Amor 1| Amor 2| Amor 3| Amor 4| Amor 5| Amor 6| Amor 7| Amor 8| Amor 9| Amor 10| Amor 11| Amor 12| Amor 13| Amor 14| Amor 15
Redaksiyon| İremet Yayınları| KORMISKAN
| ıme|Veng u Vac| Piya| Piya Portal| Zaza Portal| Faruk iremet| Miraz| Radio Zaza|

>>> şo sere  (home)

Teyestey

 
kı sar x r nben
Edito/Faruk İremet

3

Malmısanıj
Koyo Berz

4

Zon Ma
Hasan Dewran

10

Zazay Antaloiyede millet o...
Faruk İremet

11

Zazan, din, siyaset
Mewld Diyarbekıri

15

Ez Zano
İbrahim Doğan

17

Nuşte Malmısanıji
Asmno Bwayir

18

Bıdeka to ben
Faruk İremet

23

Sosyalisto Luk
Usxan Cemal

24

sl x inkar mekı
Zerweş Serhad

28

Werzı
Faruk İremet

29

Malmısanıji ser
Abdulbaqi Tirmar

30

Astrid Lindgren
Baba Qef

32

Serbestiye Wazeme
brahim Doİan

33

 

 

 

kı şard x r n ben, şarna r zi n ben.

Editor/Faruk İremet

ZazaPress fına vırar u dest x ver vad wesari dı akerdo u fına bı veng do gr u zey awda zemzemiya zelala wazeno x bıresno hme cad welat u şard ma. kı merdena ZazaPressi wazen, van n i weş bızan kı ZazaPress wuni rhet rhet n mıreno u nefes cı nino bırnayenı. Hnd şo nefes ciyo beno hera, vıjno u welat ma sera beno vıla. kı ny veng ZazaPressi bırnayenı pawen do bol bıpaw. ZazaPress roc bı roc bı nuştoxand newan peran dı rengı dano u raybereyda şard x keno. ZazaPress veng u gan Zazayan u Zazaciyan o.

Tayn tayn inkarci, "rotox, robot" u ixbarci har biy u zey luwana kewt internetan miyan. Wazen pisey u leymıneya x bısaw ma. Van ny boyın u aqıl kemi bızan kı, na dwa dwa şarey u veng şar zi nino bırnayenı, tarix şahid ny iyano. Şarey u şarbiyayeney ninan destı niya ny qerar bıd. kı bı zaneyena yan zi n zanayena wazen bı şard ma ya kay bıker do kozd adırd şard ma miyan u welda ciya germı miyan dı koz b. kı şard x r n ben, şarna r zi n ben, n i weş bızan; "robot, rotox", inkarci u ixbarci zey luwanay, her qlıra vıcn. Zey zerecana wanen, nesıl xo ancen kozıkan ser u bı seydwanana dan kıştenı. Zazay ma y "robot, rotox", inkarci u ixbarciy zi ny iyan ken. Wazen kı ma biyar kay u bı şard ma ya bıd kıştenı.

Roc ınyo kı welat ra mektubi nir. Roc ıniyo kı orşmey hme dınya ra ma r postay-e (mail) niro, roc ıniyo kı dost embaz ma r telefon nker. Na ju zi mısnena makı, şar ma ma r wahr vıcno. Merdımkı insaney u insanetey ra nasib n gırot, barbar, xedar u zalımiy.

Hme cad welati ra selami wendox u nuştoxand ma r...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Malmısanıj!!! Rotoxey u roboteya to, bımbrek bo...!

Koyo Berz

Malmısanıj nuştey xo y "Azadiya Welati" dı qand Zazayan vano Ma Krd. Wa malmısanıj na juwerı zaf rınd bızano. Ma Krd niy u ma Alfaba Krdi zi qebul nken. Heq kesi ıniyo Alfaba şarnay biyaro bı zora alfaba ma kero. Alfaba Krdan zi Krdan bı xo nveta. Şar binan, şar Fransızan cı r veta u berda Bedırxaniyan r kerda mal. Xora a alfabe zi qopiya alfaba şarand binana. Mesela nuşa (herfa) ş, zıwan Tırki u jewbi endna zıwanan dı est. Nuşa , , i, u, zi xeyl zıwanan dı est, labır zey inan niy. Mesela unayo e, i unaya ı, unaya i. Nuşey bini zi hıma hıma zıwanand dınyay hemını dı est, labır telefuz cı ca yo. Ma bir , u ser. Krdi van wa "u" unabo , "" zi unabo. Qand ıi ma zey Krd inan kar biyar. Xora Tay Krdi zi inan wıni qebul nken. Mesela Rya Azadi. Şar ma Zazayan heme coğrafya kı Tırki van Tırkiye a coğrafya seroyo u sera %60 şeştiy cı tay yan bol zıwand tırkiya waneno. Qand coy ma zi inan bı şekıld Tırkana kar an kı şar ma zahmetey niyanco. Malmısanıj vano nuştox Zazayan alfaba C.M. Jacobsoni kar an. N xeyr ma alfaba C.M.Jacobsoni kar niyan. Ma var ey nuşnayo u alfaba xo zi ma bı xo tesbit kerda. iyo kı malmısanıj vano heme zuro u i o xo kıştıra vejeno. Malmısanıj wazeno kı herkes vajo Malmısanıj, malmısanıj zıwan zaneyo. Malmısanıj qe iy zi niyo. Zazaki zi nzano. Zazakiya kı zano nime krdi-kırdaskiya. Malmısanıj nuşted xo dı bahs pra nezdi kerdenda lehand Krdi keno. O i mesela Malmısanıj u Krdano u ma gırndano. Qand coy ez nwazena sero vındera. Qand kı ma Zıwan xo lehey Krdi nvinen. Zıwan ma lehe niyo, zıwano u ıhar lehey cı est. Lehey leheyan nbeno.

Ma Nuttox, rontber, şar Zazayano verkewte u welat heskerdoxi dışmeneya Krdan nken. Ken se Krdiy dışmeneya ma ken. Qand kı ma inkar ken u xo sero hesıbnen. Ma nay dışmanri, nay zalımri ina esto. Krdan heta ewro iy ndayo ma, ma r iy nkerdo u hend mısqal faydey cı ma r nbiyo. Biyo se zerar cı ma r biyo u o yo beno zi. Ewro kı ma inkar ken, ma vero u dahwada ma vero bend ben Krdiy. Wexto kı Malmısanıj n iyan vano, van dest xo ujdand xoserno u gorey ey bıfıkıriyo. Krdi bı paştida ma ya, bı gonida ma ya bi Krdi. Ma serre hewada, lej kerd Krdan xo r kerd mal. Malmısanıj van na juwerı bol rınd bızano. Namey zıwand şard ma Kırmanci niyo Zazakiyo u namey şard ma zi Kırmanc n Zazayo. Malmısanıj hend şeno wa Krdan r ruwen, qırs banco u bı P.K.K iya flrt bıkero fayde nkeno. Roz cı biro do pay eyrod zi. U a rozı zi duri niya. Veri veri o kı P.K.K i r Mit, ajan, xayin u herwına va inan ra jew zi Malmısanıjo. Murat Cıwaniya piya inan dışmeneya P.K.K i kerd. Labır ı hikmeto se ewro wırna zi biy dost P.K.K i.

Malmısanıj!!! To r vana u to ikaz kena. Tiy qederd şarna kayken, qederd Zazayana kayken. Van tı nay rınd bızan şar Zazayan nay to hetı nverdano. Ewro n meştı do na juwerı to ra pers kero. Tı zi, sinseley to zi nay rınd zano kı Zazay şarno u zıwan cı zi lehey zıwanna niyo. Beso na sewdara, na dahwara fek vıradı u qederd ma ya kay mekı. Roşnber u zanayey şarand binan gami vera verni eken u ver şın, labır ma, Krdan u Tırkan het peya gami eken u peyra manen. Roz bı roz sinoriy wertera werzen, roz bı roz şar kı destan bındı mend yen sınasnayenı. Labır Tırkan u Krdan werışt ma inkar ken.

Wexto kı kes şar xo, yan zi şarna jewna şari sero bıhesıbno yan zi inkar bıkero, kes beno ixanetci, inkarci. Ma y ne şar xo inkar ken u ne zi ben şarnay sero hesıbnen, ma seni u bı ı hesaba ben xayıni nzana?..!. Ma y van ma Zazay, şar Zazayan u zıwan ma zi Zazakiyo. Dıha nay şerefri, nay onırri, nay mqedesri ina esto. Destan xo ujdand xo sern u raştey vaj; Ma xayıniy yan zi kı şar ma inkar ken yan zi şarnay sero hesıbnen . Ez zaf u zaf sero fıkırna u nzana bı ı şekla u ı hesaba ma ben ixanet kerdoxi?. Merdım kı, şexs kı şar ma ben şarna r ken poı, şarnay sero hesıbnen nben ixanetkari ma ben. No seni dınyayo? Dostno, embazno, olvazno, wendoxno, zanayeyno, roşnberno şıma zan kes roboti seni program kero wıni hereket keno. Kes ıi bıdo rotoxi ey keno u ey vano. Malmısanıj u merdım zey Malmısanıji zi robot. Krdi inan seni proxram ken wıni hereket ken. Qand kı Krdan r hemley, inan ra haln. Labır mı u zey mına pıroblem do wına ıniyo. Rındey kerda se ma Krdan r kerda, inan mı r u şard mı r iy nkerdo. Mı heta ewro zahf u zahf hewl da xo u sebır kerd, ka şexsan ser iy nvaja u iy nnuşna. Labır nbı. Kardi am u ney qıra. Malmısanıji mı r, şexsd mı r yan zi jewnay r iy bıvat mı hes xo nkerd. Labır wexto kı mesela biro şard mı ser, inkarcina şard mı biro zıwan u şar mı şarnay sero u zıwan cı zi lehey zıwanna bıhesıbiyo, nbeno ez bveng vındera. Ez bveng vındera mı dı namus, hesiyet, onur, qarekter, camrdey u insaney ıniya. Malmısaıj efendi; Kam heqi dano to tı şar hi bıvin, wardi bıvin u ber şarna ro dıskın. Heta ewro to bı bol namana ma r şard ma r, nuştoxand ma r, zanayand ma r, roşnberand ma r internet u roznameyandı nuştey nuşnay. O kı wazeno şar ma u Krdana bero verdo pyo jew zi ti y. Tı van qey ma na juwerı nzan. Ma xeta interneti, xeta nuştand zurkeran u nengi inayan ard niversited Uppsala. Tı niversited şariy mqedesira zi kewti meselan miyan ( Sıwdiyan, isve). Bışermayı, bışermayı. Ez texmin kena tı nweş. Şo Tıxtor dı tedawi bı. Ez texmin kena rıh to rıh niyo u to dı rıh nmendo weriyayo, qand coy tı rıh xırab. Rıh to ameyo rotenı. Aqıl xo ardı xoser u şo rıh xo peydı bıherinı u biya qand rındey u raştey ser kar biya. Jewbi ne şar Zazayan, ne tarix u ne zi Homa to ef keno. Tı do rid xo y siyaya ravr tarixd ma Zazayan. Hendıkı ray diri niya b xeta şard xo ser u riy xo sıpekı. Ez to vşri Krdan miyan dı amey heskerdenı, sınasnayenı u qimet deyay mı. Labır ez wınyaya ezo şard xo r bbextey, ixanetey u zalımey kena. Qand coy ageyraya kokd xo ser, şard xo miyan u dahwada şard xo. Mı ef xo şard xo ra waşt. Tı zi b na juwerı bıkı. Wa Krdi to r vaj ixanet kerdox iy nbeno. Tı xızmet şard xo r ken ya o beso. Ez wıni texmin kena qalıb to zi zey rıhd to, zey mezgd to to niyo. Qalıb to zi pıroxram biyo u jewnayo, şarnayo. Zazacinı kerdenı, kokd xo r, şard xo r wahr vıjyayenı wezifeydo mıqedeso, şan u şerefo, hesiyet u qerektero. Labır ı heyf kı n to dı ıniy. Malmısanıj, tı n iyan ra mahrum. Şo xo ekı dol miyan ey rındriyo. Ma to ef bıker zi, şar ma, tarix ma, nesil ma yo kı werzo o nesil to ef nkeno. Bewni Ziya Gkalpi ra, rayberi ra u xo r tersı bıgi. Ziya gkalp zi Zaza bı labır şarna r gırweya. Tiy zi rayda Ziya gkalpi ra şın. Ey teoriy Turanizmı eşt werte, to zi veri teoriy, Kırdizmı, bahdo zi Kırmancizmı eşt werte. Ey şar heme berdi kerdi Tırki, tiy zi ben ken Krdi. ı ferq to u Ziya Gkalpi esto, tı vajı. Labır Ziya gkalpi fahm kerd kı ey şaşey kerda xo ceza kerd. Nzana tı do zi xo ceza bıker ya nker. Şıma keso zi raştey nvano u raşt raşt nşıno xeta şard xo ser. Malmısanıj o tı nbi to serda 1987-88 an dı hergı şan şane telefon mı kerd u mı ra qısey Zazaki pers kerd. Tı bı xo Zazaki nzan. Tı xırxız, tı qıjney, asalaq. To tiya ra, ucara qısey tırıti, kerdi mal xo u pa Qısebend (szlk) xo nuşna. Kıtaba mı "Na Xmxma" do ver qısebend to bıvıjiyay. Qand apkerdenda Kıtabda mı, mın u to ya ma piya şi Apek Trik (Apec Tryck) u ma kıtaba verd. Bahdo tı şi to kıtaba mı d vındanayenı u qısebend xo da apkerdenı kı ver kıtabda mı bıvıjiyo şar nvajo to qısey Koyo Berzi ra gırot. Tı merdım do wıni qurnaz kı, to dı baş nbeno. Tı pize siyay. To mı r telefon kerd u vat Ebubekir Pamuki ser i bınuşnı. Mı to r va: -Ez merdımi nsınasnena, dayen u gırotenda mı zi bı eya nbiya u zerar ey zi mı nresayo kı, ez ey ser i bınuşna. A dıdını mı vat tı ı nnuşnen? To mı r vat "Wexto kı tı bı named Koyo Berz'i ya bınuşn herkesdo bıwano. Mı to r o wext zi va: -Qerekter, terbiy u şehsiyet mı ray ndano kı keso kı ez cı nsınasna u keso kı zerar cı mı, yan zi şard mı nresayo ey ser i bınuşna. Semed mın to ser nuşnayenı zi noyo. Qand kı ewro zerar to yo reseno şard mı, eyra ezo nuşnena. Wıni asay kı o wext zi, ewro zi emeleya toya bı to nina. Qand coy zi ti y hergı rozı nzana kotid xo ra iy vejen u teoriy erzen werte kı şar bahs to bıkero. To zi kerd zey keynerda Gawani. Şi ımed ini dı gi kerd kı şar bahs cı bıkero. To o wext zi u ewro zi ti y insanan fit ken. Tı fitney. Qatıl Ebubekiri tı u merdım kı dormed todır y. Qe to dı nefs ıniyo. Ebubekıri, merdıman cı, dewıjan cı bı heftana, mengana tı kerdi meyman u wari kerdi. Tı pawıti u nverda fiskey to ro gno u zerar to reso. To se kerd. Bahdo zi tı werışti u to pay d sırfed inan ro. Kes merdımd zey to r se vano tı hesab bıkı u vajı. Tı qand cay, qand mewki, qand qoltıxi, qand karıyerey heme i ken. Wijdn xo zi qand n iyan roşen. Hım Tırkan miyan dı, hım Krdan miyan dı u hım zi Zazayan miyan dı o kı nay nzano esto. Qatıl, qatıl Ebubekıri!. To u dormey to Ebubekir kerd qansr. Van tı u merdım rotox u robot kı orşmey to merdımi van nay rınd bızan, şar ma Zazayan do roz n hesabi şıma ra pers kero. Na ikarcinı tıma hetı nmanena. Nezdi ra Krdi pay dan to ro. Hal Rayberi biya xo ıman ver. O kı Tırkan ard Rayberi sere dı Krdi do zi biyar to sere dı. Do vaj o kı şard xo r nbeno, ma r qe nbeno. Na qısa mı goşare kı u goşt xo ya kı. Van şıma nay rınd u rınd bızan ters ma şıma ra, ktkand şıma ra ıniyo. Serda 2001 dı key mı Alby (Stockholm) dı, dı fıni qerşun bı. Ereba Zazapressi zi fın qerşun bi, cam cı amey şıknayenı u teker cı amey dırnayenı u pare kerdenı. Mardıman kı no i kerd inan va qey ma do bıters. Ters ma kesira ıniyo. Mı u embazan mı ma xo nrona kı şır Polis dı gere bıker. Merdım kı yen ma ser, kı internetan dı hrış an ma ser, ma r nengi inen zi heme dormey şıma u bı fitneyinda şıma ya yen ma ser. Şıma y inan fit ken, inan mısnen. Labır bızan ters ma şıma ra ıniyo. Malmısanıj tı biy bellay sered Zazayan. Tı biy mereyo mındar u kewt koıkda Zazayan. Tı şi kewti niversited Uppsala, ı i Zazayan ser estbı, kamci kıtab u mexazin Zazaki estibi to heme hewaday ref. Named Zazakiya to iy nverda. Na bwijdaney niya. Na şard Zazayan r dışmeney kerdenı niya ıiya? Tı merdım do wınay u xo bı qrışna roşen şarnay. To r bımbarek bo rotoxeya to. Şıma zi xo zanaye hesıbnen. Şıma zanaye n hi. Zanayey raştey inkar nken. Hendıkı şıma dışmeneya ma bıker, hendıkı şıma ma inkar ker hend dahwa ma bena dahwa siyasi. Tiy bı a vatenda xo ya Kırmanca wazen Zazayan Elewiyan, Zazayan Dersımi bıgir xo hetı. Labır van tı na juwerı zahf rınd bızan. Wexto kı Zazay Elewi Drsım dı qetıl bi, şıma kesi hes xo nkerd, veng xo nvet u hend mısqal paşti nd cı. Sero zi dorman ra eşir Krdan u mıslıman fanetiki şi talan Drsımıjan berd. Ewro bı ı riya tiy werzen u inan r wahr vıjyn u wazen inan bıxapeyn. Ma nzanayey. İnan bol ray u zahmetey diya u zan hal ı halo. İnan r vatenı lazım niya. Tı zan ver to Seyfi Cengızi o teori eşt werte şıma hemını heqaret nverda cı r kerd. Ewro bı ı riya tiy teori erzen werte. Teoriy Seyfi Cengızi ntepışt, to qet ntepşeno. Na juwerı zi van ez biyara zıwan. To ermugı dı xort ma Zazayan xapeynay u berdi kerdi D.D.K.D li, to kerdi Krdi. Gırdan ma kesi xo r Krd nvat. Verdı Krd vatenı, krdan ra nefret kerd u inan r vat Lac, torın Ebdlhemidi. Ez nzana, hergı fın nza tiy kotid xo ra iy vejen u teoriy erzen werte. Wıni aseno kameyda to dı kıriz esto u ti y sanciy kamey ancen. Ver ney 26 serri, ermugı dı to vat Zazay şaro, şar do xosero. Bahdo to va Zaza, Dımıli, Kırd u herwına. To u olvazand to y binana, zey to rotox u robotana şıma xeyl nuştey ıra u vate dı nuşnay u qısey kırd u kırd ki kar ard. N heme bı belgeyana mewcut. Xo ra Diyar u Dato Zeryani zi tay i nuşna bı. La henday bwijdaney, bqerekterey, bşerefey nbena. Merdımo kı n iyan keno kes ey r nşeno vajo insan. O mahluq niyo. O kı insan bo, bışeref bo, ucdan tey bıbo u mahluq bo van qederd şarna kay nkero. Şıma van qey do tım wına bo u şar Zazayan do nay şıma hetı verdo. Şıma ra n do qeand şıma ra, torınand şıma ra, sinseled şıma ra, kok u asnasd şımara n hesabi pers kero. Tay van Koyo Berz xinto. E, ez xinta. Xint dawada xo ya, xint şard xo ya, xint welat xo ya, xint dahwada serkewtenda şard xo ya. Ez xinta qand kı nwazena koley koleyan ba u koletey qebul nkena. Ez xinta, qand kı kesi r hemle (hamile) niya. Eger paşti daya se ma daya Krdan, ma inan r rındey kerda, inan ma r iy nkerdo. Tı b mı r vajı ya tı xint ıiy. Ez vaja, tı xint dıpern, tı xinto ercan. To xo zaf ercan rot, kı tı herinay y zi to r xint van. Xinteya mı bışan u şerefa. Xinteya to to r bımbarek bo, "zanayey" mı, "alim" mı!....

