrbaya**
                      *kerehya (eskerehya) **agaraya (agarvaya, tepişiya)
2: darsham: zaf pihet
Numune:
                      darsham frasta (vıraşta)
                      kraşim* haca darşam atarsa
                      * 1 eskereşim 2 isaniş (isuniş)
3: vasaiy/visiy: visi, izav 2 vasaiy (wazaiy)
Numune:
                      kram* vasaiy avajaniya**
                       * vine 1, 2 ** vtvv i avajanane,
4: kamnam: tun (ture, tare)
Numune:
                      kra Prsa* uta Mda*  hya mm** ha
                      hauv kamnam ha
* dahyu (danguş) Prsa, Mda 2 vn mım
5: fraharuvam: fra (ver) haruvam, hae (wezne) veharu (heru)
Numune:
                      fraharuvam dahyva (danguva)
6: şnaiy:  nazdi (nezdiy)
Numune:
                       adakaiy adam (ez, estem) aşnaiy aham abiy Mada
7: duvita aparanam:  diviti aperena, duvi tepaterenam, duvita perenam
Numune:
                       Duvitaparanam vayama* xşayathiy** ahmiy
                       *vaya ma ** şayathiya
8:  id: ida, itha, naya, ta
9:  avad: abiş, auca (awuca)
Numune:
                                            avad mm (mım) amanaya
10: avapar:
                                            Raga nma dahyauş Madaiy avapar aşiyava
11: apatara:apa tehera (tera)
Numune:
                                            apataram haca Parsa tya mana* kartam
* mına 2 ma+na
12: duraiy: dur aiy, duv aiy
                                            xşayathiya ahyaya bumiya vazrakaya duraiapiy
13: patipadam: pati padam, herunaiy (hyaiy)
                                            xşaam* adam (ez, edem) patipadam akunavam*
                                            * xşaam:şaam, xşa am
                                            * akunavam: akanavam
14: aur: avara, avar, var
                                            hauvciy* aura nirasataiy abiy imam vitam**
                                            * hauv ciy
                                            * imam vitam: imam (inam) vis (ke, e)
15: fravata: vervata, vera-
                                            ty* bumi** akaniy fravata***
                                            * cya
                                            ** dina, anguş
                                            *** hae i tv i akane (akanane)
16: hyparam: hy param (hya pera)
                                            patiy hyaparam hamiiya* hangmata**
                                            * vtvv i hamiene, hae (wezne) i mi
                                            ** tvv i hagmane (hagamane, hamjane)
17: amata; hae vn (zamir) ama, ama+ta, anata
                                            Mda amata yatha a Prsa ..
                                            Usanga (Usa, şewra) amata yatha şuni (şani)
18: abiş: 1 hae abi 2  abiş bere
                                            abiş naviya* ha (aha)
                      * gemi
19: paruvaiy: varuvaiy (veruvaiy) 2 yun manauno, arezahiy
20: nuram: nikam, nunam
21: paranam: varanam (verenum)
                                            karam hya paranam Bardiyam adn
                                            Bardiyam: namo
                                            tvv i adanane (xsasane, sinasane)
22: aparam: aperam
23: ad: hada, hade, vae
24: dargam: dergem, dargam jiva
25: duva: dura, duva i duvaişta
                                            hya duvaişta şiyatiş axşata
26: pati: verva 2 asna, nazdi 3 voina, tvat
                                            patiy maiy (miy) frasta
27: aiva: teyna
                      hau aiva frasta (vrasta)
28: nij: niştare, tare (teher) 2 duri 3 niy
29: abiy:  abiş
30: hada: ham 2 haca mana i ci 3 had
31: abiyapara: abya para
32: azda: arez, aiti (haiti)
33: tara: apa tare, teher
34: pasava: pasava, baos, badi
35: ava: havu, wuni, ava-tha
36: upari: pari
37; anuva: anava
                      anuva draya
38: haruvada: vispada
39: vayam: vae, vaem, hade
40: hakara:aiva kera, ju kera
41: aciy: ada, adakaiy
42: patişam:patişam, hae pati
43: azda: erez, araş
44: paruviyata: veruviyata, hae i paru (varu)
45: pataiya: thvat, onci
                      pataiy divitiya
46: niya: avar 2  ida
47: nipadiy: niya padiy, dima
48: radiy: avahyaradiy 2 hadre 
49: afra: afra, aver

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Vaci

Gagan ar

Vacı yeno
vacı şıno
sere beno
sere weno
gan şaneno

Zer werzneno
vac vengdano
vac qayreno
xeber (duta) rışeno

Vay vay vaco
hetra deco
hetra qıco
hetra tuco

Vacı vengo
vacı engo
vacı tengo
vacı dıngo

Berzo manawo
heto atuwo
hetra xriywo
hetra vıngewo

*Vacı: Qıse, vate

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

 

ır

Mewld Diyarbekıri

ır ır
deg tı wayir qelbek dı ewna bari e
                      wna barig
fek perd cıxara niy ır ır?
Deg tı qast bedend Diyarbekıri
                      metin niy dı qarşid
tersiw, b slide ır ır?
Kek asın kıkuno kure beno aw
u deg bıker serdın asın asıno
Zaza wo Parıcog Licedı aroxan vırazeno
goşkari keno
                      dı dest cde endelia goıni bıkı;
Dı qelbd cıdı
Geliy Rıziyo goıni niya
Kek qeıkekti xarıc her i başo
Yayk bena bena
La qekeki pisa
Pil bıfıkrı, pil bewnı, pil bınuse,
pil fam bıkı, pil rayra şo pil pil pil
Eger tıbtew reyk amey
ena dırya u tı pil lıngı n erzen
Kek ır ır?
Kyna araq,
                      zira pere en hergu jo
                      damıkkg
merdımi ken qekek
İnsani dı rddı ken dewar
ffet iffet iffet
Şerm şerm şerm
Eşqo ilahi,
eşq milet d Zaza,
eşq Ariyan
Homa qehr x ro eşqd şehweti ker
Homa qehr x ro eşqi kerg
                      neyari gawag dı madı vinen
P kyf weş ben kek
Eşq zıwand Zazaki
eşq metbuatd Zazan
eşq kıtaband Zazaki
eşq tarixd Zazan
eşq şirand Zazan
eşq sosyoloji,
                      irfand Zazan
eşq hetyakanu edebiyatd Zazan
eşq fetılnayışd edebiyat dınyayra
                      zıwand Zazaki
eşq apaqur
eşq Sukı (Swrekı)
eşq Palı (Palo)
eşq Munzur,
eşq Piran,
eşq Dedan,
eşq Drsim u
eşq xzati
eşq Hni
u
eşq Daraheni
Welat,
roc,
Zazaki,
tarix
X qrban kerdış
x feda kerdış
x hzar ray qrban Zazaki kerdış
Degır ma ewna niy keko ır ır?

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

 

elat Nobeli

Baba Qef

Hergı serı qomita Nobeliya Norwe u Swdi (İsvei) Xeleta Nobeli kena vılla.
Norwe Xeleta Nobeliya Wereyamyayenı, Swd zi Xelata Nobeliya edebiyat u  ilimi mabnd weinayoxand nustox u alimand a serı dı bara kena. Xelata Nobeliya Wereyamyayenı Hzar u newsey u hwtay ra (1970) hta ewro mabn ninan dı ameya bara kerdenı. Kes kı xeleta Nobeliya wereyamyayenı gırot ny:

1-1971, Willy Brand
2-1972  dı xelati n day kesi
3-1973, Henry Kissinger
4-1974, Sean McBride u Eisaku Sato
5-1975, Andrey Sacharov
6-1976,  Betty Williams u Mairead Corrigan
7-1977, Amnesty Beynelminel (internasyonal)
8-1978, Anwar Sadat u Menachem Begin
9-1979, May (Mother) Teresa
10-1980, Adolfo Perez Esquivel
11-1981, UNHCR (Qomsereyda macıran Jubiyaye-nda welatan QMJBW)
12-1982, Alva Myrdal u Alfonso Garcia Robles
13-1983, Lech Walesa
14-1984, Desmond Tutu
15-1985, Toxtor ver silh atom
16-1986, Elie Wiesel
17-1987, Oscar Arias Sanchez
18-1988, sker pawutox wareyardenı JW
19-1989, Dalai Lama
20-1990, Michail Gorbaov
21-1991, Aung San Suu Kyi
22-1992, Rigoberta Mench Tum
23-1993, Nelson Mandella u F.Willem de Klerk
24-1994, Yaser rafat, Şimon Perez u Yitzak Rabin
25-1995, Joseph Rotblat u Hreket Pugwaş
26-1996, Carlos Belo u Jos Ramos-Horta
27-1997, Hreket beynelminel ver mayın u Jody Williams
28-1998, John Hume u David Trimble
29-1999, MSF Toxtor b hıdud (TBH)
30-2000, Kim Dae Jung
31-2001, UN (JW) u Kofi Annan

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Zınciri Nwazena

Faruk remet

Mekı, por x y siyay
mesavı rid mıno erdişını
u bı ımand x y siyayana
meveşnı, dırbetın mekı
zeriya mına nimerdımı

Veng to veng bılbılano
veng sinayenda zeryano
u veng ttewrd Zazayano
goşand mı dı vydan
u van; "koley koleyan mebı!"

Ez destand x dı zınciri n wazena
ez doşi x dı nirey n arnena
Ez ne kirdas ne zi Tırka
ez mabnd ıman u pord to dı
waştey toya
tı mı Zaza zana, ez Zazaya
u Zazay do are akerdeya
deyan sero, dest qeekan dı bewrana

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Qeseykerdena Sewa Veng Zazaistani

Dr. Zılfi Selcan

Paris 31.03.2001

Mordemne, Gosedar delali,

Van ke: 'Her t'ayr ve zon ho waneno.' Zarance ve zon ho qevnena, qılancıke ve zon ho qıştnena.
Hama zarance ke zon ho caverda, eve zon qılancıke qıştna, ne rındeknia ho manena, ne ki wendis hoo wes. Leyır zarance ki ma u piy ho wanen: Moriye maa ho qevnena, komek piy ho waneno.
Hama az zarancu ke eve zon ma u piy ho nwend, eve zon qılancıku qıştna, beno tamase. U waxt iyo xam kuno wert iy xaşi.
Mı sıma r eve zovina zonu ki qeseykerdne: eve Almanki, eve İngilızki, eve Fıransızki, ya ki eve Tırki.
Hama her thayr eve zon ho ho bli keno. Zon ma u piy her kşi cır dayina wes yeno. Mı r ki, eve zon ma u piy ho, eve zon Zazaki mordemun ho de qeseykerdene dayina wes yena.
Ta kot vıreniya ma, van: 'N! Eve zon zarancu mewan, eve zon qılancıku bıqıştn'
Na dewr de tore tore qılancıki pda biy: Qılancık şiay, qılancık belekıni ... fılan. Her tore qılancıki ki wazen ke, ma mıleto Zaza zon ho Zazaki caverdime, qılancıku bıqıştnime.

Dina de zon ma ra zon Zazaki, mılet ma ra ki, mıleto Zaza vaino. Nam ma ke dina de Zaza vaino, ma a nam ho ra ar kerime! Nam ho r wayır ve ime. Adet dina ra gore welat her mıleti ki eve nam i mıleti darino we. Y ma ki: Mılet ma mıleto Zazao, welat ma ki welat Zazistaniyo. Ma greke hem mılet hor, hem ki welat ho r wayır ve ime. Qokiriye ra ve Gımgım (Varto), Tercan ra ve ermug u Şiverege, gola Drsım u Bıngoli welat mılet Zazayo, Zazaistano.
30 sera ke mılet Zazay sero, welat Zazaistani sero, qanun zalımu cren: 1970 ra tepiya or seri, 1980 ra nat des seri diktatornia eskeriya Tırki. 1985 ra ve hata par prar, yan desuponc (pancs) seri eve dest PKK, herv t'olkerdena Zazaistani. Mılet Zazay ke zu qat zulım Tırki ver remo, dı qat ki zulım PKK ver welat ho ra remo şiyo.
Dewleta Tırki nıka mılet u welat Zazay sero zulım ten kerdo sıst,
hama hona wendardo. Zulım Tırki na 30 sera pene ra ravr ki her waxt biyo. Ma ke peyser niada, bliyo ke, dewr ond sey seru ra nat, dewr Dewleta Tırk Osmani ra ve hata Cumuriyet Tırki zulım Tırki mılet Zazay sera km nbiyo. Zu sayiri na zulım ond sey seru niya ardo ra zon:

                                            Mozane, Mozane
                                            Payiz nao amo,
                                            Dina biya xozane
                                            Y ma u Tırk u Teteri rew rao
                                            Hata roza axrete
                                            Wert ma de esta dewa gırane

Na kılame ra ki fam beno ke, dısmennia Tırki mılet Zazay sero dewr ond sey seruno ke devam kena. Irkiy Tırki wazen ke, kok mılet Zazay vez, zon u kultur Zazaki werte ra wedar.
Hama nae ki bızonime ke, mılet Zazay tarıx de heşirnia Tırki coru qewıl nkerda. Seweta serbestiya ho, verva zulım Tırki her waxt lez kerdo, welat ho qori kerdo: Mılet Zazay serbestiya ho, dewr Dewleta Tırk Osmani ra ve hata 1938 Drsım de, gola Drsımi de, kla Drsımi de qori kerda. Mılet Zazay dewr Cumuriyeti de ki, 1921 de Qokiriye de, 1925 de Bıngol u Diyarbekir de seweta serbestiya ho verva ırkiun Tırki lez kerd.
Hama nae ki ho vira nkerime ke, tarıx de hukımdarun K'urun u Kırdasu ve y Tırku ra, dewr Selim Zalımi u y İdris Bitlisiy K'uri ra nat (1514) zuvini de wertağ bi, piya zulım kerd. Ma greke zulımo ke Esk'er K'urun u Kırdasu, Esk'er Hemıdiya 1889 ra ve hata 1923, yan 34 seri zulımo ke ardo mılet Zazay ser de, ey ki ho vira nkerime. Drsımıi ke waxt herv dinao vern de, 1917 de ke esk'er baxkiu ken tever, idara hoa serbeste Xozat u Vacuğe de nan ro, Tırku emır da cı, Erzurım ra Esk'er Hemıdiya, yan Esk'er K'urun u Kırdasu verva serbestiya Zazay rusna Drsım, idara serbeste darde we. Nuri Dersimi kıtav ho de na mesela sero, ten ki eve goynayis K'uru, niya qalkeno:
'Her fırsattan istifadeyi bilen Trkler, Krt Halit sayesinde Ovacık mıntıkası aşiretlerinde hasıl olan sknden dahi faydalanarak, Ovacıkta bu Krt kumandan sayesinde yeniden bir Trk kaymakamlığı tesisini başarmışlardı'
(niade: Nuri Dersimi, Dersim Tarihi, Halep 1952, p. 119-120).
 
Waxt lez serbestiya 1925ine de, harekiat Şix Saiti de, K'uri vıreniya Zazau bırnen. Poşti cı ndan, hem ki eve Tırku ra piya verva lez serbestiya Zazay ve in.
Qasımo K'ur vıstewr (bıra ciniya) Xalıt Cibranız K'uri, pil Esk'er Hemıdiya - eve bıra u mordemun ho ra, ero Şix Saiti pino; eve xayinni vıreniye bırneno. Qasımo K'ur ifada ho de niya vano:

'Ben, Şeyh Said ile karşılaştım. Elindeki mavzeri kalbimin stne evirerek 'bak dedi. [...] Meğer Şeyh Said, silahını gğsme uzattığı zaman arkamdaki biraderim silahı ile Şeyhe nişan almış, ihtimal ki bu sebepten ateş edememişti' 
(niade: Adem Karataş, Şeyh Said, Konya 1993, Sana Yay., 1. Basım, p. 219).