Malmısanıj!... Ma o tı nbi to zor da mı u mı r va bı zazaki bınuşnı, zıwan ma Zazakiyo vıni beno u şar ma yo asimile beno. Ez ameya resaya İsve nresaya mı bı zıwand xo ya i nuşna u o wext mı Krdinı kerd. Wexto kı to nuştey mı di u wendi, to mı r va: -zıwan to u qelema to zaf bı qweta bınuşnı boka ma zıwan xo bıreyn. Ewro se bı to?. O wext bı nımete bo zi tı Zazaci bi, ez Krd biya. Ez ameya kokd xo ser, labır tı kokd xo ra kewti duri.

Tı dı nuşted xo dı van heme dewıjiy. E, ez dewıja u dewıjeyda xo ya sereberza. Ez dewıja labır mı bı qelemda xo ya sinori dırnay u nuştena zıwand xo resn heme ca. Şar Zıwan zanayan nuştey mı, kıtab mı xo r him gıroti u sero tıxtoreya xo ya zıwani kerdı. Na ju mı r besa. İşte dewıjeya mı no i kerd, vajı sukıjeya to se kerd?.

Malmısanıj!.. Ez bı na dewıjeyda xo ya to ra, merdım kı orşmed to ra, kı şıma piya zıwani ser gırweyn u şar ma ben ken Krd inan hemınır meydan wazena. Şıma zanayey, şıma camrdiy şıma mı r vıjn meydan. Şar yan zi şaran ver. Ez wazena kı heyet Zanayand Tırkan heqiqiyan ra, Zanayand Krdan heqiqiyan ra ( kı Kok cı krdo) u heyet zi zanayand Zazayan ra (Kes kı Zazay u Zazacinı ken. Nekı kı Zazay u xo roto şarnay, Krtinı yan zi Tırkcinı ken) vıraziyo u hemberd inan dı ma mışewre (Mnaqaş) bıker. Labır no mışewre Awrupa dı n, qolanand welat ma dı. Awrupa dı şıma bıqwet u yen keyan ma qerşun ken. Ez newe nşena şıra welat. Labır qand na mesela zi ez do heme i bıgira xo ıman ver u şıra. Labır nzana tı şın nşın, yan zi wetan yan zi nwetan zey mı rısqi bıgir xo ıman ver. Labır embazand to ra zahf cı şın welat. Heta tayd cı tiya dı eşirda Bıcaxıjan r nengi inen, labır wexto kı şın welat bıcaxıjan r van ma bıcaxıjiy u cı r rıwen ancen. Welat dı, qolanand ma dı ez şıma dueloyr dawet kena. Ma do o wext bıvin ka dewıj zor sukıjan beno yan zi sukıji zor dewıji ben. Cay camrdan, cay camrdey hember şarano. Br ma bıvin kam fıkr k pu keno. Ma do şard xo y pilan ra pers ker u bıvin, hal ı halo. O wext ez do bıvina ka teoriy to kewn ı hali. No şarno, jew merdım niyo tı qederd ciya kay ker. Eger şard ma dı ikı bıbo nay to hetı nverdan. Dost mı, zanayey mı, wahr teoriyand zurkeran, rotoxey u roboteya to to r u kı zey to fıkırn inan r bımbarek bo u cıra xeyr bıvin. Qalıbi zi zahfiy, boyax zi, end şen qalıbi bıvin u boyax ker. Ez wıni texmin kena rozdo biro şıma do canad xo r qalıbi vıraz u cay boyax ker. Bıman selametey dı u peyniya şıma xeyr biro.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zon Ma

Hasan Dewran

-I-

Zarance kuna kemeru,
Zon hode wanena.
Qilancike
nisena gile dare ra,
Zon xode qitnena.
Amnon yeno, beno germ,
Temuz zon hode cizeno.

Mor u milawin,
Teyr u tur,
Pil u qiz,
Cin u ciamerd,
Serre na dinade her i,
Zon hode waneno.

Serre na dinade
her i, her kes
zon hode girano
Wert ninera
a teyna ma
zon hora vozdame!

a teyna ma
zone hora rememe!
Ma rememe kata some?

-II-

Zazaki zon mao.
Bav u kali qeseykerdo.
Lawiki vat, saniki vat,
Zon ma zof sireno.
Zon ho a vindkerime,
Zon sari a ser kerime,
Zon ho a bin kerime!
Zon sari a ser kerime!
Zon ma ke bi vind,
Ma ki beme vind!

Lawiki bene vind,
Saniki bene vind,
Rost bena vind,
Tari maneno!
Beme lal, bema kr,
Beme b pa u b per,
Kume bine destu,
Gineme vrr dsu,
Hal mare u waxt
her kes huyino,
- ne ke her!

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zazay Anatoliyede Milleto en khano

Roportaj: Faruk İremet

ZazaPress amor ıharayo (4) İbrahim Doğan Redaksiyon ma dı ca gıroto u nuştey x welat ra ma r rışt. Vıl (iek) u rengan ZP ra ju zi Dezay ma İbrahim o. İbrahim bı fıkır u bı vinayış x dı her wext zelal u pak o. İbrahim Doğan qanun (aralık) 2001 ame Swd (iswe). Qand kı embaz ma y redaksiyoni İbrahim welat ra ame ma waşt bı ciya reportaj vıraz u hal şar ma cı ra persker. Nıka, roportaj ma dı İbrahim Doğan qısey keno...

Faruk İremet: Bıra İbrahim, tı welat ra menga qanun 2001 (aşmiya aralıx 2001) dı amey Swd, tı xeyır amey u x dı weşey ard. Tı şen vac tı kam? Tı koti ra y? Meraq to bı zazaki nuşnayen koti ra u senin destpkerd?

İbrahim Doğan: Ma bexer deza Faruk. Ez Gımgımra dewa Muskara o. Gımgımde 80-90 dewe zazaki qısekena. Harde bavu khalane millete mao. İnsane ma ebe hazaran seryo ne zone xo qesekeno. Millete Zazay Anatoliyede milleto en khano. Vere koya Bingolde orte daro kemeriyo, bırde mekan gureto. Orte Oqwa'ne Serdırade, orte Gulu Sosune rındekiya tabiatde xore dew vıraşte. Zone xo, kltre xo, orf u adet, tore geleneke xo, itiqate xo kar ardo. Welate de rındeko.

Faruk İremet: Bıra tı şen tayın welat u şar ma zazayan ser ma r u wendoxan ma r infermasyon bıd. Hal şar ma senino? Xeber şar ma kıtab u pserok zazaki ra esto yan n?

İbrahim Doğan: To kamiye pers kerde. Ma dewe Gımgımı kli (btun) Alewi Zazay me. Zazaki qıse kene me. Feqet millet ma roj zone, kltre xo harde bavo khalu xora inkar nebiyo. Seba kamiya xo her waxt Krmanco, Osmaniya de lec kerdo. Dewleta Osmani teba Krda watto ke millete Alewi Zazay ortera wedare. Lakin pe ete, gerilaye tare ma netikye. nuyera ma zaf tehid de, zaf pilo maqule ma seba harde xo cane xo kerdo feda. Harde xora nevejiye.

Rena to iy bin perskerd. To vake mereq toy zazaki kotra vırazya, to senin dest bı nuştena zazaki kerd? Berxdarbe deza Faruk. Eza persa to zaf weşa mı şiye. Mı waxto ke Varto de lise wende ebe zone ma mı zaf şiiri nuşnay. Feqet xebera mı ne zone mıra nekı welate mıra ınbiye. A waxt ma zone xora, welate xora bime inkar. Ma zone bavu khalu xo kerd lehe Krda. Harde xo kerd harde edina. Ama, ma naye de ji xete en gırse kerde. Pilo maqulane ma seba Krdiye ma red kerdime. Ma toplume (şlık) xo de newaştime. Yane ina kamiya xo inkar nekerdbi. feqet ma inkar kerde. Eza 1999 de amo Awrupa. Mı qayt kerd (bakmak, izlemek) millete Zazay ita zeru canra seba kamiya xo zeru canra karkeno. Zone bavu khalu xo, harde xora wayir vejino. Ez a waxt heşa biyor ke, ma xete de gırse kerda. Eziki amo le ambazane, nuştoxane Zazayan nayera tepiya eziki biyo Zazaci. Seba zone xo, kltre xo, welate Zazaistani hitan wetbine dawa xora wayir vecino karkeno u nusneno.

Perso toy, to va şar ma xeber ina pserok (dergi) kıtaba ra esto ya ino? Na mesela teziya. Ez inan kena ke millete ma nayera tepiya nuştoxane xora, dergiyana xora beno wayir. ımke mesela Krda zure. Krda inkarciyu, Krda endi vejiya mydan. Gence ma teze biye heşar xo. Le pilo moqulane xode tarixe zone xo wazene ke bumusene. Zaf ji muse yane xebere xo dergiyan ra zone zazaki ra este. Ez welate biyo Kormışkan, Tija Sodıri, Ware ne pseroki (dergi) ma raver wend bi, zaf şa bime. Ewro pserokane ZazaPress, Pir, Venge Zazaistani, Tija Sodıri, Ware endi resene her koşe welate Zazaistani. Millet endi kamiya xo naskeno.

Faruk İremet: Deza tı va ez 1999 dı ameya Awrupa. Labır tı fına peydı şi welat u welat dı ser (ju ser) vşi mend u no mengno tı fına pydı amey Awrupa. Tı ma r, x dı, panc qaset video (pancs 15 set) ard u tı hme orşmey welat gyray, şar ma, şar ma lewi x r se van? Van ma Zazay, Kırdas, Tırk, Kırmanc yan zi Kırd (hşa to ra u qsur mewnı)?

İbrahim Doğan: Ez hna, tı qsur mı mewnı...Deza, ez şiyo welat zaf bi rınd. ımke mı seba zone ma, kltre ma, tarixe ma zaf emeg da. Nuştoxane mara, dergiyane mara zaf bilgi berd da wendene, kerd vıla. Bilhasa ZazaPress da wendene millete ma khalo kokume ma zaf şa bi, va şıkırbe na roje şıma xo naskerdo, zone xora welate xora biye wayir. Ma şımara neyera hirıs (30) sere raver vate ma Krd nime, Trk nime ma Zazayme. Pilane ma vatene; "-Şıma vatena ma nekerdene". Nayere mı poşmantiya xo arde ra zonu qebul kerdi. Zaten qaseta de ebe zone ma klame, depe, dına, tarix mara, kamiya mara zaf kar ardra. Ez iye mıso ke ne insani hitan sere hurdra weşbene. Zone Zazaki ra harde bavu khalira inkar nebene. Krdano Tırka esla qebul nekeno.

Faruk İremet: Bıra pers mı wunasin bi; Şar ma x r van ma Kırdiy, Kırmanciy (yani tiya dı mne cı Zazayo). Tı şar ma ra na persı perskerd? Zazay y ma y Varto x r se van u x r namey bini diy yan n?

İbrahim Doğan: Heya deza, mı kamiya millete ma cıra perskerde, mı cıra va şıma kame iye de bin mı ara va Awrupa taye millete maya kı ji Dersımıji vane ma Kırmance me, Bingolıji vane ma Kırd me, şıma nayare vane ı? Pilo ma, maqulane ma na persere hway. Va; "-Ma ne Kırd me, neki Kırmance me. Ma Krdanra vane me Krmanc, Kırmanciye ney ayniye. Ma Varto de xora van me şare ma, zone ma Zazakiyo. Yaki ma vane me ma Zazaki qesekeneme. Naji ena zanıtene ke ma Alewi Zazayıme ma Kırd nebime, Krmanc nebime nayera tepiya ji qet nebenime. Hitan sere harde bavo khale xo de mendime ma zazaki qese kenime zone xo re emeg danime. Krde yane Krmanciye qebul nekenme ımke ina fermane ma vetbi ecdade made dışmen biye. Ma Krmanciye ra zaf ant. Ayera ma Kırmanc nime vane.

Faruk İremet: Bıra İbrahim, tı ser (ju ser) welatı se kerd? Tı kamcin cayan gyray? Roportaj u film to y nezdiy pancs (15) seti tenya Varto sero yan zi n?

İbrahim Doğan: Heya bıra zere ju serede kare mı Varto de bi. Mı waxt nedi şori Dersım, Siwerege, Hene, Lici. Mı zaf waşt şori ema nasib nebi. Feqet amboze mı cawa zaf bi. Xebera ma jminara biye. Varto de zazaye Diyarbekıri bi, ma jumin diyene, qese kerdene. İnan ji qıse Krmanciye, Kırd qebul nekerdene. Xebera dina Dergiya ZazaPress ra, Kormışkan ra Kıtabane Koyo Berz ra u tora esta. Ez ke diyo ma piya qese kerd zaf bi şa. İna waştene ke ma hero jumini bivineme zone xo, kltre xo ser kar bıkime. Ez rena şoni welate xo Zazaistani, harde bavo khali seba tarixe ma kltre ma şono her hete welati de kar keno. No mır şerefo en gırso. Hitan Qers (Kndık, Laloğlu, Glistan), Erzingan, Diyarbekır, Dersım, Lice, Hni, Piran, Siwerege, Xarput, Bingol şono. No mıre wazife o. Ebe şerefo en gırso.

Faruk İremet: Bıra İbrahim, plan to y newey est? Tı do Awrupa dı seker? Proxram to dı kıtab veten esto yan n?

İbrahim Doğan: Heya bıra Faruk, plane u proja mı zaf gırsa Nayera tepiya ez wazeno ke zone xo ser, kltre xo ser zaf kar bıkeri. Millete xora, şanıka (estanıki) kılama (dri), fıqra, lega, orf u adet cwayenra (yaşamra), tore gelenekra zaf iyo arekiri (topkiri). Bıra Faruk, ebe no fın ez ame Awrupa qande toplanti.

Zaten nuştey mı este, waxto ke (perar 1999 dı) de ez amo Awrupa, mı ita, ju şiir kıtabi kerd hazır bı name "Glsosuna Koye Bingoliya" 300 pela. Kıtabe de bin hazıro. Noji şiire. Zaten dergiya ne bina de xeli nuştey Awrupa de dulegarane birade vejiye. E ki siyasiye, politike rona seba kamiya maye inkarciya ne, mı zazayan re nivisne. Rena şiire mı, yaziye mı ZazaPress te her amore de, aşmede vejine. Ez bıxo ji redaksiyone ZazaPresss dero. Mı welatra nuştey (yaziye) xo ruşnene. Welatı de mı wendoxe, karkerdoxe (Baba Qef, Dato, Zerro u.b) ZazaPress ji di. İnade ma xeli kar ardra zon. Seba welati ina ji proje, pilani ma vıraşti. Hem fıkır bime.

Faruk İremet: Deza İbrahim qand infermasyon u roportaj berxdar bı. Tı wazen iy bini, infermasyon bini bıd ma u wendoxan ma?