Qasımo K'ur ve bıra u mordemun ho ra, Şix Saiti meser keno, beno, teslim Esk'er Tırki keno. Tezkera ke Tırku r rusneno tede niya nosto:

'12. Fırka Komutanlığına, Şeyh Saidi Abdurrahman Paşa Kprsnde tutukladım. Kk bir mfreze gnderilmesini arz ederim. 15.4.1925, Emekli Binbaşı Kasım'
(niade: Adem Karataş, Şeyh Said, p. 220).

Nıka ki PKK hurendia Esk'er Hemıdiya gureta. Az K'urun u Kırdasu, bera pi u kalıkun ho ramen, vıreni verva serbestiya mılet Zazay, verva zon u kultur Zazaki ve in. Dısmen mılet Zazay nıka dayina diy. Her het ra mıloıku gureto ve mılet u welat Zazay ra.

Pi u kalıkun ma ki tarıx de her ağ verva zulımi lez kerdo, ne Tırki r, ne ki K'ur u Kırdaşi r vıle ronno. Ma ki, az nıkani ki, dewr ho de, verva dısmennia ırkiun Tırki, verva şovenizm u dısmennia komel u partiun K'urun u Kırdasu lez keme, seweta haqa ho, serva serbestiya mılet Zazay lezo siyasi keme, kşi r ki vıle ronname.

Lez Serbestiya Zazay 1980 ra nat, hem bın teşir siyaset Tırki ra, hem y K'ur u Kırdaşi ra ve iya, kot ra rae. Wert na 20 serun penu de, ıqaşi ke bes nbo ki, xel ravr şi. Xel kıtav u mecmuay eve zon Zazaki ve iay. Kar şinat u kulturi ki xel ravr şi. Gramer zon Zazaki sero ki hir kıtav ilmi eve zon İngilizki u Almanki ve iay.
Sera 1999ine de zon Zazaki Almanya de ponc universitu de kot proxram derse. Tırki ve Khur u Kırdasu ra eve zur u propaxanda iddia ken ke 'Zazaca Trkenin lehesidir, ya ki 'Zazaca Krtenin lehesidir. Gramerun zon Zazaki de, na zuri eve usıl ilım zoni veti, ardi ra ımu ver, kerdi pu. Nıka wert alimun zoni de ks na zur u propaxanda r gos pa nkuno.
Het şinat u kulturi de Zazay ho serbest temsil ken. Yan indi ne bın nam Tırki de, ne ki bın nam K'ur u Kırdaşi de n, eve nam mılet Zazay, ho ve ho, ho temsil ken.
İlım Zazay ki, ıqaşi ke bes nbo ki, game ve game, xel ravr şi. Universitun Almani de zon u cemat u durım Zazau sero 5 kıtav doxtora veziay: Doxtora Hseyin ağlayani politolozi sero (1995), y Kahraman Gndzkanati pedagozi sero (1995), y Kazım Aktaşi etnolozi sero (1998); y mın u y Ludwig Pauli ki linguistiki sero (1998, 99). Ser na sere de ki, zu proia ilmiya ke mı seweta zon Zazaki kerde hazır, Deutsche Forschungsgemeinschaft qewıl kerde. Na prozia ilmiye sero ez nıka Universita Teknik Berlin de, enstity linguistiki de gurean.
Şinat u kultur ve ilım Zazay ra indi ho ser temsil ben. Hama zu cao muhim de mılet Zazay hona tam temsil nbeno: U ki siyaseto, komel u partiy siyasiy.
Siyaset de greke derd mılet Zazay, fıkr serbestiye, lez serbestiye, lez demokrasi, lez verva zulım u ırkni u şovenizm br ra zon. Na fıkrun siyasiu sero ki Zazay greke eve usıl demokrasi komel u partiya hoa legal u demokrate ron. proxram partiye de hedef siyasi greke bli b. B siyaset, b hedef, b partiya siyasiye xelese ina. Her mılet, eve partiya hoa siyasiye ho temsil keno, ancax eve lezo siyasi haqa ho cno. Mılet Zazay ki greke eve partiya hoa demokrate lez demokrasi u serbestiye de ho temsil kero, seweta guretis haqa ho bıgureo. Hem welat ho de, hem Anadoliyede, hem ki Avrupa u caun enternasyonalu de.
Rew ra ke partiya Zazay bıbıyne, mılet ma ki niya bwayır nkotı vi, wert Tırkun u K'ur u Kırdasu de niya pare u pure nbiyne, honde cnc u cayil Zazay sar teveri vera nmerdne. Mılet Zazay honde zerar ndiyne, Zazaistani ki niya t'ıp u t'ol nbiyne.
Az ke ma ra ravr biy, ine vazif ho nkerdo; seweta serbestiya mılet Zazay ma r zu mreso de xr, ne het fıkr siyasi ra, ne ki zovina hetu ra nverdo. Talia mılet Zazay na het ra şiao ke, mras de hoo siyasiyo noste ine bi. Az ke amey vrdi ra şi, pro tari de bi, raa ho het fıkr siyasi ra tever nkerdne, ıxır serbestiye nzonne. Coka Tırkun u K'urun u Kırdasu r bi şane u xızmekari, hona ki eve emr dine cır xızmete ken. Na şane u xızmekaru r sa ke u ki hona bes niyo, Tırki ra de tırkiy, K'uri ra zde ki krtiy; hem ki ine ra zde ki verva zon u kultur u serbestiya mılet Zazay vezin. İy ke Tırku r xızmete ken, zon Zazaki ke qesey kerd, van: 'milliyetilik yapıyorsun', hama eve ho ke Tırki qıştnen, ey 'milliyetnia Tırki' say nken. K'urun u Kırdasu televizyon ho no ro, ggane ki venga tayine dan, Zazaki dan vaten u qesey kerdene ke, eve u tore eke tana mordemun binu bıxapn ber, ho r şane u xızmekar ker. K'uri ki hemg cı ndan, ken fek ra, ho r gurenen.
Qes esto, van: 'Her ke kata şro semera ho hazıra'  İs uyo ke, mordem ho bızono, ho nas kero, sari r hemalni nkero, sar ho berz bıcro; ne yax ho ra sari dest do, ne ki sari r vıle rono. Hama mılet u welat ho ra greke has kero.

Dısmenun mılet ma welat ma kerd xan u xırave, dew ma vsnay, mılet ma cı ra kerd tever. Ne tern u cnc Zazay koti ra zovina rgtu şi, sari vera korakor merdi, ta ki remay.
Nıka hem Anadoliye de hem ki Avrupa de lez demokrasi devam keno. Y mıletun binu komel u partiy ho est, hama mıleto Zaza ki greke hem Anadoliye de, hem welat ho de, hem ki Avrupa de organize b. Komelun Zazaistani greke ron, hem eve na tore p'oşti zuvini d, hem ki sewun kulturi hazır ker. Heto bin ra ki greke haqa mılet ho qori (mudafa) ker, mılet Zazay r haqa demokrasi bıwaz. Reform Anayasa Tırkiya de greke mılet Zazay ki eve qanun nas bo; zon Zazaki, yasax sera wedariyo, mektevu de wendene diyo, radon u televizyon de ve iyo.
Organizasyon Zazay ke nay ro, greke welat Zazay zu butın qewıl bo, her ca Zazaistani ra mordemi cı kuy, pro piya temsil bo. Yan organizasyon teyniya zu letıki (parey) n, greke butın Zazaistani temsil kero.
Mordem zonaaxi, iy ke hona ho vindi nkerdo, welat u mılet ho ra hasken, br pser, her suke de, her ca de komelun ho, organizasyonun ho ron. Komel Zazaistani ke sukun Fransa u Almanya u İsve u İsvire u Avusturalya u Amerika de roniy, zof fayd ho mılet ma r beno. Na kar de her ks mesuliyet bıcro ho ser, bıgure, p'oşti zuvini d.
Peyniya qeseykerdena ho de sıma r seweta gosdaene 'berx u dar b, wes u war bh van. Kar sıma rast şro.
                                            Bımıro ırkni u şovenizm!
                                            Bıcayo mılet Zazay!
                                            Bıcayo Zazaistan!
                                            Demokrasi bro Anadoliye,
                                            Zazaistani r serbestiye!

 

>>> peydı şo (to back)

 


Veynde

Zerweş Serhad

Mıleta mar
Y Dımıliyar
Heta key rojda qeyam
Dısmeni destdı
Ma tiyarsay bimı vılay

Werz fın x ser
Xenzirar vaz teber
Dezayar bıd xeber
Mılet ard p ser
Zıwan x vej teber

Mıleta ma bol eşiri
Ma bolna vşiri
Ma bındest u yesiri
Heta key na nari
Vazdena key mıxtari
Ma pro war u brari
Esta xebera may u pri

Nareyda mar beso
Merdımeya ma mar ıniya
Qewmd Moxl'ir hıni beso
Tarix ma mar beso
Neya tepiya wa nvaz no bkeso

Lejker may mıren
Dırbetın may nalen
B dırbeta y ma kışen
Fına ma mezel ken
Fına heqi zalımara gn
xrt nekay qe kesira ntersen
Hesab verina persken.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

Felego ri siya

Faruk iremet

Felego ri siya
b bext
b din
b iman
vacı, hıdud to y bexto siya
reseno koti?

elmey merzı mı ver
lıng mekuwı
pay mekı
gama x mı ra peydı bancı.

Ray rayan
ray ma bi
kes nwetard raya ma dı
                      bendi vırazo
ray şran
                      ray ma bi

Felego ri siya
qeleş
b pi
b may
b bıra
b dost
mı ra duri vındı
zıwan ma jew niyo.

Kok u ejdad to
şir u ky to
qe u pil to
mı r nıqarey cenay
aşıqey kerd
felego ri siya
koley koleyan qet beno...?

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Seyid Drsımi

Hawar Torncengi

-Seyid Rıza u i binu r-

Dısmni pgureto,
Boji kerd morzelu,
Lıngi gırd.
Berdo diyar Xarpti
Laz verra ımu kisto,
Qom dora tpia qırrkerdo
Hao ke peyde mendo
fişto 'ra ra u wolağu,
surgın ğeriviye kerdo.

Seyido,
Servero,
Heqaniye wazeno!
Dareestene ra vengdano:
Ma erzen ra dare!

Ewlad Krbelay me!
Bxetay me!
Ayvo!
Zulmo!
Qetilni ya..!
Seyido,
Servero,
Bıraiye wazeno.
Ne sımara,
ne ki dare-estena sımara
terseno!

Serva
welat xo mıreno!

Seyido,
Servero,
Haştiye wazeno.

Lao vıle de, vengdano:
ım mı
                      peyde nmanen,
ıke; mıra tpiya xort mı
Sar xo berz,
                      zerr xo wes cen,
Sımara dang ve dang
Gonia mı persken!

Seyido,
Servero
Gonia xo wazeno!
Serva
heqaniye,
bıraiye,
haştiye;

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Zazaki amera x

Usxan Cemal

Ta van ke
Ser na dina ro
Zazai Mıleto de khan o
ınam ken hn yo
Zazai ki(cı) j milet
Zon x esto, welat x esto
ınam ken  hn yo
Van Dımıly am ra x
Van Dımıly ust ra pay
x r wayir vejin
ınam ken hn yo
Van ke Zazai  endi n xapin
Raa x be x vezen
Welat, milet x ra has ken
Hal milet x zonen
Coka.
Coka Dımıly am ra x
Dımıly hata nıka sar dıma şiy
ınam ken.
Endi lingun x sero vinden
ınam ken.
Niyade, şeyh Said de
Seyıt Riza'yi de
Zazai her waht hayig'
Hata nika, na ra tepiya
Kamke vato Zazai hewn de r
Hen n o zur kerdo
Ma hayig ne ma Zazai me.
Ma Zazai, Elevi u Sunni pro Bıray me

1989

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

 

İnternet ra wendoxi
Partiy k Tırkiya de epıyin ken


Torn Kalfırati

Ma ve xr bıra Asmen !

Nara raver dı (2) hesti, no forum de J nust eve name Pilser (Pil seri) bi. Tı cıra cuav da. Nara ra raver waxt mı ıne bi k, ez tora cuav bide.

Mı nust to fam nikerd. Nara raver mesele "Zazay xo vira mekeri" (Zaza'ları da unutmayın) de tı nusta k, Dersimızu serva zon Tırku, zon xora remeyi. J vozdayış (yarışma) werte Dersimızu biyo ra k, kam Tırki eve bgeleti qesey keno. No rasto! Mordem ma zon xora remene u zon xora dr soni.
Na newe nust xo de tı vana: Problem ma de niyo. Problem dewleta Tırku'dero. Ey ma asimile kerd. Ey zon ma tırt. Ez naza J ferq ("Wiederspruch") vinen u serva o ferq gereci ben. Rasto k, dewleta Tırk wazeno ke ma vind kero, hama mordem may "qina" zon mara J paskul est u eve dewleta Tırk'ra eskera, eskera piya guray. Coka ez qusur Dersimızu de vinen. No siyaseto asimilasyon werte Zazay k Sunni'ye de amo qay kerdayış, hama ey pe zon xo de mende. Her ca de zon xo qesey keni. Ez xo ve xo zonen. Mesela M. lışan vano k: ez e xo de zon xo qesey ken u domon mı zon ma qesey keni u senik Tırki zoneni. Je M. lışan het Zazay k Dersim'ra niye zof est. Het ma de kes ıno!

Alaqa na nust eve alaqa na "basligi" uyo k, mordem ma, nara raver het epıyin de ca guret, nara tepia wazen k, zon xora wayir bivejiy! Werte epıyin de kamiya xo este. Naza "suc" mordem ma dere.
Hata reyna,



Xr bi sılamet bıra Torn Kalfırati

Asmen

Tı pers xo de heq ke kewta ra fıkran mı dıme, hama vana, a vatene be na vatena mı ra alajin tro (widerspchen sich). Belkia to vera heni aseno; hama y mı no qeyde esto, ez gor mordemi cab don cı, tabi ke y mı kı bine ra ser j fikr mıno butin esto.

mı nvat ke, Dsimıcu de qe qebiyat ino. inu ki zon u kultur xo qic diyo, ca verdo, kewt ra Tırki dime, meydanan dewu de esto tver ke, hala kam rindr Tırki qesey keno. Hama kok nae ma gereke kerdena dewleta Tirke ra gir dime; ira ke a dewlete cad kena, ni zonu werte ra wedaro; ae ki mılet qurde kerd, kerd tdest ra ke jbini qıc bıvno, xo ra inkar bo. Nıka y ma ki xo r vatne, roştber (aydın), vatne hepi, na bare de qafıka xo nguren, zon u kultur xo sero ngınay.

Hama jyo ke urzeno ra, heni ke ano ra zon, de van, suc pro hepiyu deru, ez qayde kun, hrs benu. se ke mı vat, komel hepi, komel henni niy ke mordemu het identit mılliyeti ra hay ra ser do, era pay urzno. Heto bin ra ki, mılet ma dest ke kıtab bi ke, hepiyu bışiyne Elifba bıvetne, ero mıleti salıx dne? Mı fıkr waşt, a ağ ra hepiyu gereke se bıkerdne? Kıtab ke Zazaki de vetne, kami guretne? Kami a waxt ra zon ma de kıtabi nusn; eke nusn, and tenu zanıtne?