İbrahim Doğan: Eya. Vatena mı btne millete Zazayra esta. Endi herkes her Zaza heşarbo kamiya xo nasbıkere ke. Şar ji şıma nasbıkero. Kukla kosi mebime, zone xore, kltre xore, ebe zero can kar bıkime. Goniya ecdade xora, şehidane xora wayir vecime. Zurane, inkarciya, niviskarane Trko, Krda vejime meydan. Herkes bızano ke ma millete Zazaya me. Zone ma Krda niyo. Welate ma welate Krdo niyo. Kahrbe zurkeriyo bebexta. Karbo inkarciye ma. Weto warbo tarema Zaza, welate ma Zazaistan u kare ZazaPress.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zazan, din, siyaset u roşınbiran sero tefekr

Mewld Diyarbekıri

Dı ticaretd ma u Krdanra ma top eşto. Eyro milleta Zaza qewld Krdanrag kı van; "-Zazay slen Krdi niy. Label maneviyaten biy Krdi". Ahmet Reşit'og "Tarix ul Qedim ul Eqradi" sero ın sereke xebatkar tarixd Krdano. Ewna vano. Yan ı? Manen Krd biyayış yeno ı mni? Manen Krd biyayış yan parsekti. Yan b taqeti, b qudreti, muqtedir nbiyayış. Dı en sride cawag ma Zazayi tedey cay herano. Cay kıkand kıkano. Van dızdan dızdanra dızna rd u zman lerza. Tırkan şeytanan ma reyk dıznay Krdike ma inera dızneno. ceba ser cbanike rd bılerz nlerz. Haya ma cıra ınya. şari bilgisayari, internet, tlefon, faqs, nımra hsabd rojnamand (pserokandı) cine esta ma bıten ez nımra qutida edresda Kormışkane zana. Ez qrban destan big hetyaka Siyamedi u Xece zıvırnawa ra Zazaki. şari hergu kıtabxane dcinede bı milyonan kıtabi est ma? Ma zılutu u zıt. ma, ma peya, wareway, b cılan u b nan. Şar bı teyeran, şarabı wesaidan, mab oo d here. Rızq herkesi Homa tala dano. Ma rızq x Trkan bad ineykı bı iznd Krdan gin. Raya ma duri ya, bar ma gıran, jaydog bı destd ma bıgiryke ınyo. Derd serd derdanike hayriya ma en hald mara ınya. Hercade faqk, hercade pilank, hercade qumarkdag ma sero yena kaykerdışi u mayke dı hewnde. İnsani gawag hey van fekr faqk nanro. Tayke qut erzen faqe ser qabog hywanet verbı qut biy. Lınga c kewno feqaw, nefs loqmi beno sebeb can c. Bewl niyag dest kami eyro dı cbd kami dawo. baqıli dı sered x de 100 lu erzen cırit u nverdeng dım joyke bınş abinewa.

Og insani ziz keno Homa Talawo. La og insani rezil u zelil u şeperze u se poşmamike keno merdım bı x wo.

Og milleteyke ziz keno dindardtiwu, aqıltiwu, aqubetiwu, ğiretu, himmetu, zmiu, cehdu, xori, duri hera fıkır kerduşu, tefekr biyayiş, fıkr tewhidiy. La og millete rezil u kolew hmaqike keno ayre dina. La kanco din? O dinog Ewrupi van afyon a o din millete rezil u zelil keno o. Ta alaqaykde diniw dind Homa Talayk pwa ınyo. Din Homa Talay bıten tek are, tek reşetey nwetida milletda mawa Zazawo. Din Homai xeta tewhidiya, din Homai inasanan (merdıman) merdımanr n, merdıman Homair keno vd. Eyro dinog Zazay p gin o din din koledarida Tırkand bdinan u Krdand xasudano. Din xeta tewhidi, xeta azadi, xeta, istiqlaliyo. Feqet Zazay eyro o dinog mel ken o din din esrariyog Zazan b hş keno. Xra gored "İslam Ansiklopedisi" ra verin Zazan Deylemiyw. Mesela Deylemiyanu şeherd Alamutiw mezhebd Haşhaşiyani icab nkeno ez etya vaci. ınki erkes aye zano.

Ma carna tiy emd Saromede bı tore masey grot. Carna merdımi tore eşt siy kersaxi u qıştuqal awan tede amey carnayke hergu danıku zerdıku berbeneku marmase tede ameyg keyfanra per merdımibıbay ga merdım bıper. Mydan (seha) siyaseti ke egertedbir merdımi ınib ewna kiyo. Homa Talai ımi day, aqıl dawo g kar x bı tedbiru bı xebatew bı aqıl ken tesadfu fılanu bvan nşnasnen. La g nxebetn, x nken rıncan ke mecburg şari ı ltf inedır kerd bı ltfi razib. Hebk filozofkd Ewrupa vanog heri ra vacg bena bena. perim reziw baxi hdud inewo. La gerek hdud Zazanr zf herab. Yan xızina zihniyet, tefekr, awnayış, waştıd Zazan zf pilb. Qab enke wezifewo mıhim keno roşınfıkıran sero. apkerdış, neşıriyat u rojnamegeri ser kkdog hercay c gretwo u bıten tede hebk pack esta. Ena paca awnena cınnetu chnemekdog t kıştedey ra.

Xarita mezgd Zazan

Zazayg dı herketd Hizbullah (ilım yayke menzil) zazayg dı miyand Nurciyand, Krdand, Zazay herketd nrci M.Sıddıq Şeyxazade (eno apaqur rawo) u hım qiret Zazan tede esto. Hımike mın dı xezetkde di, dı hbek seminer dog. Qonslos Dewletda C.T i İranikerdıb hedrede. Ayke dwet kerdıb kı o xeberi bıd yan merdımekd Zaza no erayayewo u hım dı Ewrupa de himıke dewletand teberade neşıriyatu şubey c est.

Zazayg dı miyand Nurciyan, faşistan Tırkand, zazayg miyan hreket milliyetiy u epand Krdand Zazayg dı miyand hreketand qomnistanu, epand Trkande, hbek Zazayog dı Krd Enstitus'de xebeten/xebetyay. İ. de waya C.G mıra va; "-Zazay may Drsımi dı miyand TİKKO i de xebeten. Proy TİKKO'y Zazawo." Nza va kanco xruba epa Trkanike pro Zazay.

Zazayg dı miyand partiyand ferd HADEP'iy, Zazayg dı miyande serbestand Tırkandey. Werhasıl... Zazanr lazımo qay Zazaistani u qay Zazan bıxebıt. Wextog kovara VATE dı SWED'de vecyabi hebk cemtd M.Sıddıq'ira mıra waşte kı hema qe hayiya mı VATE'ra ınibi. Yan gerek prod Zazanr yni hedef, yni ğaye bıb u jobinidır dayişu grotışo fıkri, siyasi u dı sehand binan de pwa şw bi. Eger Zazay bwayiri nbay Zazan qet vat ma wuli dewucana, işiyan bıxelısnım (TİKKO) degır Zazay bwayiri nbay eyro ga siyasi hereketk b u hetanig qay Krdan amey kıştışi ga qay x şer gerila bıker. Merg xra merg noyo? Hetay merdım qay şard bbexti mıreno wa merdım 1000 rey qay milletda x can xwo ziz teslim milletda zize bıker. Hreket PKK bı paşta ma ewna bı. Label eyro Krdi (fu bıkar) kırd x ken destd ma. Xra heq ma ezu Homa owog degır bıten....x nker destd ma, miza xyke bıker fekd bğiretan.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Ez Zano

İbrahim Doğan

Ez zano en peniyede
Roje ez na welate ecnebiyara şono
Roje ez na şehere Stokholm'ra şono,
Zere j istasyone tırene de,
ente mı kuli mıdeste,
Rena tiya kuli xeyalo fıkre mıde,

Emre insani niyaro .
tayınare beno kef beno zewq
Tayınare ze mı beno derde
Kam ızano ı esto vırnıya insande

Zere mıde rena sewda welate mı,
Deste mıde ente kıncane mı,
Şiiro kıtabe mı,
ita roj ino
hewro siya wo,ze qedere mı

Wa
xto ke ez nişto tiyare ra
teze bena tiji roja mı
Ez zano en peniyede,
Ez roje ne welate benamusra
Roje mutleq ez na şeherıra şono,
Mıre nasibbo VARTOde harde bavo khale mı

>>> peydı şo (to back)

 

 

Nust Malmisanıji Azadiya Welati Zazaki ser...

Asmno Bwayir

Azadiya Welati, amor xuyo 305. (1-7 berfanbar [Gağand]) de Nam Cemil Oğuzi ra Malmisanıji de reportaj veciya, "Gani leheyi kurdi nzdiy yewbini bibi" Ta albazu Zaza-forum de, ten ebe zono huşk ra bo ki, cab i nustey da; mı ki nwaşt zde pıra bri-şri.

Reportaji de derd u khul Zazaki ser, standardizekerdene, namekerdena Zazau (Dımılı/Kırmancu/Şar Ma), Elifba sero vındeto. Ez nwazenu bıne ra ser her qesa r fıkr vaci, ez xor nat ra dot ra vatena xo anu ra zon (zıwan, jan)...

Mordem qailo, pers kero:

"lehe" ıko, "kurdi" ıko? Ni qesey zon ma de in. Kamci zoni kun bın "Kurdki", kamci nkun? Zazaki gor raa Vateciyu gereke (!) bıkuyo bın Kurdki. Hama Zazay ıra "pareyk mılet Kurdi", Zazaki ıra Kurdkiyo? Zazaki de sen qıstasi est ke, beno Kurdki? ıra Farski, Beluki, Sengserki, Talışki vs. Kurdki niyo, hama Zazaki, Goranki Kurdkiy? (ez vaci, ni zon bwayirmendiy, a ri ra...) ıra Feyli nam Kurdi bın de nmorino? İlm Zoni nae r nvano ı?

Fıkr Malmisanıji be albazan cı ra na bare de bınge (him/temel/rıke) ra ğeleto. Zazaki heqeser Kurdki niyo, Zazay ki Kurdi niy, na jye ra fıkr xo satiyaiy, raşti niy. Zazaki u Goranki bın Kurdki nkun. No j fıkr mı ya ki fılan mordemi niyo, ilm zoni, İranolociye nae vana. Xebera Malmisanıji ki ninu ra rınd esta. iyo ke ilm vano, ma ıra cı ra inkar bıbime? Eke jy wazeno ke vnais xo Zazaki sero biaro ra roşti ver, va bro, kerem kero, ma vnais bini r yakerdeyme. Ez nae zerri ra vanu ke, eke kıtabi, tedqiqati est, iy ke ebe alaliz u qıyas zonan İrankiyu isbat ken, Zazaki Kurdkiyo, mı r qısaweto, merexo, ıme bıdo ma, nam kıtabu vaco. Ma pelgan xo de internet u pseroku de her daim ıme musneme, name vanime. Ma, ı "hf , ilmdaran ke Zazaki sero dos kerdo, am na vnais ke, no zon do xosero. Nıka ita de qusır ıko ke, zerr taine deceno (teweno)?

Eke iy ke dades serru ra politika Kurdu mian der, nwazen ty xo bıls, anor xo r nian, na lınge ra tepia vac, weey, dma ke ma Kurd nime, Zazayme, xoseroyme, no problem inano, problem inano siyasi u anori, heqiqati, ilmi elaqedar nkeno. Hıssiyat isani be vnıt (bulgu) ilmi, dı iy ke nin thet. İlm, verde ni serti nano ro ke mordem tedqiqat u dos de ravr xo xo r durıst bo, bhet bo. Eke durıstine ina, ilmo ke o qul keno, satino, kuno raa ğelete ser, ilmiye ra vecino. Sert u surt ilmi est, gereke bıng xo xırt cıerjiyo. Na ri ra mı vat, bınge ra ğelet kewto ra rae, awa xo ıme ra ll yena&

Kurd biyaene iyo ke xırab niyo ke, ma cı ra bısermaime. Eke ma Kurd bıbiyne, ma heni ki vatne, Zazay ke Kurd bıbiyne, Kurdina xo ra ar nkerdne. Hama ao ke Kurd niyme, ıra nam mılet Kurdi xo ra nime? Sebebo heq na jyo, sebeb dısmenaine fılan niya. Mıleto Kurd esto, Kurdi ki z Zazau, Suryaniyu, Hermeniyu uib. welat xo de hesir, bındest, yen inkarkerdene.

Pserok Zazau caru verba Kurdu nveciy! Pserok (dergiy) ke veciy, veri ra ni fıkr u derdi ra kewt rae: "Zon ma vindibiyaene dero, ma wazenime, ni zoni r wayir vecime. Sersebet ni hal Zazaki verde ra kamo? Politika dewleta Tırka qefıla (leymına)!

İta koti Kurdu ver dısmeniye esta? Hama ı hf ke, Kurd ke bındest, siyaset der, na qesa xo r ken derd, pserokan Zazaki xo r hedef cn, inu z dısmeni vnen, imkan ke di, ta caili ki sewu de, standu de yen, sond ro ma wen, tehdid ken. Yoxro ke, dewleta Tırke ver de, qimet Zazau ki, y Kurdu ki ayniyo, dewlete wazena hurdımma qewmu bın hardi kero.

Ra da sase esta: mı ke tek teyna alem de nam Kurdu ard ra zon, mı ke j vato Kurd, iyo bin nvato; ita de kam nam Zazau hesino p; kam zano ke zon de Zazaki ki esto, hao beno vindi?? Xora xeyl komel u hereke u partiy u medyay est ke Kurdu temsil ken, mekteb Kurdu İraq u Hermenıstani de est, label y Zazau ık xo dest de esto?

Vateciy heni hesebnen ke, Zazaki gereke bıkuyo bın "Kurdki", coka ke Zazay gereke Elifba Bedırxani ra bınusn. J ki ni şerti nan ro ke Zazay gun/gani xo "Kurd" name ker...

Sen Zazao ke dewe de biyo bil, uca weşiya xo ramıta, hem xo r, hem ki Kırdasan u Soranu r vato "Kurd"?

Bedırxani, sıreo ke Elifba xo veta, a seba (qand) Kurmanci fıkırna. Ya ki ma nzanime, belkia ey Zazaki ki analiz kerdo, vato, na Elifba şikina ra fonetik u bunya Zazaki? Yoxro ke, Bedirxani be xo Zazaki Kurdki ra nhesebno!! Tıram (eceba) ni albaz ma Vateciy ıra na Elifba ra ben dırrıke, van "ilam na bo, nae ra qeyr jyna Elifba nbo"?? Na Qurana Kerima, bırra (bıryara) Heqia? Kami raa heqi de vato ke, Elifba Bedirxani mılliya? Eke Elifba Bedirxani mılliya, ıra Kurd Hermenıstani ebe elifba Kirili, ıra Kurd İran u İraq u Suriya ebe elifba Erebki nusnen, ıra p Elifba Bedirxania "mılliye ra n?? Mordemeku Ewropa de and sey serri ra tepia bile elifba xo, imla xo ki vurnen, reform ken; sıma ke verde ra na jy diya, pıra biy dırrıke, Bedirxan van, jyna nvan; sıma manen ro kami, no hal ma se beno?

Eke i "alım" ke Zazaki standardize ken, wert inu de qey j alım zoni ino? Hata nıka Vateciyu Zazaki ıqa analiz kerdo, ıqa tarix u fonetik u gramer u morfolociya Zazaki sero tedqiqat vıraşto?? Eke zafr Soran u Kırdasu gos nkuin "leh sıma ra, sıma kami r ni "lehey" standardize ken? Sıma r zon nmendo, "lehe standart ken? Şr, zon Kurdki standardize ker, zerr ma ki areşino ra.

Eke şikin, dı zonun ra j zon vıraz u nae sari r mal ker, wule ke xojib sıma beno, o waxt ma lew nanime dest sıma ra (!). Alımi vato: "Heq kesi in yo ke meseley alfabe de yewbiyayiş kurdan biheremno" . Ez vanu, Elifba Bedırxani sıma r helal wes bo; eke mesela, mesela heqa, ez ki vanu, kami heqe da sıma ke hem Zazaki "lehe" ker, hemi ki b analiz, b tesdiq raurz, standart ker? Sıma ne alım zoni, ne ki j enstity, alıman zon Zazaki de ki qeytan pia ngurin.

Malmisanıji vato, C.M. Jacobsoni fek Dsımi ra elifba arda wer. Ravr, j fek Dsımi ino; fek Dsım ğerbi/rocawani (Xozat-Vacuğe), j ki y Dsım şerqi/rocvetışi esto. Malmisanıji mıheqeq kıtab C.M. Jacobsoni "Zazaca okuma yazma el kitabı" xo r diyo, wendo. Uca tek Zazakiy Dsımi ya ki y cori ra n, Zazakiy ermug-Soyrege ki bınge gıroto, elifba veta. Eke nae ra xeberdaro, ıra vano, Jacobsoni fek Dsımi gıroto? Madem ke heni, Bedırxani ki fek Cizra-Botani gıroto; a Elifba şikina ra Kırdaskiy Meletiye ya ki Svazi? Uyo ke ebe vatena Malmisanıji, "alfabe de lazim o veng mehelli n, veng umumi y muştereki y esasi bibi , o ağ sıma fonetik Zazaki ıqa analiz kerdo ke, axıro peyn de veto ro fam, haaa, işte na Elifba muştereka umumiya? Sair u nuskar namdari z Ehmed Xasi u Usman Efendiyo Babıc hona ke ma dinya ser de nbiyme, inu nusno, hem ki ebe herfa 'ğ' (Erebki 'ğeyn' p); Vateci ki na herfe qebul nken, ken x.

Jacobsoni qe ke n nişto ro, ebe Zazau ra pia semineri ard wer, şiyo ziareta mıleti, gos no ro ser, fonetik zoni analiz kerdo, gıroto teyp, dıma sar xo dacno, elifba senn bo, senn nbo, teklıf ardo, qebul diyo. Eke jy, nam xo Anderson bo, Svenson bo ki, kar do xr keno, sare u ıman ma ser. İlm, mılliyet ilmdari nzano, kam ke bhet raştiye veceno meydan, j ki, kam ke xızmeta xo resneno j zon bındesti, xr amo.