Ni hepiy ke van, and teni biy, qa hukm Dsım de j inu dest de nbi! Ma u piy ma, pil ma ki komelu (rgtu) de nbi, hama zafr inu ne raa xo ero ma salıx d, ne ki zon ma. ınu vatne ke, mektebu de her iyo ke lazımo, musen. Yoxro ke, mekteb, j i iy ke sistemi pay ra verdan, inu musneno; iyo ke seba sistemi talukeo, nmusneno, salıx ndano. Zaza u Kırdasan Snniyu de durım heni niyo, z vatena to, Tırki inu r (k) de hona zon do ğeribo.

xatır be to



Milet ma u wendene...

Hesen Reqasa

Heqe ke persen, ere mı hin aseno ke, sebeb wendena ya kı nwendena sar made j ra zder. Ha vacime, zon u kultur ma xem xort u azeban ma ke wert epan Tirka de amne siyne, nbi. Waxto ke hukm parti u komelan Kurda bi zde u pira pira n xort u azebi ep Tirka ra biriay ra si het partiyan Kurda, derheq wenden u nustena zon u kultur made ixa iy vuriay?  Şıma vac, n kı anca "ep" bi coka iy ca xora nlewiya?

Ez u şıma, ma zanime ke, o taw xebera end heba ra dot kesi nzanitne ke zon ma kewto re kıtaba. N serran peyna, rewse "tae" vuriy, nika na xebere hebe biya vila. E iyan o tawi ca verdime, brime ewroy ser.

Ma, ewro ma ixa wanenime, ewro ma ixa alaqadariya zon xo keme? Mrik sono, di marqa dano, xor Hrriyete ya kı Milliyeta Tirka cno, feqet eke dor am ra j pseroka de zon d, a kı serre de j di dolim vecina, hand zerrucan phonc ya kı des marq ndano, ncno. Qey, ira?

Heval (embaz, ınbaz, olwaz) ke kıtab u pseroka vecen, zan ke hal ma na het ra qe hal niyo.

Hande pseroki vecin (Pir, Tija Sodiri, Ware, Vate, Veng Zazaistan, ZazaPress, ub.), ez qe nwazena ke bizani tiraj nina ixaro, feqet ez z name xo zana ke qe rınd niyo, tik u teyna dorm xo de qayt ker, xerciya şımara, der u cirana ra, dost u mordemara (wereti) kam zon xode waneno.
 
Amor Zaza ca ca j ra hetan phonc milyona sono. Ema şıma vac, sebebo ke j psoke di-hire hazar heba wert nem ya kı j sere de zar-zor vila bo iko? Kemasiya ma kotira, ma i xelet keme?, ma se bikerime ke millet taina zde zone xor wayir veciyo. Ya kı made xeletiye ina de, sar ma xora "famkoro" u wendene ra hes nkeno? Vacime ke famkoro, wendena xo ina, o taw are iko?

Wekan selama,

 

 

 

Sıfte ky x ra dest bı zıwan x ker!!!

Faruk İremet

Bıra Hsen,

Problem nuştış u wendış tenya Zazayan dı n, millet binan dı zi esto.
Wendış, kokd x dı bı girdayeyda nuştış u bı rf u detan dı ro. şar kı edebiyat nuştey nverday şard x, nsen şard x ra zi wendenı bıpaw. Qand kı şar ma bıwano, gerek nuştox u rosnayox ma y emegdari miras nuştey war şar x ker. Wext ma y newe (modern) dı, ma ser zi grwe u bar girani kewn ma mıl u doşi. Her merdım ver şar x u ver qeekan (tut, doman, qij) x ver dı wazifey x y tarixi biyar kar.

iy kı tı vato, raşto. şar ma nwanen, raşto. Pers mı; Ma şar x r ıi da u ıiyo ma y şar x ra pawen. Ma şar x bı zor ke "sosyalist, devrimci" peyni ra ma şar x kerd KRD, KIRD, KIRMANC u na zi bes nbi ma şar x kerd sunni u lewi!!! Ma y şar x ra ıiyo pawen. Ma serey şar x kerd pmiyan u hla tayın tayınan ser y şar ma ken ze awada leymın. Nuştox u rosnayox ZAZAYAN hla kamey x dı, x ndiy senin sen şar x biyar kameda x ser. Hq ma esto ma şar x ra ny i bıpaw???

Pserok kı vicn, yaremeteya zıwan ZAZAKI ken. Fıkr ina u ideolojiy ina xem mı niyo. Mır iy mhim noyo kı; her ZAZA kı nuşneno, tarix vırazeno. Tarix nuştey ewroy ben tarix nuştey wext avr.

Zazay kı, qeekan x rışen mekteb tırkki u Krdki (Kırdki, Kırdaski) qetil zıwan şar x, qetil kalikan x u qetil tarix qeekan x y. NY MERDIMİ QETİLİY. Wahr zıwani vicyayenı sıfte (ver) ky merdımi ra destpkeno.

Şıma ky x ra, dest bı zıwan x y xasek ZAZAKİ kerdo???
Sıfte ky x ra dest bı zıwan x ker!!!

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Dan kesi dı

Koyo Berz

Tarix 16-04-1997 an dı Yaşar Kemal'i xelata x ya wendxan welat Swdiy sukda Uppsala gırotı. Qimet a xelatı hirıshezar kron bı. Dı gırotena x ya a xelatı dı Yaşar Kemal'i bahs heme şarand Anadoli u Tırkiye kerd, b jew şari. Heme şar Anatoli ardi zıwan, labır ı hikmetbı, ı alembı, ıi ra u ı meselabi se, ıhar nuşan ra vıraziye bahs named Zazaki nkerd. Şaro en tayn erkezi zi ardi x zıwani ser, labır named Zazakira zey mariya remay. Qay estbı se no name şiy zıwand cıra, zey telid siyaya. zey dırıka qay dıskiyay pıro u zey vaşd pededayena daye pede, ey ra nwetard biyaro x zıwani ser. Ma nzanay no namey Zazaki henday tehlike, henday etıno kı, ey ra keso nwetano biyaro zıwan. Bol gırano, ey ra keso nwetano bın kewo.

Qısekerdena x dı va; "Mı roman Tırkan, Tırkmenan, erkezan, Krdan u herwına nuşna". Labır namey Zazayan cay dı ne ard x zıwani ser ne zi ravrd. Halbuki qetliam Zazayan sero vıraziyay u en bolki Zazay bi talan u wran. Dem Şx Seidi dı, dem hereket serehewadayenda Dersımi dı bı hezarana insan ame qetılkerdenı.

Tabi bı vatenand x ya zi nmend u va; "Ez merdımdo demokrat, demokrasi waştox u hemver neheqey serehewadayoxa". Merdımo kı ımand x vero ıhar milyon şari nvino, şari niyaro x zıwan, o merdım ıtıl u ı hesaba beno merdımdo demokrasi waştox u hemver neheqey u inkarcılıxey serehewadayox? Merdımo kı x kışta ıhar milyon şari nvino, o nşeno hemver inkarcılıxey serehewado. (tabi biro peynida emırd x u bızano emr cı tay mendo, beno qal bındesteyda şard x bıkero)

Yaşar Kemali heta ewro hirısi (30) vşri romani nuşnay, labır ninan ra jew zi bahs Zazayan u qetliamand inan nkeno. Qal Zazayan u qetliamand cı qe serd qelemda cı ver nkewno u xet nbeno. Wa roj ma zi bıdiyay ey dı nuştand x dı namey zazayan ravrnayo, ardo x zıwani ser u qal cı kerdo. Merdımo kı cı ıman vero, yan zi cı kışta sehezari vşri insan qetılbo, ey nvino yan zi niyaro zıwan, mı ıman vero o nşeno demokratbo. Bol nuştox Tırkan est kı, biyayena Zazayan inkar nken, labır tay şwenist Krdan est kı kok ra inan inkar ken u x sero hesıbnen. Wa Yaşar Kemali zey şarand binan qal Zazayan bıkerd yan zi namey inan biyard zıwan, wa qe bıvat Krdiy.