ıqa ke mabn Zazau ra ilmdar hewli bıveciy, z Zılfi Selcani, ma dana sa benime. Hama br bıvn ke, Vate, let pey de, qısm kıtabu de, ne qal j kıtab de ilmiyo ke Zazaki sero veciyo, keno, ne ki Vate ra ravr ki and pserok Zazaki veciy, kami edebiyat u zon Zazau r xızmete kerda, qal i pseroku ki nkerdo. Almanya de dı tez doktora veciy (L. Paul u Z. Selcan), ninu nvnn, hama Moskva de kami Uruski ra Zazaki sero kıtab veto, ey vnen, reklam xo ke vecen. Sebeb: nustoği Moskva de vato, Kurdksi dialekt Zaza! Na inkarkerdene niya, ıka, ıbawa?

Qezeta dewleta Tırke bile dısmen xo ki, reqib xo ki nas ken, an ra zon, qal inu ken. Her ıqa ke, vacime qezeta da raşti u rezile Hrriyet, veciyo vaco, "PKK, DHKC ya ki fılan komele, terorista, dısmen dewleta" , qe ke n Hurriyet dısmen xo bile ebe nam xo ra vano, xeberan xo de sloganan partiyan illegalu bile nusneno. Ware u Tija Sodıri de ki nustey veciay ke Vate lom kerd. Label vato ke, j pseroke veciya, nam xo Vateo, hewl, xırab. Feqet, mordemi ke Vate gırot xo dest, qe ca vneno ke, hewl bo, xırab bo, pserok bini, kıtab bini ki est, Zazaki ra ya ki Zazau ser vecin? Tobe ke n! Yan, y ma ma in, emeg u kerd ma Zazaki r ino, Vate de ca nwanino... Ten insaf, dest ro vıcdan xo ser n! Her kamo ke edebiyat Zazaki r, folklor Zazaki r xızmete keno, cı r hurmet mı esto. Madem ke vacime, jy rivatan fıkr u vnais mı ra z mı nvano, nfıkırneno, mı r dısmen vaco, hama nam mı bıdekerno, ez benu raji; hama bıne ra ke mı inkar bıkero, ino bıhesebno, no dana quli r zor yeno. Qul ma diyo ke inkar ıko, ıqa iy do qefılo. ıra ma ni inkari xo be xo r bıgurenime, aybo, sermo!!

Seba standardize, ez o fıkr derane ke, gramer zafr het cori (fek zımey), hama varyant qeseu cri ra b. Ya ki rındr: varyant ke tewr senık (ta, tk) vuriy ra, varyant ke form xuyo khan de mendo, tewr rınd i areze ben, i ki gereke bıcriy (bıgriy).

Standardize ke vat, raa Vateciyu ser, qerar ke iy semineran xo de cn, inu r ni persi yen ra mı viri:

Kırdaski ıqa Zazaki ra qesey dn gırot ke, mordemeku her koti ke qes Kırdaski Zazaki mian ker, sa ben, vezd (vozd) inu vılşino ro? Madem ke Vate tek Zazaki ra vecino, hona sar mı nkewto, peyniya Vatey de ıra qesebend (ferheng) Bedırxani Kırdaski ca cno (gno)...

madem ke Dsım de vengi "ş/c/j" biy "s/z" , yan esl xo ke "ş" o, biyo "s" , Vatey ki "ş" bınge gıroto, vacime "sıma sande son koti ro" n, "şıma şande şon" temel gıroto; o waxt ıra qesan "waştene u raşt" de varyant caan binu n, varyant Dsımi gıroto, kerdo "wastene, rast" ? Cwab: ıra ke "xwestın u rast" Kırdaski ra nezdiyo. Qayt kriteri ke!

madem ke fonetik de A ra tepia ke N ya ki M ame, no ta feku de beno ON/OM ya ki UN/UM (amnan-> omnon/umnun), eke Vatey varyant AN- bınge gıroto, vacime "amnan, meyman, inan" ıra qese "humar" (sayı) de varyant UM gıroto, "amar" nkerdo, kerdo "humar ? Cab: "hejmar" Kırdaski ra nezdiyro!

uyo ke heni, vacime veng C ta feku de biyo J ya ki Z, vacime "uca, tici, lac, roc, vace, dewıc" , ıra varyant "C" n, "J" gıroto? Cab: "roj, bje" Kırdaski ra nezdiyro. O wext kaşkia bıkerdne "jeniye, jor, jr, jınıtene (jenaene), jewiyaene" , mesela bıne ra hel biyne...

uyo ke ta feku de B beno V, ıra varyant "berbaene" n, "bervaene" (Dsım de) seba Zazakiy cori gırota, "bermaene" ki seba fek cri bınge gırota? Cab nae tana xori dero. Zazaki, Farski u ta zonan İraniyan binu de qese ke werte de M est, Kurdki de biy V ya ki W. No, j xusısiyet de Kurdkiyo tarixiyo (Kurmanci, Sorani, Feyli de esto). Vacime, Zazaki de "zama, name, game, damıke, ım ya ki cemat" , Kırdaski de veran xo "zava, nav, gav, davık, av ya ki cıva" o.

Malmisanıj qesd keno ke ebe "bermaene" u "bervaene" nae "isbat kero": Zazaki de ki qeydeo henn esto ke M beno V... ı esto ke ilmdar zoni nae qif ra (ciddi) ncne, gos pıra nkuin...

Vacime, Zazaki de "zama, name, game, damıke, ım ya ki cemat" , Kırdaski de veran xo "zava, nav, gav, davık, av ya ki cıvat" o.

Malmisanıj qesd keno ke ebe "bermaene" u "bervaene" nae "isbat kero" : Zazaki de ki qeydeo henn esto ke M beno V... ı esto ke ilmdar zoni nae qif ra (ciddi) ncne, gos pıra nkuin...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Bıdeka to ben

Faruk İremet

Tora pers kena
"-Qand şar x
ewro
to sekerd?"

y kı waşt
siyayeyda şanan
Zazayan sera hewad
tijiy roşın
bı tarix Zazayana
warey biyar
grweyay...
Xra perskı
"-Mı sekerd?"

Guniya to
şard tora şirin niyo
rıh to
şard tora qıymet niyo
ez zana
tı do vac;
"-Mır ı."

Dor dor to bo
siley u şepıki
hmbıki to kew
zınciri siyay to mıl dı
bıberq
tı do fına vac!
"-Mır ı."

y kı vyndan to,
azmin dı
tiji u roşnayey
welat do serbest wazen..
Tı şen vac;
"-Mır ı,
ez riy x dı roşnayey
u rıh x dı

serbestey nwazena?"
X ercan meroşı
bıdeka to ben.

Tı zan
tor sevac?
Tor vac;
"-Semer dayo x mıl
bı zıncirana tızbey anceno
merdımo b aqıl
u zerenc qefesi."

Guniya to
şar tora şirin niyo...
Tı muhatab hme i niy
X bızanı wa şar zi to bız
ano
qaqıb zerenc qefesi

>>> peydı şo (to back)

 

 

Sosyalisto Luk

Usxan Cemal

Na sene sosyalistenia? Roştberdenia? penia ken?

İsono sosyalist, seveta qome karkerdu, dewuzu lezken. Zere dewlete de tdusteni, bıra neni, hastenia mıletu wazen.Her mılet 've kamia xo, kultur xo weşiyaenia xo bıramo. sosyalist zere şindorun dewlete de het mıletun bıne bandıre ceno. ison ke 've seru ra het burjuvaji ra idara biy, idara hukmati dano ra ine dest. Karkerdi u dewuzu tabaqa ceri ra vejeno tabaqa cori.

Zere welati de cilvetena (ırkılık) mıletu, zumin ra 've zor rabirnaena qomu nkeno. Zu, milet, miletun binu ra berz ncen. Pro xelku r zu maven de vındeno. Sosyalısti, verva idara burjuvaji vejin, seveta haq u huquq xalku lezken, hak u huquq xelqu sevekne n. Sosyalist, verva qanunun dewleta burjuvaji vejino. Menkerdene, serevdene qewul n keno. ısono sosyalist "xlki qeder xo vo xo tain ken" qewul keno, na sevet ra lezkeno (gereke bikero)

Dina sero milet ke raa xelesiyaena xo de seveta lez xeleşiyaena milet xo ceng, mereve dan, tayfa sosyalistu ra seveknina. phoş darino cı. Dina de welat ke bıne bandıra kolonialistu de r, welat ke hete dewletun gırsu ra ilhak biy, seveta bın bandıra kolonialistu ra vejiyaene, verva kolonialistu ceng dan. Na cengı cengo haqo. kolonialisteni, barbareni bhaqa, coka sosyalısti (sosyalsısti) na cenge verva kolonialistu seveknen, phoşt dan cı.

Waxt Lenin de qanun u huquq sosyalistu, Marksıstu nia bi.

Peki serun penude na riy dina sero dewlet sosyalışti a rıjiyai? Ewro sosyalist luki, thuji cuav na persu ndan, na perşi ke amei gosu zer xo ken teng. Bın na persu ra nvejin. Cuve na persu besenken bıd.

Fıkr mı uwo ke, Dewlet sosyalışti virende mavn qomude tdusteni narde. Dı: Serdar partiya qomınışti, sosyalışti dewleto sosyalist ronaena ra tepia, bi zu diktator. Pero idare dewlete gurete ra destun xo (j Stalini, E. Hoca, Mao zewna). Hata merdena xo ki Serdar u diktatorı mendi. J dem burjuvaji, qomu serro zordareni kenrde. Seveta partiya xo, seveta kara xo, xelki gureti ra bın bandıra parti u dewleta sosyalısti (asaene de azadi bi. hama rasteni de pro gireda serdewlete bi). Hotai sere de isono newe nevejiyai. Mezg newei nardi ra weşiyene serde. İsoni, dewran khan de ke tir weşiya xo ramıta ya hen mendi, ya ki tene na peyiser ti.

Karkerdu seveta dewleta xoya sosyaliste zaf i da, hama ververde, dustte towa nguret. Kıtavin Marksistu de wanena, vinena ke dewleto sosyalist, dewleto qaptalist ra xeyle ave sono, dıha zaf rındo. Teori de nia aseno. Hama weşiyaena isonun na dewletun sosyalis- tu de niadana idara, kultur weşiyaena sosyale, zoneaxeni, yani her het ra duzeno khan ra dıha peysero. Hautay serre, dewletun sosyalıstu weşiyaena xo ramıta. Raa raste ra nşi, hotayi serre n, se u hotayi serre ke ravro ancia ki hal u mezal karderdu nvurino. Mı zu alman de sosyalisteni u lez sosyalisteni serro na hur. Almano sosyalısti mıra va ke: İdeolojiy sosyalizmi, bırai bırai r keno dısmen. seveta şiran xo pi xo kısena. Coka sosyalizm perser mend, dewleto sosyalışti rıjiyai.

Sosyalist Tırki, epciyo Tırk Tırk ke biy sosyalışti, dı qori de istif biy. Qoro vıre sosyalıst eskerai (leqali), j İ.P. (partiya karkerdu) S.İ.P (Partiya iktidara sosyalışt), .D.P (Partiya Azadi u Demokrasi), EMEP (Partiya Emege) zewna. Qor dıdine: Sosyalsit dizdi'a. Ya ki sosyalist luk u Thuji. Na sosyalışti luki dizdiya lez ken. kes kesi nsılasneno. Da vişt u hirıs qomiy. Vist-hirıs serra ave ke ı vaten, ewro ancia a lavuke van. Vışt serr de qeytan zu game ave nşiy. Zaf qesei ken, senık kar ken. J her qomi zu serdar (diktator) xo esto- O, emır dano iy bini ki o emir an hurendi. Rahmetli T. zal'i seveta na epcu vati bi: Ma ke koti gired hona uza eren. Anadolie de na hurdemena qor sosyalışti ki bın name sosyalışteni de, bin nam enternasyonalışteni de Tırk ra qeri kamia xelkun binu qewul nken. Pero Xelku inkar ken. Tırk ra qeri qeytan zu etnik kamiye nsılasnen. ı esto ke Pkk (Partiya karkerdun Kurdistani) ke xelk Khurmanci urızna ra payi fiştı ra ra. Seveta azadiya mıılt xo verva koloniale tırki lezkerdı, na sosyalısti, epci mecburi mendi kamiya Khurmancu sılasn. Roştberd u sosyalsite Zazau (Dımılu) ke qomun tırki ra bırıyai ra, kamiya xo sero, lezkerdena azadiya xo san p. 've zon Zazaki xo ifade kerd. Kamiya mılet zazai kerde eskera, kultur Zazai tari ra ard roşti, seveta xo, seveta mılet xo lezkerdı, o dolme de sosyalışt Tırki, epiy Tırki kamiya mılet Zazai sılasn. Hama anadolie de na kamiya zewna mıletu sılasnaene zu fnda tırkia, kaye osmanliyo. Rastena na sosyalist u epcu j vırene hona tırki ra qeri mılet, Tırki ra qeri zon, kultur nsılasnn. Programe qom u patun xode vırende Tırkia vaten. Nika ki xelke Tırki u Khurmancu van. Hama na vatena xode rast niy, dlmast (zurekere).

Hona ta zaza ke maven sosyalsitun Tırki de, cıra perskenu? Sıma anadolie de seveta mıllet Zazai ı rındeni an? Vane: ma ke dzen sosyalızm na ro azadna pero mılketu dame cı. Sae ke haku bare ken (Ma di. Stalin tıri mılet urusya kerdi azadi, hotayi serre ra tepiya ancia cerai ra koka xo serı. Peki, sıma keyi dzeno sosyalist nan ro ? (hata u waxt mileto Zazai vileşino ro sono, beno vindi) Vengı nvezen. Eve xo ki inam nken ke, dewleta sosyalışti nan ro. ı bıvo, j dıme herri, n ben kılm, n ki ben dergı. Vatena xo de ıxa ke verva dewleta Tırki bıveji ki, temel xode dewleta xoa tırke seveknen.

Zon u kultur, kamiya tırki r wair vejin. İdeoloji "Kemalizmi"ra gore raa leje xo ramen, hen son. Sosyalist Tırki, qeder xo ve xo tain kerdena xelku nsılasnen. Raa xeleşiyaena mılet xo de mereve xeleşiyaene daene nseveknn. Dewleto kolonialisti r phoşt vejin (İ P, Doğu Perincek ). Xelk ke bıne pandıra Tirk'te, j Mılet Zazai, Mılet, Khurmanci u zewna, 'ke seveta xeleşiyaena xo verva kolonialistu n Tırk, merev xeleşiyaena da, na "sosyalsit"e je Doğu Perinceki vertva na xelku vejin Sosyalist Tırk nwajen ke, Mıleto Zaza zon xo serbest vo, qeder xo ve xo tainker. Mısto koro ke welat Zazai, welat Khurmancu ilhak kerdo, cumhuriyet Tırk ra gıredo biyo serdare Sosyalistun Tırk. Mordem j İP (partiye karkerdu), Doğu Perincek'i anayasa wa ke eskeriye vırasta seveknen, ta sivili wazen ke anadoluye de zon her mıleti serbestı vo, verva cı vejin. Vane: -Tırkia bena letei, Peki na Anadoluye kam kerde cenem xelku? Anadoluy de xelkı kam gon u gonaşire de verdai? Tırku. Sosyalist ke le dewleta xo de verva xelku lezken sosyalist niy. Son welat Zazau, cı de propağanda Tırki ken eve zon tırki, Xelk zazai ke zon Zazaki qeseikerdı, Welat Zazai de sosyalsitun Tırk re ca nmaneno. Politika xo milet Zazai sero perre nkena. Sosyalsit Tırki son welat zazai, sono welat Khurmancu, j izmir, edene, antalya propaxanda partun xo ken, sayia Mist kori de, niya rehet politika ken. Dewleta Tırki ke Zazai, Khurmanci Tırk nkerden, na sosyalistun tırk besenkerden ke propaxanda xoya qelcıle eve zon tırki bıkerden! Mı internet't taxa (sit) "İşi partisi"de cıra vake: Sıma partiy, xora van "Sosyalist"Proğrame sıma de, sıma xelke Zazai sılasnen? (hata nıka sıma nsilasnen). Dewlet Tırki ıxa ke dismen Zaza'uno, epiye Tırki ki, "sosyalist "Tırki ki hon de, milet zazai r dısmeneni ken. Soder ra hata sandı Tırkeni ken! Zazau ke vake: Zon U zagon zazau, kamiy U tarıx zazau. "Sosyalisti"vane: -Sosyalışti maven , mıletu de rabirnaene nken. No zur sosyalistun Tırk'uno. Pro Zazai verva dewleta tırk u epcun tırki, sosyalistun tırki, welat xo; zon, tarıx kamiya xo seveknen. Na roze ra tepiya weşiyaena Zazau de endi beli biyo ke zazai n sosyalistun tırk te, ne ki rostberd u qomun Khurmancu besenken ke piya bıgur. Anadoliye de heni oseno ke, epiy tırk seveta tırkeni epceni ken. verva lez zewna xelku vejin. Vejin ro hermun zazau ser, tırkeni ken berz. Na sosyalisteni, epceni niya. Na ison epci, sosyalışti biye kediye dewleta tırki. Khurmanci ki tor Tirki pin, yi ki ze tırku weşiyaena xo ramen. Raa tırku ra son. Zazau r dısmeneni ken Sosyalist tırki ke bıranena xelku nwazen! Ma Zazai ki bıreanena tırku nwazeme. Zazai lez xo lıngan xo sero dan. Mutaze Kdun dewleta tırki niy. epiy luki, sosyalist tırk verva zewna xelku hometu, mıletu tujeni, lukeni ken. Zazai endi rındı zonen ke qeder xo ve qo beli ken. zevna epcune binu ra xr nina. Ma ke zazaeni kerde, Mılet zazai sevekna sosyalist Tırki ma ra van: sima emperyalsi tu r guren (şuan emperyalsitun). Emperyalizm micro milliyetciligeni kena. Khurmanci ki mara van: Sıma "Krdistan ken lete, dewleta tırki r guren. Teniya riy xo nvinen. İmf eve milyonu dolar dano dewleta tırki, Dewleta tırki xora gıredano ke je kutik ver beri cir xizmete bıker. Make zon xo, kamiya xo, xeleşiyaena milet xor gureayme. Khurmanci mara van: -Sıma "kurdistan ken lete, dewleta tırk r guren". Kam sevano va vazo. Mileto zazai zoneno ke rostberd u welathaskerdox zazau n emperyalsitur xızmete ken, n ki dewle ta tırk r ajaneni ken. Zazai ki seveta mılet xo verva kolonialistune tırki lezken. Dewleta tırki ke ıxa milet zazai re dismena, Dewleta tırk ki honde mar dısmena. Ver tarixde rasten ma, haqaena ma beli bena. Roz roşti y Milet zazai . Y mıletun bin bardır. Wastena ma welat zazai begıreday keşi mebo. Mıleto zazai ki j mıletun dina ewe koka xo weşiyaena xo welat xo de bıramo, Azat vo. Ez roştberd hometa Zazai xelkun anadoluy r haşteni, Bıraneni, tdusteni wazen.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Asl x inkar mekı

Zerwet Serhad

Erd u azmini miyandı
May rıd n dınyaydı
Ge sın, ge vınden
N dınyay xor hesıbnen

Weşbiyayış rındo, isani zan
Vera herg i, ma vazdan
ewt u raşt qe nvan
Ma xo meydan niayn

No dınya kesir nmaneno
ewt u raşti xoya beno
Hkmato mar zulım keno
Zerweş'o ımand xoya vineno

Zaza rındo, qısey keno
Oyo bol rew xapeyeno
Vera Dımıliya şermayeno
Asl xo oyo inkar keno

Asli cara inkar mekı
Tı xapeyay, xo virakı
Werz, Zazaki zıwan makı
Qe u quliya piya ayakı.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Werzı!