Yaşar Kemal'o kı ver ney ıhar-panc seri Krdan adır varnay cı ser u nverday o Swdı xelatı bıgiro, ewro merdım wınisini kewtibi cı qol, peyeteya cı kerd u o kerdbı Homay (Ellay) x. Ewro Yaşar Kemal biyo pi, pir, pil u Homay Krdan. heta taytaynan r zi biyo manewi pi.
  No dınya dınyay do bwefa u visol (bsol) o. Merdımo kı vıjr xayın, ewro zi qand menfeeti beno pi. Qat roj, roj ma do zi biro. Roja kı ma qwet u bıhereketb, kı ewro ma inkar ken, ma r van; praabırnayoxi (Blci), merdım miti, kayamyayox Tırkan yan zi xayın u herwına, do meştı bir ma r vaj keko, bıra, enbaz, rayenbaz u herwına. Ewro rotox ma y kı şarand binan r gırweyn, ma ben erzen bazar u inan dı dan bazarkerdenı, do zi meştı fahm bıker kı, y se ken u ı felaketi an şard x seredı u ı bellay u kberi inan r aken. Wexto kı ma qwetb u werz x lıngan ser, hemedo zi o roj n hesabi bıd. Seni ewro Yaşar Kemal ageyra kokd x ser, meştı zi do ageyr kokd x ser. Labır nzana o wext şar ma do inan ef bıkero ya nkero? A teniya siya inan riyan sera hewado ya nhewado? Labır şar ma inan ef bıkero zi tarixdo nkero.

Ewro bol merdımiy ma sero ımsurey, diktatorey, zalımey u zordestey ken u zey ktkana lawen ma serdı u ma tehdit ken. Wext x dı kı şar ma roto, ewro ma sero biy şr u şrgıle. Heta vıjr kı bı Tırkana jewbiyayenı kerd, y ewro ma r van xayın. Nzana xayıni ma y yan zi rotoxiy?

Ewro inan paştiya x daya cad qwetıni u wazen kı ma koık awı dı bıfetısn. Labır van na juwerı bol rınd bızan, ma leyr şran, koy u keran. Wext x dı İmparatoran nşa ma wertera hewad u vıni ker, ma end x nzanayey u menfeetperestido ma hewad? Ma, teslimbiyayen kı rew-rewi merdımand wınasinan r teslim b? tarix do şahid ma bo, qwet kesi do nreso ma asimile bıkero, x sero bıhesıbno u wertera hewado.
  Yaşar Kemal'o kı ewro namey ma niyano x zıwani ser, meştı do per-per ma ser bınuşno. Bol duri niyo, nezdira şar ma zazayan do biro a x, serehewado u bındesteya şar qebul nkero. Do koley koleyan, bındest bındestan nbo. Do bıvıjiyo rayda x ya raştı ser u a rayda x ra şıro. Bol Yaşar Kemal'i do o roj bewnir x vera u riy cı do ınbo kı bewnir riyand şard Zazayan ra. Mınet ma kesi ra ıniyo, niyan x zıwani ser wa qe niyar. Labır van na juwerı bol rınd bızan, wezifeyd nuştoxan, zanayan, zıwan zanan, alım u wendoxan tarixi esto kı, o zi van inkarcılıxeyra bırem, şır raştey ser u raştey biyar zıwan. Van şar ngir u nber şarnayr poıkı nker, bı inana gırnd u u ina sero nhesıbn? Wexto kı dı şari zıwand pra fahm nker, kltr u edet cı cab, wırna şari seni ben jew şar? Tırki Zazaki ra fahm nken. Zazayo kı Nşıbiyo wendexaned Tırkan u Tırki nzano, o zi Tırkira fahm nkeno. No qural qand Krdan u şarand binan zi ravreno. Krdo kı Zazaki nzano, hend mısqal cı ra fahm nkeno. Zazayo kı Krdi nzano zi wıniyo. Madem hal no hal, raştey na raşteya, Zazay kotira Tırk yan zi Krd ben. Eger Asuri, Ermeni, Lazi, erkezi u herwına ı wext bi Tırk yan zi Krd, o wext Zazay zi ben. Krdi Newrozı bımbarek ken, ma zazay Kormışkani bımbarek ken. Ma x r van "şar", Krdi van "Gel", Tırki van "halk". Ma van "şori", Krdi van "here", Tırki van "git". Ma van "b, Krdi van " vere", Tırki van " gel". Kotiy n iyan p tepşeno u n seni ben jew şar yan zi jew mıletı. Ma n heme zuri u ma xapeynayenı niya ıiy? Ez Tırki zi weş zana, Kırdasi zi weş zana u zazaki zi weş zana, labır ezo vinena alaqey n hir hemını zi pya ıniyo. Ne Tırk şeno Krd yan zi Zazabo, Ne Krd şeno Tırk yan zi Zaza bo, ne zi Zaza şeno Tırk yan zi Krd bo. Merdım kı ninan ken jew x xapeynen. E, e heta ewro ma weş ardi kayan u ma weş amey kay, labır ewro ra tepeya kes do nşo ma biyaro kayand x u bıxapeyno. Wexto kı dınya heme pdı duz bo, şari heme jewb, o wext ma do zi bıbı Tırk yan zi Krd. Tabi o wext zi soyın dınyay yeno u şarey wertera werzena. Madem dınya heme tdı duz nbeno, ma ji b şard Zazayan şarna nben. Ma do Zaza bıman u Zaza heyat bıram. Ma Zazalıxeyda x ra nşermayn u Zazalıxeya ma ma r şeref do bol gırd u berzo.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Sosyoloji

Mewld Diyarbekıri

Heri dı sukande insani fen seyin karxaneyk (fabriqayk) eyni i vırazena.
Yan mmul karxaneyek eger ma mala bı defo cıra vecın o bin pro fen jobiniyo. Bı eno newa insani dı sukande (bajarande) bawl jobini biyew pro dı bınd şemsiyeda jo milletede jo fıkide, jo hedefide biy jo. Yani millete bı yni i hewanaw bı yni i bermena. Proy millete ruhen, fıkren, itiqaten, hlaqen, terefd karira beno jo. Yayke zf bend nızdiy jobiyayışi. Sukandı cami, bazar=arşi, mektebe, nweşxane (bimarxane), parq, qawa pro bı ortaxiy. laqa insaniya bı insanidır zfa. Dı kıtapxanede, dı sinemade, dı faliyetand qısebendide (ferhengide) insani pro dı jo mergede eren. U eger şar sukk (şeherk) terefd (het) tarixiw ırqike job agan. Şar şeheri z rıht tnyamde peyşen. Eger menfet  şard şeherk (kı ma vacın şar en şeheri dı qewman ra teşkilo) rıd jobinira zırare nvinen, şar ewcay heyna leze dı rayda teraqide mesafe qeyal ken. La eger dı gewmk yni bajariday u menfet qewmd joy erq bini dı qerbde b yare ıwog ewca ogo meydande ca bıgir o i buhrano.

En iyk ma corde qal cine kerdi i dı dewande qethiyen iny. Dewuc fen xızinko, degır a xızina hivida kaşifka degır biw a xızina kıfş bıker. Dewe-Dewuc-şira u ilm sosyoloji zf mıhim. ınki qab şarand bındestan cay dewe-koy-dewuci-şira caykdo bhemtawo. Dewe-dewucu-şira; Zazay gelo eyro endeka terefd roşınfıkrand Zazan ra yeno zanayışi?