Faruk İremet

Werzı!
Welat ma biya x virı, sina mı
rd u azmn
şnayey u vyvey.
Kynek wext vyv
lorkeyan dı
per kıtaban dı
serey qeleman dı
zılxıti day pıro
u vat; Welato şirin
tı pıstınan dı
qeek do ver şıt
tı qe ttewırd
vyvan Zazayan.

Werz!
Xort u camrd Zazayan...
Qe u pil hme şiran
dest dı tıfıng nobed tepş
kozıkan x r vyvı bı ker
bıb şr şar m
a.

Werzı!
Vyvı ky ma
vyvı camrdan
maya qe, pil u kyna şiran
tı zerida mı dı, sina mına
u welat ma qeek do ver şıto
u oyo werzeno bı şrand x ya

saqand x ser

>>> peydı şo (to back)

 

 

Malmısanıji SER Dı CEND QALi...

Abdulbaqi Tirmar

Mamısanıj, dewa Pirani (Diyarbekır), Drey ra wo. 1952 dı maya x ra biyo. Vist serı vşiyo kı oyo Awrupa dı ro. O bı x Zaza yo, feqet Krdistey r xızmet keno. Kameya sard Zaza wo musteqil inkar keno. Zazayan Krd hsıbneno. Xebat y vşri Krdan (Krmanc/Kırdas) ser dı biyo.

Namey Malmısanıji yo raşt M.T no. Lakım bı nameyd x y sli ya nnuşeno. Tewr bı tewr, reng bı reng ra namey cı est. Herg qılıx u delq dı kay keno.

M.T, nuştan x bı n namand sexteyana nuşeno: Malmısanıj, Dewij, M.Dewij, Pankisar, Zerteng, M.Brindar, Roşan Bariek, M.Piran, Mehmet Piran, Mehmet Malmısanli u namey bini...

M.T, bı nameyd Malmısanıji ya biyo qormenşur. Kıtab kı vet, pro bı no nameyay u zaf cı zi Krmancan/Kırdasan sero y. Ez wazena ju misal bida kı şıma n kıtaban muqayese bıker. Malmısanıji hya nıka 13 kıtabi nuşt. N kıtaban ra teyna 4 hbi derheq Zazayan d. 9 kıtab cı zi Krmancan sero y.

Mesela: Mnewer Krdan/Krmancan ra; Ebdullah Cewdet, Sid Nursi, Ebdurrehman Bedırxan, Kemal Feyziyo Bidlisij ser dı tewir tewir kıtabı nuşt. Feqet, derhq serdar Zazayan; Şx Sidi, Seyid Rızay, Şx Serif, Yado u binan ser kıtabi nuştış, niyameyo Malmısanıji viri(!). Mnewerand Zazayan ra Mela hmed Xasi u Osman Efendi yo Babıji ser kıtab nuştış nkewto(!) cı viri. "Key Bedırxanan" ser nuşnayo, lakım kyan, qebilan u şiretand Zazayan ser iy nnuşnayo. "Krt Teawun ve Teraqi Cemiyeti" u zewbini mewzuyan keno kıtab, feqet serrehewanayış Zazayan nkeno kıtab. Qey Zazayan iy r layıq nvineno?

Kıtabı kı Malmısanıji Zazayan ser nuşt ny: ju ferheng, ju şiir, ju istanek u ju zi "Krd kerdenda Zazayan" sero ya.

Grweyo kı Malmısanıji hya nıka kerdo pro no yo. Ma kılmek vac se, xebata Malmısanıji se ra heştay (% 80) Krdan (Krmancan/Kırdasan) ser biya. Weziyet no yo. Feqet inkarciyan, -sayki sari Zaza r cı hewlinı kerda-, ewro Malmısanıj kerdo qehremano pil. Mamısanıj zi no reqlam ra serxoş biyo u bı namand sexteyana forumand interneti dı nuşeno u vano kı; "Mı hndı pori/gijiki merdıman, Zazayan ser nuşto." Zuri ntemıriyen. Riy merdımd zurkeri zi en peyni dı vıcno werte. Zurkerey ha asna.

Menga/aşmiya Kanun dı, Malmısanıji "Azadiya Welat" dı no qeyde ra nuşti bı: "Krmanci gama ke nuşeni yan zi terman peyda keni, bala x ndan Kırmancki [Zazaki] ser, goş pa nkeweni. Soranan zi gama ke termi peyda kerdı, bala x zaf ndaya Leheyan binan ser... Soranan x tesbit kerdo, ne Krmancan ra persay, ne zi Kırmancan ra. X ra vani 'Ziwano standard esto', yani Leheya inan a! Krmanci vani 'Ma zafiy' zaf rey goş Leheyan binan ra nkewen. Ma (yani xrub Vate) gama ke terman tesbit ken, ma ewnn (niyadan) Krmancki ra zi, soranki goranki ra zi. Yani ma bala x dan inan ser zi." (Azadiya Welat, amor: 305, İstenbul, 1-7 Kanun 2001).

Na ju itirafo. Malmısanıj zi bı fek x itiraf keno kı, Krdi, Krmanc u Sorani, qiymet ndan zwani Zazaki. Hewl beli biyo kı, Krdi, zwan ma ne "zwan" ne zi "Lehe" hsebnen. Bılkıs, bıra namey Zazaki zi niyan x vir u niyan ver ımani x zi.

Eger "Krmanc u Sorani, goş Zazaki ra nkewen." se, "Krdi Zazay" ı semed ra kewt Krdan dımı u zor ra x ken "Krd"? N merdımi inkarci werzen Krdki (Krmanci u Sorani) ra keliman gn u ken Zazaki miyan, Zazaki xerepnen u wazen kı bı zora ber "Lehey Krdi" ker. Krd sextey (Krd Zazay) no qeydeya x ifade bıker zi, Krd sli (Krmanc-Soran), no aca ra nbewnn mesela ra u fikr Malmısanıji u embazand cı zi puc ken u vecen. Tiya dı ez wazena ju numune bıda. No numune yni wext dı ju wesiqeyo.

Xeztey Azadiya Welat, panc (5) lehan Krdki ra qısey keno. Feqet miyan n panc lehan dı, zwan ma Zazaki ca ngıroto. Tabi Krdisti, Zazaki ne "zwan" ew ne zi "Lehe" hesıbnen. Gore ina, Zazaki "fek Krmanci" yo. No xsus, Azadiya Welati dı bı no qeydeya nuşiyayo: "Krmanciya jorin: Devokn wi zaravayi ev in [yani; fek a leha ny]: Botani, Badinani, Beyazidi, Semzinani, Zazayi u Qocani." (Azadiya Welat, amor: 223, İstenbul, 6-12 Gulan 2000, r.5).

Azadiya Welat gore; Zazaki "zwan" niyo, "Lehe" zi niyo, "fek Krmanci/Kırdaski" yo. Neşıriyat Krdan dı, wext wext zwan ma Zazaki zey "Zarava Krdi" (Lehey Krdki) ameyni nuştış. Ewro aseno kı, end şıno Krdan miyan dı qiymet Zazaki hina beno kmi. No semed ra, Azadiya Welat'i Zazaki kerdo "Devok Krmanci" (Fek Krmanci/Krmanc agzi). Krdi, herhelde tiya ra pey bı siyaset "nezdikerdış lehan", qompıle Zazaki werte ra hewad u namey cı zi yasax ker.

Siyaset Tırkan zi hya ewro no bı: "Zazaki fek Tırkkiyo." Mabn Krdan u Tırkan dı qet ferq nmendo. Wırna heti zi bı teoriyand xo y zurkerana x xepeynen.

iyo kı şık merdımi anceno no yo: Ne Malmısanıj ne zi embaz cı, hya nıka vera inkarey xeztey Krdan "Azadiya Welat" nvıcya y. Bveng mend...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Nuştoxa Swdiya bı name u veng Astrid Lindgren şi hqeyda x ser

Baba Qef

Qeeki aşıq ay bi. A bı x qeekana qeek u veng qeekan bi. Hewn politiqaciy Swdiyan dı zi ters şanan bi. Nuştoxa Swdi (İsvei) Astrid Lindgren 14.11.1907 dı Vimmerby dı ameya dınya. Lindgren 94 ser bi u 28.01.2002 dı Stockholm dı şi rhmet. Lindgren, veng hmına bi. Veng do berza neheqey ver vınderd u qiray rid nehqan.

Tıfınga ay qelema ay bi. Kozık cı zi, kıtab cı u qehreman kıtaband cı bi. Qehreman kıtaband ay hme qeeki bi. Kıtaband x dı qeeki day x ver u nehqey verdı isyan kerd, ders day gırd u werdiyan.. Kıtaband ay dı qeeki tenya qeeki nbi. Qand ay y hme i mal dınyay bi.

Kıtaban u qehremanan kıtaband cı hıdudan Swdi dırna u x resna xeyl qeekand dınyay. Qeekan nezdi 80 zwani dı kıtab cı wendi. Kıtab cı en kemi 100 miljon neşır bi. Bewniy Qıral Swdi Carl XVI Gustaf qand ay se vano; "-A bı kard x y nariniya u bı nustoxeyda x ya qand hme qeekan u pilan bol mhim bi." Swd dı tenya Qırali n, politikaciyan, wahr neşırxanan, komitey Nobeli, xezeteci u nustoxan tewayena zerida x ardı zwan. Qand ıi qeekan Astrid Lindgren ra hzkerd? Bewni r ay qand qeekan se vat; "-Hzkerdana x qeekan mısn, dıha vşi hz u dıha vşi vşi hz, bı no şekla merdım reseno zaneyenda şari".

Bı kıtabda x ya "Pippi"ya a bi nuştox. Na kıtaba cı 80 zwan dı cay qeekan hetı gırot. Bol kıtaband cı bi film u tiyatro. 1945 ra hta na rocı Astrid Lindgren 64 kıtabi nuşnay.

(Welat ra İsveiya r selam...)

>>> peydı şo (to back)

 

ZazaPress Amor New

 

kı şard x r n ben, şarna r zi n ben.

Editor/Faruk İremet

ZazaPress fına vırar u dest x ver vad wesari dı akerdo u fına bı veng do gr u zey awda zemzemiya zelala wazeno x bıresno hme cad welat u şard ma. kı merdena ZazaPressi wazen, van n i weş bızan kı ZazaPress wuni rhet rhet n mıreno u nefes cı nino bırnayenı. Hnd şo nefes ciyo beno hera, vıjno u welat ma sera beno vıla. kı ny veng ZazaPressi bırnayenı pawen do bol bıpaw. ZazaPress roc bı roc bı nuştoxand newan peran dı rengı dano u raybereyda şard x keno. ZazaPress veng u gan Zazayan u Zazaciyan o.

Tayn tayn inkarci, "rotox, robot" u ixbarci har biy u zey luwana kewt internetan miyan. Wazen pisey u leymıneya x bısaw ma. Van ny boyın u aqıl kemi bızan kı, na dwa dwa şarey u veng şar zi nino bırnayenı, tarix şahid ny iyano. Şarey u şarbiyayeney ninan destı niya ny qerar bıd. kı bı zaneyena yan zi n zanayena wazen bı şard ma ya kay bıker do kozd adırd şard ma miyan u welda ciya germı miyan dı koz b. kı şard x r n ben, şarna r zi n ben, n i weş bızan; "robot, rotox", inkarci u ixbarci zey luwanay, her qlıra vıcn. Zey zerecana wanen, nesıl xo ancen kozıkan ser u bı seydwanana dan kıştenı. Zazay ma y "robot, rotox", inkarci u ixbarciy zi ny iyan ken. Wazen kı ma biyar kay u bı şard ma ya bıd kıştenı.

Roc ınyo kı welat ra mektubi nir. Roc ıniyo kı orşmey hme dınya ra ma r postay-e (mail) niro, roc ıniyo kı dost embaz ma r telefon nker. Na ju zi mısnena makı, şar ma ma r wahr vıcno. Merdımkı insaney u insanetey ra nasib n gırot, barbar, xedar u zalımiy.

Hme cad welati ra selami wendox u nuştoxand ma r...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Malmısanıj!!! Rotoxey u roboteya to, bımbrek bo...!

Koyo Berz

Malmısanıj nuştey xo y "Azadiya Welati" dı qand Zazayan vano Ma Krd. Wa malmısanıj na juwerı zaf rınd bızano. Ma Krd niy u ma Alfaba Krdi zi qebul nken. Heq kesi ıniyo Alfaba şarnay biyaro bı zora alfaba ma kero. Alfaba Krdan zi Krdan bı xo nveta. Şar binan, şar Fransızan cı r veta u berda Bedırxaniyan r kerda mal. Xora a alfabe zi qopiya alfaba şarand binana. Mesela nuşa (herfa) ş, zıwan Tırki u jewbi endna zıwanan dı est. Nuşa , , i, u, zi xeyl zıwanan dı est, labır zey inan niy. Mesela unayo e, i unaya ı, unaya i. Nuşey bini zi hıma hıma zıwanand dınyay hemını dı est, labır telefuz cı ca yo. Ma bir , u ser. Krdi van wa "u" unabo , "" zi unabo. Qand ıi ma zey Krd inan kar biyar. Xora Tay Krdi zi inan wıni qebul nken. Mesela Rya Azadi. Şar ma Zazayan heme coğrafya kı Tırki van Tırkiye a coğrafya seroyo u sera %60 şeştiy cı tay yan bol zıwand tırkiya waneno. Qand coy ma zi inan bı şekıld Tırkana kar an kı şar ma zahmetey niyanco. Malmısanıj vano nuştox Zazayan alfaba C.M. Jacobsoni kar an. N xeyr ma alfaba C.M.Jacobsoni kar niyan. Ma var ey nuşnayo u alfaba xo zi ma bı xo tesbit kerda. iyo kı malmısanıj vano heme zuro u i o xo kıştıra vejeno. Malmısanıj wazeno kı herkes vajo Malmısanıj, malmısanıj zıwan zaneyo. Malmısanıj qe iy zi niyo. Zazaki zi nzano. Zazakiya kı zano nime krdi-kırdaskiya. Malmısanıj nuşted xo dı bahs pra nezdi kerdenda lehand Krdi keno. O i mesela Malmısanıj u Krdano u ma gırndano. Qand coy ez nwazena sero vındera. Qand kı ma Zıwan xo lehey Krdi nvinen. Zıwan ma lehe niyo, zıwano u ıhar lehey cı est. Lehey leheyan nbeno.

Ma Nuttox, rontber, şar Zazayano verkewte u welat heskerdoxi dışmeneya Krdan nken. Ken se Krdiy dışmeneya ma ken. Qand kı ma inkar ken u xo sero hesıbnen. Ma nay dışmanri, nay zalımri ina esto. Krdan heta ewro iy ndayo ma, ma r iy nkerdo u hend mısqal faydey cı ma r nbiyo. Biyo se zerar cı ma r biyo u o yo beno zi. Ewro kı ma inkar ken, ma vero u dahwada ma vero bend ben Krdiy. Wexto kı Malmısanıj n iyan vano, van dest xo ujdand xoserno u gorey ey bıfıkıriyo. Krdi bı paştida ma ya, bı gonida ma ya bi Krdi. Ma serre hewada, lej kerd Krdan xo r kerd mal. Malmısanıj van na juwerı bol rınd bızano. Namey zıwand şard ma Kırmanci niyo Zazakiyo u namey şard ma zi Kırmanc n Zazayo. Malmısanıj hend şeno wa Krdan r ruwen, qırs banco u bı P.K.K iya flrt bıkero fayde nkeno. Roz cı biro do pay eyrod zi. U a rozı zi duri niya. Veri veri o kı P.K.K i r Mit, ajan, xayin u herwına va inan ra jew zi Malmısanıjo. Murat Cıwaniya piya inan dışmeneya P.K.K i kerd. Labır ı hikmeto se ewro wırna zi biy dost P.K.K i.