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Ez biya neweşe hezkerdene

İbrahim Doğan

Reje se ena se şona ez nezano
Heune mı neno hitan şodur eno
Ez nişenoro  to hayal keno  dşnmş beno
Duşunmişbi bıberbi bımri ı pere kene
Tı qe ze mı biya neweşe heskerdene

Venge to mıre  dermanbi canbi
Herkes zewejiyo ze zewaje mı kam di
Hesire ımane mı bi gol verva welati şi
Mı zalım di ze to zalım nedi
Tı qe zemı bita neweşe heskerdene

Ez seba to amo ne welata
Mı nezanıte tı mı erzena hepsa
Honde heskerdena mı şona boşa
Mı ita aqıl zaykerdo biyo ze serxşa
Tı qe zemı biya neweşe heskerdene

welat de  orte toplumde cayemı ki bi
Herkes juminre canbi cigerbi
to ita ez kerdo ponc peri eşto vere everi
No sene vicdanbi no sene namusbi
Tı qe zemı biya newese heskerdene

İBRAHİM İsvede di derde yare
na qurbetede kesi nedi mare are
Ez neweşo yaro roje cigere toji bibe pare pare
To ez na welate ğeribiyede kerdo beare
Tı qe zemı biya neweşe heskerdene

Not: Nuştox ma Muska ra İbrahim na amor ra tepa bı namey x y raşta nuşneno; bı namey İbrahim Doğan.

 

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

Hera u ju biyayenda Avrupa senin ame merhley ewro

arnayox: faruk iremet

1989
ıle
Qand ıhar serı serdemeya komisyon JBA, Jacues Delors het zayan yeno veynayenı.
15-18 Hziran
Weynayenda hirynda Parlementoy Avrupa vırazna.
17 Temuz
Avusturya wazeno bıbo zay JBA.
9 Payız peyn (november)
Dız Berlini xılnen (hewadan).
15 Kanun
Konvensiyon Lom-IV bı welatan Afrika, Rocawan İndi (Vestindia) u Ocenian (Awusturalya, New Zeland, Melanesiya, Mikronesiya, Polenesiya u Hawayi) imza beno.
1990
29 Glan
Pameyenda, raver berdenda u newedera vıraştenda Bankay Awrupa qebul beno.
19 Hziran
Qerer Şengen (Schengen) qebul beno.
4-16 Temuz
Malta u Qıbrıs (Cyprus) wazen bıb zay JBA.
3 Payız vern (october)
Almanya bena ju (Almanya Rocakewte "şerq" u Almanya Rocawan "xerb").
14 Kanun
Konferans qand ravr berdenda ekonomi u şart piya grweyenda ser Meclis zay JBA Rum (İtalya) dı yen pser.
1991
1 Temuz
Swd (İsve) wazeno bıbo zay JBA.
21 Payız vern (october)
EES (Meclis Piya grweyanda Ekonomiy Awrupa) fıkr laqay weş vıraştenda embıryan JBA dı ju fıkır ben.
9-10 Kanun (december)
Mastriş (Maastrich) dı Meclis Awrupa yeno pser.
1992
7 Sebat
Mastriş dı JBA (Ju Biyayenda Awrupa) newedera qebul bena.

>>> peydı şo (to back)

 

 

 

 

Lo Dedo

Koyo Berz

Lo dedo, lo dedo,
van qolordiy Diyarbekiri
vıjyayo u kewto şop u tatbiqat
mahkumand Dımıliyan.
Van erd u azmin ra,
gıroto ko u kerey Mexteli lo.
Erd ra bı tanq u topana,
azmin ra bı heliqopter u teyarana,
gley varnen
kafd gewd wışki ser lo.
Lo dedo van,
mahkum Dımıliyand Swregı
kafi miyandır lo lo,
o kaf cay sıtar bıyayenda inan bı lo.
Wa key fsad u bbextan bıveşo,
adır bı ganand inan kewo,
gerey mahkumand Dımıliyan kerdo.

Lo dedo de werzı de werzı lo.
lo ded mı ded Wısıbo
Werzı xser u x bılerzanı lo.
De werzı ek u rext x gırdı.
Gırdı u estorda x nışı
Hendık şen bıramı
u ver x bıdı ser eşirand
Dımıliyand Swregı,
ermug u Alduşi lo dedo.
Cı resnı xeberı
Wa peyan x arker
ek u rextan ra bıxemıln
ırida mahkuman ra bırış.

Lo dedo, dedo roj no rojo
Roj camrdey u paşti dayeno.
Roj ewro rojo,
roj xverdayenı u leziyo.
Lo dedo ma tı do vaj.
Ewro camrdey kotidı menda lo.
Ka a camrdeya vernı.
Tı do vaj
ewro camrdey nmenda
kes tek u tek,
kesir nvıjyno meydan lo.
Lo ewro rojdo wıni qewımiyayo,
jew merdımir bı hezarana,
leşker rışen lo.
Bı tanq u topana,
heliqopter u teyarana
hrış ben jew merdımi ser lo.
Lo ma na zi camerdeya lo.
Lo ded mı ded Wısıbo lo
Lo zani van
Baboy Baboyan zi
dı mahkuman miyandıro lo.
Van end mahkumi
mahkuman ra biy dırbetıni lo.
Van dırbet cı,
zahf xri u gıran lo.
Lo dedo roj no rojo.
Roj şeref u namusiyo,
roj paşti dayenı
u paşti vıjyayeno lo.

Dedo van şıma xeberı bıresn
Osman Paşad Heciyan r lo
Van paşa bı tewrd
lejker u suwariyand x ya,
biro x ırida
mahkumand şard x resno lo.
Lo dedo zani lez gırano
Ordiyan Osmaniyan
u alayan Hemidiyan piya
orşme mahkumand ma ra gıroto.
Lo dedo erd u azmino
Ttewr lerzeno şıno u yeno.
Biya gm gma top u tanqan,
Vızı vıza heliqopter u teyaran.
Qelfe bı qelfe eskeran Romi
Rışen ko u kerand Mexteli.

Lo dedo adıro vareno,
wıllı adıro veşeno ql u kafand
koy u kerand Mexteli sero lo.
Lo neyayo pa bır u ber lo
varen zey varaniya qerşuni lo.
Lo dedo zani orşmey
u dormey cıra gırot eskeran romi.
hadr, de hadr arbiy.
dest bıd destan,
paşti bıd paştiyan,
bıb jew gan u jew beden
u lez bıker qand
şar bıyayenı u serkewtenda
şard Dımıli-Zazayan.
Dedo roj no rojo roz lezan
De hadr hadr
Dezayno, xalzayno
bırarzayno, kerwayno
De hadr hadr lo de hadr
Hadr lej germ biyo
Bılerzan, bılerzan
Erd u azmini ttewr bılerzan
wa bıvin derba Dımıliyan l
De hadr şar Dımıliyan hadr.
Roj no rojo
Roj şan u şerefiyo....!

>>> peydı şo (to back)




Mabe xer gele cana Millete ZAZA

İbrahim Doğan

En verde; XO NAS BIKERE KE  ŞAR KI ŞIMA NASBIKERO
Heywax  i hefke  zafe nesile maye tezi, koka şar ser biyo kewe. Zaf  zaf gencane ma eslo cisne xo kerdo inkar, xo kerdo Trko Krd Kamiya xo kerde vind. Zon u Kltr u itiqate xo kerd inkar. Seba Trko Krda cane xo da. Hepsade koyade feke topo tufangane Işgalcviya desd cane xo bi lete. Taye ebe name gurubane Krda tayeki ebe name gurubane Trka xo veşna veşaniya dergera xo kişt xo kerd nişane qerqeşuna polati. Hurina xode, aciyede giran. e xore yane mao piyo wayo birayre ciniyo domanar naso doste xore hesire ıma itede siyaye verde. Belke ju resme xora tepiya iye nemend. Aciye dinare, genciya dinare daro kemer heliya. Cenike Hermeti dest kewti ver, domane xo hetim mendi. Zewqe dinyara xer nedi. Ne kuli derde gırane biraye mı.