Malmısanıj!!! To r vana u to ikaz kena. Tiy qederd şarna kayken, qederd Zazayana kayken. Van tı nay rınd bızan şar Zazayan nay to hetı nverdano. Ewro n meştı do na juwerı to ra pers kero. Tı zi, sinseley to zi nay rınd zano kı Zazay şarno u zıwan cı zi lehey zıwanna niyo. Beso na sewdara, na dahwara fek vıradı u qederd ma ya kay mekı. Roşnber u zanayey şarand binan gami vera verni eken u ver şın, labır ma, Krdan u Tırkan het peya gami eken u peyra manen. Roz bı roz sinoriy wertera werzen, roz bı roz şar kı destan bındı mend yen sınasnayenı. Labır Tırkan u Krdan werışt ma inkar ken.

Wexto kı kes şar xo, yan zi şarna jewna şari sero bıhesıbno yan zi inkar bıkero, kes beno ixanetci, inkarci. Ma y ne şar xo inkar ken u ne zi ben şarnay sero hesıbnen, ma seni u bı ı hesaba ben xayıni nzana?..!. Ma y van ma Zazay, şar Zazayan u zıwan ma zi Zazakiyo. Dıha nay şerefri, nay onırri, nay mqedesri ina esto. Destan xo ujdand xo sern u raştey vaj; Ma xayıniy yan zi kı şar ma inkar ken yan zi şarnay sero hesıbnen . Ez zaf u zaf sero fıkırna u nzana bı ı şekla u ı hesaba ma ben ixanet kerdoxi?. Merdım kı, şexs kı şar ma ben şarna r ken poı, şarnay sero hesıbnen nben ixanetkari ma ben. No seni dınyayo? Dostno, embazno, olvazno, wendoxno, zanayeyno, roşnberno şıma zan kes roboti seni program kero wıni hereket keno. Kes ıi bıdo rotoxi ey keno u ey vano. Malmısanıj u merdım zey Malmısanıji zi robot. Krdi inan seni proxram ken wıni hereket ken. Qand kı Krdan r hemley, inan ra haln. Labır mı u zey mına pıroblem do wına ıniyo. Rındey kerda se ma Krdan r kerda, inan mı r u şard mı r iy nkerdo. Mı heta ewro zahf u zahf hewl da xo u sebır kerd, ka şexsan ser iy nvaja u iy nnuşna. Labır nbı. Kardi am u ney qıra. Malmısanıji mı r, şexsd mı r yan zi jewnay r iy bıvat mı hes xo nkerd. Labır wexto kı mesela biro şard mı ser, inkarcina şard mı biro zıwan u şar mı şarnay sero u zıwan cı zi lehey zıwanna bıhesıbiyo, nbeno ez bveng vındera. Ez bveng vındera mı dı namus, hesiyet, onur, qarekter, camrdey u insaney ıniya. Malmısaıj efendi; Kam heqi dano to tı şar hi bıvin, wardi bıvin u ber şarna ro dıskın. Heta ewro to bı bol namana ma r şard ma r, nuştoxand ma r, zanayand ma r, roşnberand ma r internet u roznameyandı nuştey nuşnay. O kı wazeno şar ma u Krdana bero verdo pyo jew zi ti y. Tı van qey ma na juwerı nzan. Ma xeta interneti, xeta nuştand zurkeran u nengi inayan ard niversited Uppsala. Tı niversited şariy mqedesira zi kewti meselan miyan ( Sıwdiyan, isve). Bışermayı, bışermayı. Ez texmin kena tı nweş. Şo Tıxtor dı tedawi bı. Ez texmin kena rıh to rıh niyo u to dı rıh nmendo weriyayo, qand coy tı rıh xırab. Rıh to ameyo rotenı. Aqıl xo ardı xoser u şo rıh xo peydı bıherinı u biya qand rındey u raştey ser kar biya. Jewbi ne şar Zazayan, ne tarix u ne zi Homa to ef keno. Tı do rid xo y siyaya ravr tarixd ma Zazayan. Hendıkı ray diri niya b xeta şard xo ser u riy xo sıpekı. Ez to vşri Krdan miyan dı amey heskerdenı, sınasnayenı u qimet deyay mı. Labır ez wınyaya ezo şard xo r bbextey, ixanetey u zalımey kena. Qand coy ageyraya kokd xo ser, şard xo miyan u dahwada şard xo. Mı ef xo şard xo ra waşt. Tı zi b na juwerı bıkı. Wa Krdi to r vaj ixanet kerdox iy nbeno. Tı xızmet şard xo r ken ya o beso. Ez wıni texmin kena qalıb to zi zey rıhd to, zey mezgd to to niyo. Qalıb to zi pıroxram biyo u jewnayo, şarnayo. Zazacinı kerdenı, kokd xo r, şard xo r wahr vıjyayenı wezifeydo mıqedeso, şan u şerefo, hesiyet u qerektero. Labır ı heyf kı n to dı ıniy. Malmısanıj, tı n iyan ra mahrum. Şo xo ekı dol miyan ey rındriyo. Ma to ef bıker zi, şar ma, tarix ma, nesil ma yo kı werzo o nesil to ef nkeno. Bewni Ziya Gkalpi ra, rayberi ra u xo r tersı bıgi. Ziya gkalp zi Zaza bı labır şarna r gırweya. Tiy zi rayda Ziya gkalpi ra şın. Ey teoriy Turanizmı eşt werte, to zi veri teoriy, Kırdizmı, bahdo zi Kırmancizmı eşt werte. Ey şar heme berdi kerdi Tırki, tiy zi ben ken Krdi. ı ferq to u Ziya Gkalpi esto, tı vajı. Labır Ziya gkalpi fahm kerd kı ey şaşey kerda xo ceza kerd. Nzana tı do zi xo ceza bıker ya nker. Şıma keso zi raştey nvano u raşt raşt nşıno xeta şard xo ser. Malmısanıj o tı nbi to serda 1987-88 an dı hergı şan şane telefon mı kerd u mı ra qısey Zazaki pers kerd. Tı bı xo Zazaki nzan. Tı xırxız, tı qıjney, asalaq. To tiya ra, ucara qısey tırıti, kerdi mal xo u pa Qısebend (szlk) xo nuşna. Kıtaba mı "Na Xmxma" do ver qısebend to bıvıjiyay. Qand apkerdenda Kıtabda mı, mın u to ya ma piya şi Apek Trik (Apec Tryck) u ma kıtaba verd. Bahdo tı şi to kıtaba mı d vındanayenı u qısebend xo da apkerdenı kı ver kıtabda mı bıvıjiyo şar nvajo to qısey Koyo Berzi ra gırot. Tı merdım do wıni qurnaz kı, to dı baş nbeno. Tı pize siyay. To mı r telefon kerd u vat Ebubekir Pamuki ser i bınuşnı. Mı to r va: -Ez merdımi nsınasnena, dayen u gırotenda mı zi bı eya nbiya u zerar ey zi mı nresayo kı, ez ey ser i bınuşna. A dıdını mı vat tı ı nnuşnen? To mı r vat "Wexto kı tı bı named Koyo Berz'i ya bınuşn herkesdo bıwano. Mı to r o wext zi va: -Qerekter, terbiy u şehsiyet mı ray ndano kı keso kı ez cı nsınasna u keso kı zerar cı mı, yan zi şard mı nresayo ey ser i bınuşna. Semed mın to ser nuşnayenı zi noyo. Qand kı ewro zerar to yo reseno şard mı, eyra ezo nuşnena. Wıni asay kı o wext zi, ewro zi emeleya toya bı to nina. Qand coy zi ti y hergı rozı nzana kotid xo ra iy vejen u teoriy erzen werte kı şar bahs to bıkero. To zi kerd zey keynerda Gawani. Şi ımed ini dı gi kerd kı şar bahs cı bıkero. To o wext zi u ewro zi ti y insanan fit ken. Tı fitney. Qatıl Ebubekiri tı u merdım kı dormed todır y. Qe to dı nefs ıniyo. Ebubekıri, merdıman cı, dewıjan cı bı heftana, mengana tı kerdi meyman u wari kerdi. Tı pawıti u nverda fiskey to ro gno u zerar to reso. To se kerd. Bahdo zi tı werışti u to pay d sırfed inan ro. Kes merdımd zey to r se vano tı hesab bıkı u vajı. Tı qand cay, qand mewki, qand qoltıxi, qand karıyerey heme i ken. Wijdn xo zi qand n iyan roşen. Hım Tırkan miyan dı, hım Krdan miyan dı u hım zi Zazayan miyan dı o kı nay nzano esto. Qatıl, qatıl Ebubekıri!. To u dormey to Ebubekir kerd qansr. Van tı u merdım rotox u robot kı orşmey to merdımi van nay rınd bızan, şar ma Zazayan do roz n hesabi şıma ra pers kero. Na ikarcinı tıma hetı nmanena. Nezdi ra Krdi pay dan to ro. Hal Rayberi biya xo ıman ver. O kı Tırkan ard Rayberi sere dı Krdi do zi biyar to sere dı. Do vaj o kı şard xo r nbeno, ma r qe nbeno. Na qısa mı goşare kı u goşt xo ya kı. Van şıma nay rınd u rınd bızan ters ma şıma ra, ktkand şıma ra ıniyo. Serda 2001 dı key mı Alby (Stockholm) dı, dı fıni qerşun bı. Ereba Zazapressi zi fın qerşun bi, cam cı amey şıknayenı u teker cı amey dırnayenı u pare kerdenı. Mardıman kı no i kerd inan va qey ma do bıters. Ters ma kesira ıniyo. Mı u embazan mı ma xo nrona kı şır Polis dı gere bıker. Merdım kı yen ma ser, kı internetan dı hrış an ma ser, ma r nengi inen zi heme dormey şıma u bı fitneyinda şıma ya yen ma ser. Şıma y inan fit ken, inan mısnen. Labır bızan ters ma şıma ra ıniyo. Malmısanıj tı biy bellay sered Zazayan. Tı biy mereyo mındar u kewt koıkda Zazayan. Tı şi kewti niversited Uppsala, ı i Zazayan ser estbı, kamci kıtab u mexazin Zazaki estibi to heme hewaday ref. Named Zazakiya to iy nverda. Na bwijdaney niya. Na şard Zazayan r dışmeney kerdenı niya ıiya? Tı merdım do wınay u xo bı qrışna roşen şarnay. To r bımbarek bo rotoxeya to. Şıma zi xo zanaye hesıbnen. Şıma zanaye n hi. Zanayey raştey inkar nken. Hendıkı şıma dışmeneya ma bıker, hendıkı şıma ma inkar ker hend dahwa ma bena dahwa siyasi. Tiy bı a vatenda xo ya Kırmanca wazen Zazayan Elewiyan, Zazayan Dersımi bıgir xo hetı. Labır van tı na juwerı zahf rınd bızan. Wexto kı Zazay Elewi Drsım dı qetıl bi, şıma kesi hes xo nkerd, veng xo nvet u hend mısqal paşti nd cı. Sero zi dorman ra eşir Krdan u mıslıman fanetiki şi talan Drsımıjan berd. Ewro bı ı riya tiy werzen u inan r wahr vıjyn u wazen inan bıxapeyn. Ma nzanayey. İnan bol ray u zahmetey diya u zan hal ı halo. İnan r vatenı lazım niya. Tı zan ver to Seyfi Cengızi o teori eşt werte şıma hemını heqaret nverda cı r kerd. Ewro bı ı riya tiy teori erzen werte. Teoriy Seyfi Cengızi ntepışt, to qet ntepşeno. Na juwerı zi van ez biyara zıwan. To ermugı dı xort ma Zazayan xapeynay u berdi kerdi D.D.K.D li, to kerdi Krdi. Gırdan ma kesi xo r Krd nvat. Verdı Krd vatenı, krdan ra nefret kerd u inan r vat Lac, torın Ebdlhemidi. Ez nzana, hergı fın nza tiy kotid xo ra iy vejen u teoriy erzen werte. Wıni aseno kameyda to dı kıriz esto u ti y sanciy kamey ancen. Ver ney 26 serri, ermugı dı to vat Zazay şaro, şar do xosero. Bahdo to va Zaza, Dımıli, Kırd u herwına. To u olvazand to y binana, zey to rotox u robotana şıma xeyl nuştey ıra u vate dı nuşnay u qısey kırd u kırd ki kar ard. N heme bı belgeyana mewcut. Xo ra Diyar u Dato Zeryani zi tay i nuşna bı. La henday bwijdaney, bqerekterey, bşerefey nbena. Merdımo kı n iyan keno kes ey r nşeno vajo insan. O mahluq niyo. O kı insan bo, bışeref bo, ucdan tey bıbo u mahluq bo van qederd şarna kay nkero. Şıma van qey do tım wına bo u şar Zazayan do nay şıma hetı verdo. Şıma ra n do qeand şıma ra, torınand şıma ra, sinseled şıma ra, kok u asnasd şımara n hesabi pers kero. Tay van Koyo Berz xinto. E, ez xinta. Xint dawada xo ya, xint şard xo ya, xint welat xo ya, xint dahwada serkewtenda şard xo ya. Ez xinta qand kı nwazena koley koleyan ba u koletey qebul nkena. Ez xinta, qand kı kesi r hemle (hamile) niya. Eger paşti daya se ma daya Krdan, ma inan r rındey kerda, inan ma r iy nkerdo. Tı b mı r vajı ya tı xint ıiy. Ez vaja, tı xint dıpern, tı xinto ercan. To xo zaf ercan rot, kı tı herinay y zi to r xint van. Xinteya mı bışan u şerefa. Xinteya to to r bımbarek bo, "zanayey" mı, "alim" mı!....

Malmısanıj!... Ma o tı nbi to zor da mı u mı r va bı zazaki bınuşnı, zıwan ma Zazakiyo vıni beno u şar ma yo asimile beno. Ez ameya resaya İsve nresaya mı bı zıwand xo ya i nuşna u o wext mı Krdinı kerd. Wexto kı to nuştey mı di u wendi, to mı r va: -zıwan to u qelema to zaf bı qweta bınuşnı boka ma zıwan xo bıreyn. Ewro se bı to?. O wext bı nımete bo zi tı Zazaci bi, ez Krd biya. Ez ameya kokd xo ser, labır tı kokd xo ra kewti duri.

Tı dı nuşted xo dı van heme dewıjiy. E, ez dewıja u dewıjeyda xo ya sereberza. Ez dewıja labır mı bı qelemda xo ya sinori dırnay u nuştena zıwand xo resn heme ca. Şar Zıwan zanayan nuştey mı, kıtab mı xo r him gıroti u sero tıxtoreya xo ya zıwani kerdı. Na ju mı r besa. İşte dewıjeya mı no i kerd, vajı sukıjeya to se kerd?.

Malmısanıj!.. Ez bı na dewıjeyda xo ya to ra, merdım kı orşmed to ra, kı şıma piya zıwani ser gırweyn u şar ma ben ken Krd inan hemınır meydan wazena. Şıma zanayey, şıma camrdiy şıma mı r vıjn meydan. Şar yan zi şaran ver. Ez wazena kı heyet Zanayand Tırkan heqiqiyan ra, Zanayand Krdan heqiqiyan ra ( kı Kok cı krdo) u heyet zi zanayand Zazayan ra (Kes kı Zazay u Zazacinı ken. Nekı kı Zazay u xo roto şarnay, Krtinı yan zi Tırkcinı ken) vıraziyo u hemberd inan dı ma mışewre (Mnaqaş) bıker. Labır no mışewre Awrupa dı n, qolanand welat ma dı. Awrupa dı şıma bıqwet u yen keyan ma qerşun ken. Ez newe nşena şıra welat. Labır qand na mesela zi ez do heme i bıgira xo ıman ver u şıra. Labır nzana tı şın nşın, yan zi wetan yan zi nwetan zey mı rısqi bıgir xo ıman ver. Labır embazand to ra zahf cı şın welat. Heta tayd cı tiya dı eşirda Bıcaxıjan r nengi inen, labır wexto kı şın welat bıcaxıjan r van ma bıcaxıjiy u cı r rıwen ancen. Welat dı, qolanand ma dı ez şıma dueloyr dawet kena. Ma do o wext bıvin ka dewıj zor sukıjan beno yan zi sukıji zor dewıji ben. Cay camrdan, cay camrdey hember şarano. Br ma bıvin kam fıkr k pu keno. Ma do şard xo y pilan ra pers ker u bıvin, hal ı halo. O wext ez do bıvina ka teoriy to kewn ı hali. No şarno, jew merdım niyo tı qederd ciya kay ker. Eger şard ma dı ikı bıbo nay to hetı nverdan. Dost mı, zanayey mı, wahr teoriyand zurkeran, rotoxey u roboteya to to r u kı zey to fıkırn inan r bımbarek bo u cıra xeyr bıvin. Qalıbi zi zahfiy, boyax zi, end şen qalıbi bıvin u boyax ker. Ez wıni texmin kena rozdo biro şıma do canad xo r qalıbi vıraz u cay boyax ker. Bıman selametey dı u peyniya şıma xeyr biro.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zon Ma

Hasan Dewran

-I-

Zarance kuna kemeru,
Zon hode wanena.
Qilancike
nisena gile dare ra,
Zon xode qitnena.
Amnon yeno, beno germ,
Temuz zon hode cizeno.

Mor u milawin,
Teyr u tur,
Pil u qiz,
Cin u ciamerd,
Serre na dinade her i,
Zon hode waneno.

Serre na dinade
her i, her kes
zon hode girano
Wert ninera
a teyna ma
zon hora vozdame!

a teyna ma
zone hora rememe!
Ma rememe kata some?