Derdo en gırs insani KAMİYA xo NEZANE. Gencema  vane ma, Tırkme ma Krdme name dina nay domanane mara. Ma kamci tarixra nat devrim, bime. yoldaş bime uğur bime vb zilan cotkar, kavaserhat helin zelal bime. Ma hesen, usen fadima bime zeynel, musa ali weli bime xaftla name şar ma na gencane xora ma xo kerd vindi bavo khale ma ke ortera şi namedina ki ma kerdi vindi. khale kokume ma name teziya nezane. Pe namane teza şa bene. Qedere xore vıle kene ewt. Şehereane metropola teba Awrupa her iye ma kişt ma kerdime şarede bin ez zen nekeno ke kes qase mıllete ma xo nekerdo vindi Krda mara rınde wayıre zone xo vejine. mıllete Zazay eslo cisne xo kerd inkar zone Kltre toro u geleneke hazar sera kerd inkar. Verde resmi ideolojiye dewlete ma qirkerdime zono zaguno Kltro toro xelesna badoke mesela Krdade gencane ma rea xo şaş kerde. Made sozo bext bi, şerefo namus bi qedro qimet bi. Millete Trki qayte mayo piye xo nekeno. Kokume dina zere odede qedere xore terk bene. Feqet orf adete made iyo niyanen ino. ma qayte ma piye xo kerdene, ju genc ke era ciyabiyene her kes o gen kerdene neheq vate khale gunaye bedesto be paye tı kam sera bena ciya, rena berdene eyi ser. Deste mayo pi pakerdene dyaya dina guretene.

Kane ewro, no Kltro orf adeto geleneko rindek şi koti. ı koraniya siyaye ame ne insanare. Gencane ma ığa wend honde bi heri. (gence meyeke biye Trko Krd inera vano). ığa ceray honde bi kori. ığa teknolojira imkani di honde bi roboti. Taye bi wayire pero puli serheb bi serxoşi. Zewejiyay nekerd tesere halene xo şanıtwe domani Ortede mendi bi ze geja. ceniyo enekema xaftla bi feminist taye bi wayire araba, hermede ente pire makyaja, dirsek musna camereda. Na neweşiye en zaf ki awrupara ame welat, coka heri kerd ato bat. İta vatena mıde ewtiye ina. Şıkırke isane ma ağ peguret, bilimo teknolojira fayde di. Xorto azebane ma wend, her i naskerd. Ama ko nas nekerd kamiya xo kerde vini. biliya zewqo menfate xo kerd, ne kuli
derde

Tı ewro metropolde şona, e j doste birao api (dat) gence dina ya tora tixerama vane yaji nevane yaki şone kune ode yaki odake tı tedera qumanda televizoni cene kune izgi Şlma, tı ı perskere bine lewo pırnıkara cewab cena yaki necena yaki vane aman boşver. Ewro hale qome ma nawo ortedero. Ma gereke xora perskime. ma kamime. Raşta zonema esto ya ino no zon kti gesebeno no ebe hazar serano se mendo demeke qesbiyo amo, mılletoke zone xo esto o xo ser milleto. harde mıllete ma kuli j cadero Anadoliyede kabilede zaf kana. Zone mıllete Zazay ebe set sera raver yane kamiya ma şari. dulegerane ğeriba nivisna İngılıza uruza almana fıransıza. tırka ame welate ma mıllet Zazay naskerdo, zone ma Kltre ma orfo adeto itikato  werdeno kınce ma nivısne. Ziyaro ware ma nivısne. Xarita ma veta. Harde mıllete Zazayme dorme eme fıratiyo dicle, dero. İslamiyetiye ke ama Anadoli mıllete Zazay pare kerdo taye biye islam ebinaki xore ecdade xora ı diyo e dina ramto İslamtine merdena Hz. Muhamed ra tepia pare biya mezhepi vejiye koke jumini ardo seba wekiliya peyxamberi kewtera jumin zamaye muhamed Ali torne Muhamedi Hesen Usen kuli kişte biya ar mezhebi

İnane ke Alira heskerdo biye alevi, inaeke Ebubekir Imer Osman gureto ki biye suni Verhasıl bebextiyo hile dina dunyara biyo vıla.
Sere ehlibeyt do pıro. Hz Muhamedra zuret neverdo hile 'Emer Osmani mawiyay amo xo resno Anadoliye Mıllete Zazay kerdo dı lete kerdo aleviyo suni verde pe. Herbe İraniyano dewleta Osmanide mıllete ma Zaza zaf qırbiyo irana suniyara suniyaji dewleta Osmaniji alwiyara zaf qetıl kerdo en zaf fermane Zazayeke aleviye ame kiştene neyse na mesela pak nebena ımke mesela hazar serana. Mabeme ewro. Geri na dawaji ayera ferq nekena.

Gencane mayeke vend kewt chepe Trko Krda kamiya xo kerde vindi. Zone ma Zazaca kerd zone Trko Krda. Toro geleneko İtiqate ma kişti. Kamiyama kerde kamiya şari. Ma Trko Krd diye nivisnayme. Ebe name sosyalizm kewt raye, teori ame kamiya Trko Krdade vejiya. Va (Ullusların kendi kaderini tayin hakkı) mılleto Krd bi ullus Mılleto Zaza ki bi Zaza Krd. Nayera tawa nekewt sere mı mendera mesela mele Nasredin xoci  ji cirane xora vato leyeto bıroş zo. (kazanının tencere doğurdu meselesi) Va devrim, bi devrimciye Trko Krda. Halbuke re tarixe xo perskere pilo maqulara. A waxt her i musene dane okane xora. Dewleta Osmani fermane millete Zazay vet Krdo Osmana piya da alevi Zazayra. Varto de Zaza Xormeıka dest kerd exo eskere Hamidiye alayu teba milisane Krda mahf kerdi. Hamidiye Alayi teba milise Krda Koye Bingolde vere koğa pilede raşte Şeyide diyarde, qarşiye nişanciyane Zaza xormrşıka bi tesero tebınera. Lolara dı genc İbrahimo Şukri Şehid kerdi remay ise Muzura verer kulina rema. Verena vatene biratiya mano kurmanca roje nebiya. Na ı koraniya ama şima serde mara vatene naleti şora nesile şıma. raştiyeki nawa. Gece maye ke kewti hepe Krdo Trko Aydıne ma Zono Kltre xo kerd inkar. Nina koraniye arde ımane xo serde. Bi sebebe nice gencane ma kuli seba kamiya şari day kiştene. Tarixe ma Zazaya zaf aciyo fermane mak qase hermeniya biyo.

Ne durumi her kes zano
Tersara tewr iye nezano.

Her kesi ebe ımane xo diyo
Ama roja nivısnayedede tewr iye nediyo

Maqulo kokumane ma vatene (Lacem sıma ı perskene zılme Osmaniyo Krda dest ake madiya kesi nediya.
Eskere Tırki Dersım de koke şsare ma ard. zere veyvekade derguş kişt ebe sungiye. Sebeb ki va ma dewleta Tırki newazenime welate xo  ma zone dina newazenime  harde bavo khale mano. Zone bavo khale mano coka fermane Dersim vet jenosid. İsane ma gence ma gereke endi xo nas bıkere zono Kltre xore bıxevetiyene  Kamiya xo nas bıkere. Zone xo qese bıkere zone şari qese mekerene. Bavo khale ma seba zono welate xo ame kiştene. Zon dinara mare miraso en  gırso. Namuso, onuro en gırso vazifema harde bavo khale xore zono itiqate xore hitan merdene kar bıkemi, zone xo bıne bandora Trko Krdara raxelesnime ke Mezelede astıke bavo khale ma jan medere. İna ZAZACA qesekerdene, Makulo kokome ma mare rojtbi.

 

>>> peydı şo (to back)