-II-

Zazaki zon mao.
Bav u kali qeseykerdo.
Lawiki vat, saniki vat,
Zon ma zof sireno.
Zon ho a vindkerime,
Zon sari a ser kerime,
Zon ho a bin kerime!
Zon sari a ser kerime!
Zon ma ke bi vind,
Ma ki beme vind!

Lawiki bene vind,
Saniki bene vind,
Rost bena vind,
Tari maneno!
Beme lal, bema kr,
Beme b pa u b per,
Kume bine destu,
Gineme vrr dsu,
Hal mare u waxt
her kes huyino,
- ne ke her!

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zazay Anatoliyede Milleto en khano

Roportaj: Faruk İremet

ZazaPress amor ıharayo (4) İbrahim Doğan Redaksiyon ma dı ca gıroto u nuştey x welat ra ma r rışt. Vıl (iek) u rengan ZP ra ju zi Dezay ma İbrahim o. İbrahim bı fıkır u bı vinayış x dı her wext zelal u pak o. İbrahim Doğan qanun (aralık) 2001 ame Swd (iswe). Qand kı embaz ma y redaksiyoni İbrahim welat ra ame ma waşt bı ciya reportaj vıraz u hal şar ma cı ra persker. Nıka, roportaj ma dı İbrahim Doğan qısey keno...

Faruk İremet: Bıra İbrahim, tı welat ra menga qanun 2001 (aşmiya aralıx 2001) dı amey Swd, tı xeyır amey u x dı weşey ard. Tı şen vac tı kam? Tı koti ra y? Meraq to bı zazaki nuşnayen koti ra u senin destpkerd?

İbrahim Doğan: Ma bexer deza Faruk. Ez Gımgımra dewa Muskara o. Gımgımde 80-90 dewe zazaki qısekena. Harde bavu khalane millete mao. İnsane ma ebe hazaran seryo ne zone xo qesekeno. Millete Zazay Anatoliyede milleto en khano. Vere koya Bingolde orte daro kemeriyo, bırde mekan gureto. Orte Oqwa'ne Serdırade, orte Gulu Sosune rındekiya tabiatde xore dew vıraşte. Zone xo, kltre xo, orf u adet, tore geleneke xo, itiqate xo kar ardo. Welate de rındeko.

Faruk İremet: Bıra tı şen tayın welat u şar ma zazayan ser ma r u wendoxan ma r infermasyon bıd. Hal şar ma senino? Xeber şar ma kıtab u pserok zazaki ra esto yan n?

İbrahim Doğan: To kamiye pers kerde. Ma dewe Gımgımı kli (btun) Alewi Zazay me. Zazaki qıse kene me. Feqet millet ma roj zone, kltre xo harde bavo khalu xora inkar nebiyo. Seba kamiya xo her waxt Krmanco, Osmaniya de lec kerdo. Dewleta Osmani teba Krda watto ke millete Alewi Zazay ortera wedare. Lakin pe ete, gerilaye tare ma netikye. nuyera ma zaf tehid de, zaf pilo maqule ma seba harde xo cane xo kerdo feda. Harde xora nevejiye.

Rena to iy bin perskerd. To vake mereq toy zazaki kotra vırazya, to senin dest bı nuştena zazaki kerd? Berxdarbe deza Faruk. Eza persa to zaf weşa mı şiye. Mı waxto ke Varto de lise wende ebe zone ma mı zaf şiiri nuşnay. Feqet xebera mı ne zone mıra nekı welate mıra ınbiye. A waxt ma zone xora, welate xora bime inkar. Ma zone bavu khalu xo kerd lehe Krda. Harde xo kerd harde edina. Ama, ma naye de ji xete en gırse kerde. Pilo maqulane ma seba Krdiye ma red kerdime. Ma toplume (şlık) xo de newaştime. Yane ina kamiya xo inkar nekerdbi. feqet ma inkar kerde. Eza 1999 de amo Awrupa. Mı qayt kerd (bakmak, izlemek) millete Zazay ita zeru canra seba kamiya xo zeru canra karkeno. Zone bavu khalu xo, harde xora wayir vejino. Ez a waxt heşa biyor ke, ma xete de gırse kerda. Eziki amo le ambazane, nuştoxane Zazayan nayera tepiya eziki biyo Zazaci. Seba zone xo, kltre xo, welate Zazaistani hitan wetbine dawa xora wayir vecino karkeno u nusneno.

Perso toy, to va şar ma xeber ina pserok (dergi) kıtaba ra esto ya ino? Na mesela teziya. Ez inan kena ke millete ma nayera tepiya nuştoxane xora, dergiyana xora beno wayir. ımke mesela Krda zure. Krda inkarciyu, Krda endi vejiya mydan. Gence ma teze biye heşar xo. Le pilo moqulane xode tarixe zone xo wazene ke bumusene. Zaf ji muse yane xebere xo dergiyan ra zone zazaki ra este. Ez welate biyo Kormışkan, Tija Sodıri, Ware ne pseroki (dergi) ma raver wend bi, zaf şa bime. Ewro pserokane ZazaPress, Pir, Venge Zazaistani, Tija Sodıri, Ware endi resene her koşe welate Zazaistani. Millet endi kamiya xo naskeno.

Faruk İremet: Deza tı va ez 1999 dı ameya Awrupa. Labır tı fına peydı şi welat u welat dı ser (ju ser) vşi mend u no mengno tı fına pydı amey Awrupa. Tı ma r, x dı, panc qaset video (pancs 15 set) ard u tı hme orşmey welat gyray, şar ma, şar ma lewi x r se van? Van ma Zazay, Kırdas, Tırk, Kırmanc yan zi Kırd (hşa to ra u qsur mewnı)?

İbrahim Doğan: Ez hna, tı qsur mı mewnı...Deza, ez şiyo welat zaf bi rınd. ımke mı seba zone ma, kltre ma, tarixe ma zaf emeg da. Nuştoxane mara, dergiyane mara zaf bilgi berd da wendene, kerd vıla. Bilhasa ZazaPress da wendene millete ma khalo kokume ma zaf şa bi, va şıkırbe na roje şıma xo naskerdo, zone xora welate xora biye wayir. Ma şımara neyera hirıs (30) sere raver vate ma Krd nime, Trk nime ma Zazayme. Pilane ma vatene; "-Şıma vatena ma nekerdene". Nayere mı poşmantiya xo arde ra zonu qebul kerdi. Zaten qaseta de ebe zone ma klame, depe, dına, tarix mara, kamiya mara zaf kar ardra. Ez iye mıso ke ne insani hitan sere hurdra weşbene. Zone Zazaki ra harde bavu khalira inkar nebene. Krdano Tırka esla qebul nekeno.

Faruk İremet: Bıra pers mı wunasin bi; Şar ma x r van ma Kırdiy, Kırmanciy (yani tiya dı mne cı Zazayo). Tı şar ma ra na persı perskerd? Zazay y ma y Varto x r se van u x r namey bini diy yan n?

İbrahim Doğan: Heya deza, mı kamiya millete ma cıra perskerde, mı cıra va şıma kame iye de bin mı ara va Awrupa taye millete maya kı ji Dersımıji vane ma Kırmance me, Bingolıji vane ma Kırd me, şıma nayare vane ı? Pilo ma, maqulane ma na persere hway. Va; "-Ma ne Kırd me, neki Kırmance me. Ma Krdanra vane me Krmanc, Kırmanciye ney ayniye. Ma Varto de xora van me şare ma, zone ma Zazakiyo. Yaki ma vane me ma Zazaki qesekeneme. Naji ena zanıtene ke ma Alewi Zazayıme ma Kırd nebime, Krmanc nebime nayera tepiya ji qet nebenime. Hitan sere harde bavo khale xo de mendime ma zazaki qese kenime zone xo re emeg danime. Krde yane Krmanciye qebul nekenme ımke ina fermane ma vetbi ecdade made dışmen biye. Ma Krmanciye ra zaf ant. Ayera ma Kırmanc nime vane.

Faruk İremet: Bıra İbrahim, tı ser (ju ser) welatı se kerd? Tı kamcin cayan gyray? Roportaj u film to y nezdiy pancs (15) seti tenya Varto sero yan zi n?

İbrahim Doğan: Heya bıra zere ju serede kare mı Varto de bi. Mı waxt nedi şori Dersım, Siwerege, Hene, Lici. Mı zaf waşt şori ema nasib nebi. Feqet amboze mı cawa zaf bi. Xebera ma jminara biye. Varto de zazaye Diyarbekıri bi, ma jumin diyene, qese kerdene. İnan ji qıse Krmanciye, Kırd qebul nekerdene. Xebera dina Dergiya ZazaPress ra, Kormışkan ra Kıtabane Koyo Berz ra u tora esta. Ez ke diyo ma piya qese kerd zaf bi şa. İna waştene ke ma hero jumini bivineme zone xo, kltre xo ser kar bıkime. Ez rena şoni welate xo Zazaistani, harde bavo khali seba tarixe ma kltre ma şono her hete welati de kar keno. No mır şerefo en gırso. Hitan Qers (Kndık, Laloğlu, Glistan), Erzingan, Diyarbekır, Dersım, Lice, Hni, Piran, Siwerege, Xarput, Bingol şono. No mıre wazife o. Ebe şerefo en gırso.

Faruk İremet: Bıra İbrahim, plan to y newey est? Tı do Awrupa dı seker? Proxram to dı kıtab veten esto yan n?

İbrahim Doğan: Heya bıra Faruk, plane u proja mı zaf gırsa Nayera tepiya ez wazeno ke zone xo ser, kltre xo ser zaf kar bıkeri. Millete xora, şanıka (estanıki) kılama (dri), fıqra, lega, orf u adet cwayenra (yaşamra), tore gelenekra zaf iyo arekiri (topkiri). Bıra Faruk, ebe no fın ez ame Awrupa qande toplanti.

Zaten nuştey mı este, waxto ke (perar 1999 dı) de ez amo Awrupa, mı ita, ju şiir kıtabi kerd hazır bı name "Glsosuna Koye Bingoliya" 300 pela. Kıtabe de bin hazıro. Noji şiire. Zaten dergiya ne bina de xeli nuştey Awrupa de dulegarane birade vejiye. E ki siyasiye, politike rona seba kamiya maye inkarciya ne, mı zazayan re nivisne. Rena şiire mı, yaziye mı ZazaPress te her amore de, aşmede vejine. Ez bıxo ji redaksiyone ZazaPresss dero. Mı welatra nuştey (yaziye) xo ruşnene. Welatı de mı wendoxe, karkerdoxe (Baba Qef, Dato, Zerro u.b) ZazaPress ji di. İnade ma xeli kar ardra zon. Seba welati ina ji proje, pilani ma vıraşti. Hem fıkır bime.

Faruk İremet: Deza İbrahim qand infermasyon u roportaj berxdar bı. Tı wazen iy bini, infermasyon bini bıd ma u wendoxan ma?

İbrahim Doğan: Eya. Vatena mı btne millete Zazayra esta. Endi herkes her Zaza heşarbo kamiya xo nasbıkere ke. Şar ji şıma nasbıkero. Kukla kosi mebime, zone xore, kltre xore, ebe zero can kar bıkime. Goniya ecdade xora, şehidane xora wayir vecime. Zurane, inkarciya, niviskarane Trko, Krda vejime meydan. Herkes bızano ke ma millete Zazaya me. Zone ma Krda niyo. Welate ma welate Krdo niyo. Kahrbe zurkeriyo bebexta. Karbo inkarciye ma. Weto warbo tarema Zaza, welate ma Zazaistan u kare ZazaPress.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Zazan, din, siyaset u roşınbiran sero tefekr

Mewld Diyarbekıri

Dı ticaretd ma u Krdanra ma top eşto. Eyro milleta Zaza qewld Krdanrag kı van; "-Zazay slen Krdi niy. Label maneviyaten biy Krdi". Ahmet Reşit'og "Tarix ul Qedim ul Eqradi" sero ın sereke xebatkar tarixd Krdano. Ewna vano. Yan ı? Manen Krd biyayış yeno ı mni? Manen Krd biyayış yan parsekti. Yan b taqeti, b qudreti, muqtedir nbiyayış. Dı en sride cawag ma Zazayi tedey cay herano. Cay kıkand kıkano. Van dızdan dızdanra dızna rd u zman lerza. Tırkan şeytanan ma reyk dıznay Krdike ma inera dızneno. ceba ser cbanike rd bılerz nlerz. Haya ma cıra ınya. şari bilgisayari, internet, tlefon, faqs, nımra hsabd rojnamand (pserokandı) cine esta ma bıten ez nımra qutida edresda Kormışkane zana. Ez qrban destan big hetyaka Siyamedi u Xece zıvırnawa ra Zazaki. şari hergu kıtabxane dcinede bı milyonan kıtabi est ma? Ma zılutu u zıt. ma, ma peya, wareway, b cılan u b nan. Şar bı teyeran, şarabı wesaidan, mab oo d here. Rızq herkesi Homa tala dano. Ma rızq x Trkan bad ineykı bı iznd Krdan gin. Raya ma duri ya, bar ma gıran, jaydog bı destd ma bıgiryke ınyo. Derd serd derdanike hayriya ma en hald mara ınya. Hercade faqk, hercade pilank, hercade qumarkdag ma sero yena kaykerdışi u mayke dı hewnde. İnsani gawag hey van fekr faqk nanro. Tayke qut erzen faqe ser qabog hywanet verbı qut biy. Lınga c kewno feqaw, nefs loqmi beno sebeb can c. Bewl niyag dest kami eyro dı cbd kami dawo. baqıli dı sered x de 100 lu erzen cırit u nverdeng dım joyke bınş abinewa.

Og insani ziz keno Homa Talawo. La og insani rezil u zelil u şeperze u se poşmamike keno merdım bı x wo.

Og milleteyke ziz keno dindardtiwu, aqıltiwu, aqubetiwu, ğiretu, himmetu, zmiu, cehdu, xori, duri hera fıkır kerduşu, tefekr biyayiş, fıkr tewhidiy. La og millete rezil u kolew hmaqike keno ayre dina. La kanco din? O dinog Ewrupi van afyon a o din millete rezil u zelil keno o. Ta alaqaykde diniw dind Homa Talayk pwa ınyo. Din Homa Talay bıten tek are, tek reşetey nwetida milletda mawa Zazawo. Din Homai xeta tewhidiya, din Homai inasanan (merdıman) merdımanr n, merdıman Homair keno vd. Eyro dinog Zazay p gin o din din koledarida Tırkand bdinan u Krdand xasudano. Din xeta tewhidi, xeta azadi, xeta, istiqlaliyo. Feqet Zazay eyro o dinog mel ken o din din esrariyog Zazan b hş keno. Xra gored "İslam Ansiklopedisi" ra verin Zazan Deylemiyw. Mesela Deylemiyanu şeherd Alamutiw mezhebd Haşhaşiyani icab nkeno ez etya vaci. ınki erkes aye zano.

Ma carna tiy emd Saromede bı tore masey grot. Carna merdımi tore eşt siy kersaxi u qıştuqal awan tede amey carnayke hergu danıku zerdıku berbeneku marmase tede ameyg keyfanra per merdımibıbay ga merdım bıper. Mydan (seha) siyaseti ke egertedbir merdımi ınib ewna kiyo. Homa Talai ımi day, aqıl dawo g kar x bı tedbiru bı xebatew bı aqıl ken tesadfu fılanu bvan nşnasnen. La g nxebetn, x nken rıncan ke mecburg şari ı ltf inedır kerd bı ltfi razib. Hebk filozofkd Ewrupa vanog heri ra vacg bena bena. perim reziw baxi hdud inewo. La gerek hdud Zazanr zf herab. Yan xızina zihniyet, tefekr, awnayış, waştıd Zazan zf pilb. Qab enke wezifewo mıhim keno roşınfıkıran sero. apkerdış, neşıriyat u rojnamegeri ser kkdog hercay c gretwo u bıten tede hebk pack esta. Ena paca awnena cınnetu chnemekdog t kıştedey ra.

Xarita mezgd Zazan

Zazayg dı herketd Hizbullah (ilım yayke menzil) zazayg dı miyand Nurciyand, Krdand, Zazay herketd nrci M.Sıddıq Şeyxazade (eno apaqur rawo) u hım qiret Zazan tede esto. Hımike mın dı xezetkde di, dı hbek seminer dog. Qonslos Dewletda C.T i İranikerdıb hedrede. Ayke dwet kerdıb kı o xeberi bıd yan merdımekd Zaza no erayayewo u hım dı Ewrupa de himıke dewletand teberade neşıriyatu şubey c est.

Zazayg dı miyand Nurciyan, faşistan Tırkand, zazayg miyan hreket milliyetiy u epand Krdand Zazayg dı miyand hreketand qomnistanu, epand Trkande, hbek Zazayog dı Krd Enstitus'de xebeten/xebetyay. İ. de waya C.G mıra va; "-Zazay may Drsımi dı miyand TİKKO i de xebeten. Proy TİKKO'y Zazawo." Nza va kanco xruba epa Trkanike pro Zazay.

Zazayg dı miyand partiyand ferd HADEP'iy, Zazayg dı miyande serbestand Tırkandey. Werhasıl... Zazanr lazımo qay Zazaistani u qay Zazan bıxebıt. Wextog kovara VATE dı SWED'de vecyabi hebk cemtd M.Sıddıq'ira mıra waşte kı hema qe hayiya mı VATE'ra ınibi. Yan gerek prod Zazanr yni hedef, yni ğaye bıb u jobinidır dayişu grotışo fıkri, siyasi u dı sehand binan de pwa şw bi. Eger Zazay bwayiri nbay Zazan qet vat ma wuli dewucana, işiyan bıxelısnım (TİKKO) degır Zazay bwayiri nbay eyro ga siyasi hereketk b u hetanig qay Krdan amey kıştışi ga qay x şer gerila bıker. Merg xra merg noyo? Hetay merdım qay şard bbexti mıreno wa merdım 1000 rey qay milletda x can xwo ziz teslim milletda zize bıker. Hreket PKK bı paşta ma ewna bı. Label eyro Krdi (fu bıkar) kırd x ken destd ma. Xra heq ma ezu Homa owog degır bıten....x nker destd ma, miza xyke bıker fekd bğiretan.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Ez Zano

İbrahim Doğan

Ez zano en peniyede
Roje ez na welate ecnebiyara şono
Roje ez na şehere Stokholm'ra şono,
Zere j istasyone tırene de,
ente mı kuli mıdeste,
Rena tiya kuli xeyalo fıkre mıde,

Emre insani niyaro .
tayınare beno kef beno zewq
Tayınare ze mı beno derde
Kam ızano ı esto vırnıya insande

Zere mıde rena sewda welate mı,
Deste mıde ente kıncane mı,
Şiiro kıtabe mı,
ita roj ino
hewro siya wo,ze qedere mı

Wa
xto ke ez nişto tiyare ra
teze bena tiji roja mı
Ez zano en peniyede,
Ez roje ne welate benamusra
Roje mutleq ez na şeherıra şono,
Mıre nasibbo VARTOde harde bavo khale mı

>>> peydı şo (to back)

 

 

Nust Malmisanıji Azadiya Welati Zazaki ser...

Asmno Bwayir

Azadiya Welati, amor xuyo 305. (1-7 berfanbar [Gağand]) de Nam Cemil Oğuzi ra Malmisanıji de reportaj veciya, "Gani leheyi kurdi nzdiy yewbini bibi" Ta albazu Zaza-forum de, ten ebe zono huşk ra bo ki, cab i nustey da; mı ki nwaşt zde pıra bri-şri.

Reportaji de derd u khul Zazaki ser, standardizekerdene, namekerdena Zazau (Dımılı/Kırmancu/Şar Ma), Elifba sero vındeto. Ez nwazenu bıne ra ser her qesa r fıkr vaci, ez xor nat ra dot ra vatena xo anu ra zon (zıwan, jan)...

Mordem qailo, pers kero:

"lehe" ıko, "kurdi" ıko? Ni qesey zon ma de in. Kamci zoni kun bın "Kurdki", kamci nkun? Zazaki gor raa Vateciyu gereke (!) bıkuyo bın Kurdki. Hama Zazay ıra "pareyk mılet Kurdi", Zazaki ıra Kurdkiyo? Zazaki de sen qıstasi est ke, beno Kurdki? ıra Farski, Beluki, Sengserki, Talışki vs. Kurdki niyo, hama Zazaki, Goranki Kurdkiy? (ez vaci, ni zon bwayirmendiy, a ri ra...) ıra Feyli nam Kurdi bın de nmorino? İlm Zoni nae r nvano ı?

Fıkr Malmisanıji be albazan cı ra na bare de bınge (him/temel/rıke) ra ğeleto. Zazaki heqeser Kurdki niyo, Zazay ki Kurdi niy, na jye ra fıkr xo satiyaiy, raşti niy. Zazaki u Goranki bın Kurdki nkun. No j fıkr mı ya ki fılan mordemi niyo, ilm zoni, İranolociye nae vana. Xebera Malmisanıji ki ninu ra rınd esta. iyo ke ilm vano, ma ıra cı ra inkar bıbime? Eke jy wazeno ke vnais xo Zazaki sero biaro ra roşti ver, va bro, kerem kero, ma vnais bini r yakerdeyme. Ez nae zerri ra vanu ke, eke kıtabi, tedqiqati est, iy ke ebe alaliz u qıyas zonan İrankiyu isbat ken, Zazaki Kurdkiyo, mı r qısaweto, merexo, ıme bıdo ma, nam kıtabu vaco. Ma pelgan xo de internet u pseroku de her daim ıme musneme, name vanime. Ma, ı "hf , ilmdaran ke Zazaki sero dos kerdo, am na vnais ke, no zon do xosero. Nıka ita de qusır ıko ke, zerr taine deceno (teweno)?

Eke iy ke dades serru ra politika Kurdu mian der, nwazen ty xo bıls, anor xo r nian, na lınge ra tepia vac, weey, dma ke ma Kurd nime, Zazayme, xoseroyme, no problem inano, problem inano siyasi u anori, heqiqati, ilmi elaqedar nkeno. Hıssiyat isani be vnıt (bulgu) ilmi, dı iy ke nin thet. İlm, verde ni serti nano ro ke mordem tedqiqat u dos de ravr xo xo r durıst bo, bhet bo. Eke durıstine ina, ilmo ke o qul keno, satino, kuno raa ğelete ser, ilmiye ra vecino. Sert u surt ilmi est, gereke bıng xo xırt cıerjiyo. Na ri ra mı vat, bınge ra ğelet kewto ra rae, awa xo ıme ra ll yena&

Kurd biyaene iyo ke xırab niyo ke, ma cı ra bısermaime. Eke ma Kurd bıbiyne, ma heni ki vatne, Zazay ke Kurd bıbiyne, Kurdina xo ra ar nkerdne. Hama ao ke Kurd niyme, ıra nam mılet Kurdi xo ra nime? Sebebo heq na jyo, sebeb dısmenaine fılan niya. Mıleto Kurd esto, Kurdi ki z Zazau, Suryaniyu, Hermeniyu uib. welat xo de hesir, bındest, yen inkarkerdene.

Pserok Zazau caru verba Kurdu nveciy! Pserok (dergiy) ke veciy, veri ra ni fıkr u derdi ra kewt rae: "Zon ma vindibiyaene dero, ma wazenime, ni zoni r wayir vecime. Sersebet ni hal Zazaki verde ra kamo? Politika dewleta Tırka qefıla (leymına)!

İta koti Kurdu ver dısmeniye esta? Hama ı hf ke, Kurd ke bındest, siyaset der, na qesa xo r ken derd, pserokan Zazaki xo r hedef cn, inu z dısmeni vnen, imkan ke di, ta caili ki sewu de, standu de yen, sond ro ma wen, tehdid ken. Yoxro ke, dewleta Tırke ver de, qimet Zazau ki, y Kurdu ki ayniyo, dewlete wazena hurdımma qewmu bın hardi kero.

Ra da sase esta: mı ke tek teyna alem de nam Kurdu ard ra zon, mı ke j vato Kurd, iyo bin nvato; ita de kam nam Zazau hesino p; kam zano ke zon de Zazaki ki esto, hao beno vindi?? Xora xeyl komel u hereke u partiy u medyay est ke Kurdu temsil ken, mekteb Kurdu İraq u Hermenıstani de est, label y Zazau ık xo dest de esto?

Vateciy heni hesebnen ke, Zazaki gereke bıkuyo bın "Kurdki", coka ke Zazay gereke Elifba Bedırxani ra bınusn. J ki ni şerti nan ro ke Zazay gun/gani xo "Kurd" name ker...

Sen Zazao ke dewe de biyo bil, uca weşiya xo ramıta, hem xo r, hem ki Kırdasan u Soranu r vato "Kurd"?

Bedırxani, sıreo ke Elifba xo veta, a seba (qand) Kurmanci fıkırna. Ya ki ma nzanime, belkia ey Zazaki ki analiz kerdo, vato, na Elifba şikina ra fonetik u bunya Zazaki? Yoxro ke, Bedirxani be xo Zazaki Kurdki ra nhesebno!! Tıram (eceba) ni albaz ma Vateciy ıra na Elifba ra ben dırrıke, van "ilam na bo, nae ra qeyr jyna Elifba nbo"?? Na Qurana Kerima, bırra (bıryara) Heqia? Kami raa heqi de vato ke, Elifba Bedirxani mılliya? Eke Elifba Bedirxani mılliya, ıra Kurd Hermenıstani ebe elifba Kirili, ıra Kurd İran u İraq u Suriya ebe elifba Erebki nusnen, ıra p Elifba Bedirxania "mılliye ra n?? Mordemeku Ewropa de and sey serri ra tepia bile elifba xo, imla xo ki vurnen, reform ken; sıma ke verde ra na jy diya, pıra biy dırrıke, Bedirxan van, jyna nvan; sıma manen ro kami, no hal ma se beno?

Eke i "alım" ke Zazaki standardize ken, wert inu de qey j alım zoni ino? Hata nıka Vateciyu Zazaki ıqa analiz kerdo, ıqa tarix u fonetik u gramer u morfolociya Zazaki sero tedqiqat vıraşto?? Eke zafr Soran u Kırdasu gos nkuin "leh sıma ra, sıma kami r ni "lehey" standardize ken? Sıma r zon nmendo, "lehe standart ken? Şr, zon Kurdki standardize ker, zerr ma ki areşino ra.

Eke şikin, dı zonun ra j zon vıraz u nae sari r mal ker, wule ke xojib sıma beno, o waxt ma lew nanime dest sıma ra (!). Alımi vato: "Heq kesi in yo ke meseley alfabe de yewbiyayiş kurdan biheremno" . Ez vanu, Elifba Bedırxani sıma r helal wes bo; eke mesela, mesela heqa, ez ki vanu, kami heqe da sıma ke hem Zazaki "lehe" ker, hemi ki b analiz, b tesdiq raurz, standart ker? Sıma ne alım zoni, ne ki j enstity, alıman zon Zazaki de ki qeytan pia ngurin.

Malmisanıji vato, C.M. Jacobsoni fek Dsımi ra elifba arda wer. Ravr, j fek Dsımi ino; fek Dsım ğerbi/rocawani (Xozat-Vacuğe), j ki y Dsım şerqi/rocvetışi esto. Malmisanıji mıheqeq kıtab C.M. Jacobsoni "Zazaca okuma yazma el kitabı" xo r diyo, wendo. Uca tek Zazakiy Dsımi ya ki y cori ra n, Zazakiy ermug-Soyrege ki bınge gıroto, elifba veta. Eke nae ra xeberdaro, ıra vano, Jacobsoni fek Dsımi gıroto? Madem ke heni, Bedırxani ki fek Cizra-Botani gıroto; a Elifba şikina ra Kırdaskiy Meletiye ya ki Svazi? Uyo ke ebe vatena Malmisanıji, "alfabe de lazim o veng mehelli n, veng umumi y muştereki y esasi bibi , o ağ sıma fonetik Zazaki ıqa analiz kerdo ke, axıro peyn de veto ro fam, haaa, işte na Elifba muştereka umumiya? Sair u nuskar namdari z Ehmed Xasi u Usman Efendiyo Babıc hona ke ma dinya ser de nbiyme, inu nusno, hem ki ebe herfa 'ğ' (Erebki 'ğeyn' p); Vateci ki na herfe qebul nken, ken x.

Jacobsoni qe ke n nişto ro, ebe Zazau ra pia semineri ard wer, şiyo ziareta mıleti, gos no ro ser, fonetik zoni analiz kerdo, gıroto teyp, dıma sar xo dacno, elifba senn bo, senn nbo, teklıf ardo, qebul diyo. Eke jy, nam xo Anderson bo, Svenson bo ki, kar do xr keno, sare u ıman ma ser. İlm, mılliyet ilmdari nzano, kam ke bhet raştiye veceno meydan, j ki, kam ke xızmeta xo resneno j zon bındesti, xr amo.

ıqa ke mabn Zazau ra ilmdar hewli bıveciy, z Zılfi Selcani, ma dana sa benime. Hama br bıvn ke, Vate, let pey de, qısm kıtabu de, ne qal j kıtab de ilmiyo ke Zazaki sero veciyo, keno, ne ki Vate ra ravr ki and pserok Zazaki veciy, kami edebiyat u zon Zazau r xızmete kerda, qal i pseroku ki nkerdo. Almanya de dı tez doktora veciy (L. Paul u Z. Selcan), ninu nvnn, hama Moskva de kami Uruski ra Zazaki sero kıtab veto, ey vnen, reklam xo ke vecen. Sebeb: nustoği Moskva de vato, Kurdksi dialekt Zaza! Na inkarkerdene niya, ıka, ıbawa?

Qezeta dewleta Tırke bile dısmen xo ki, reqib xo ki nas ken, an ra zon, qal inu ken. Her ıqa ke, vacime qezeta da raşti u rezile Hrriyet, veciyo vaco, "PKK, DHKC ya ki fılan komele, terorista, dısmen dewleta" , qe ke n Hurriyet dısmen xo bile ebe nam xo ra vano, xeberan xo de sloganan partiyan illegalu bile nusneno. Ware u Tija Sodıri de ki nustey veciay ke Vate lom kerd. Label vato ke, j pseroke veciya, nam xo Vateo, hewl, xırab. Feqet, mordemi ke Vate gırot xo dest, qe ca vneno ke, hewl bo, xırab bo, pserok bini, kıtab bini ki est, Zazaki ra ya ki Zazau ser vecin? Tobe ke n! Yan, y ma ma in, emeg u kerd ma Zazaki r ino, Vate de ca nwanino... Ten insaf, dest ro vıcdan xo ser n! Her kamo ke edebiyat Zazaki r, folklor Zazaki r xızmete keno, cı r hurmet mı esto. Madem ke vacime, jy rivatan fıkr u vnais mı ra z mı nvano, nfıkırneno, mı r dısmen vaco, hama nam mı bıdekerno, ez benu raji; hama bıne ra ke mı inkar bıkero, ino bıhesebno, no dana quli r zor yeno. Qul ma diyo ke inkar ıko, ıqa iy do qefılo. ıra ma ni inkari xo be xo r bıgurenime, aybo, sermo!!

Seba standardize, ez o fıkr derane ke, gramer zafr het cori (fek zımey), hama varyant qeseu cri ra b. Ya ki rındr: varyant ke tewr senık (ta, tk) vuriy ra, varyant ke form xuyo khan de mendo, tewr rınd i areze ben, i ki gereke bıcriy (bıgriy).

Standardize ke vat, raa Vateciyu ser, qerar ke iy semineran xo de cn, inu r ni persi yen ra mı viri:

Kırdaski ıqa Zazaki ra qesey dn gırot ke, mordemeku her koti ke qes Kırdaski Zazaki mian ker, sa ben, vezd (vozd) inu vılşino ro? Madem ke Vate tek Zazaki ra vecino, hona sar mı nkewto, peyniya Vatey de ıra qesebend (ferheng) Bedırxani Kırdaski ca cno (gno)...

madem ke Dsım de vengi "ş/c/j" biy "s/z" , yan esl xo ke "ş" o, biyo "s" , Vatey ki "ş" bınge gıroto, vacime "sıma sande son koti ro" n, "şıma şande şon" temel gıroto; o waxt ıra qesan "waştene u raşt" de varyant caan binu n, varyant Dsımi gıroto, kerdo "wastene, rast" ? Cwab: ıra ke "xwestın u rast" Kırdaski ra nezdiyo. Qayt kriteri ke!

madem ke fonetik de A ra tepia ke N ya ki M ame, no ta feku de beno ON/OM ya ki UN/UM (amnan-> omnon/umnun), eke Vatey varyant AN- bınge gıroto, vacime "amnan, meyman, inan" ıra qese "humar" (sayı) de varyant UM gıroto, "amar" nkerdo, kerdo "humar ? Cab: "hejmar" Kırdaski ra nezdiyro!

uyo ke heni, vacime veng C ta feku de biyo J ya ki Z, vacime "uca, tici, lac, roc, vace, dewıc" , ıra varyant "C" n, "J" gıroto? Cab: "roj, bje" Kırdaski ra nezdiyro. O wext kaşkia bıkerdne "jeniye, jor, jr, jınıtene (jenaene), jewiyaene" , mesela bıne ra hel biyne...

uyo ke ta feku de B beno V, ıra varyant "berbaene" n, "bervaene" (Dsım de) seba Zazakiy cori gırota, "bermaene" ki seba fek cri bınge gırota? Cab nae tana xori dero. Zazaki, Farski u ta zonan İraniyan binu de qese ke werte de M est, Kurdki de biy V ya ki W. No, j xusısiyet de Kurdkiyo tarixiyo (Kurmanci, Sorani, Feyli de esto). Vacime, Zazaki de "zama, name, game, damıke, ım ya ki cemat" , Kırdaski de veran xo "zava, nav, gav, davık, av ya ki cıva" o.

Malmisanıj qesd keno ke ebe "bermaene" u "bervaene" nae "isbat kero": Zazaki de ki qeydeo henn esto ke M beno V... ı esto ke ilmdar zoni nae qif ra (ciddi) ncne, gos pıra nkuin...

Vacime, Zazaki de "zama, name, game, damıke, ım ya ki cemat" , Kırdaski de veran xo "zava, nav, gav, davık, av ya ki cıvat" o.

Malmisanıj qesd keno ke ebe "bermaene" u "bervaene" nae "isbat kero" : Zazaki de ki qeydeo henn esto ke M beno V... ı esto ke ilmdar zoni nae qif ra (ciddi) ncne, gos pıra nkuin...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Bıdeka to ben

Faruk İremet

Tora pers kena
"-Qand şar x
ewro
to sekerd?"

y kı waşt
siyayeyda şanan
Zazayan sera hewad
tijiy roşın
bı tarix Zazayana
warey biyar
grweyay...
Xra perskı
"-Mı sekerd?"

Guniya to
şard tora şirin niyo
rıh to
şard tora qıymet niyo
ez zana
tı do vac;
"-Mır ı."

Dor dor to bo
siley u şepıki
hmbıki to kew
zınciri siyay to mıl dı
bıberq
tı do fına vac!
"-Mır ı."

y kı vyndan to,
azmin dı
tiji u roşnayey
welat do serbest wazen..
Tı şen vac;
"-Mır ı,
ez riy x dı roşnayey
u rıh x dı

serbestey nwazena?"
X ercan meroşı
bıdeka to ben.

Tı zan
tor sevac?
Tor vac;
"-Semer dayo x mıl
bı zıncirana tızbey anceno
merdımo b aqıl
u zerenc qefesi."

Guniya to
şar tora şirin niyo...
Tı muhatab hme i niy
X bızanı wa şar zi to bız
ano
qaqıb zerenc qefesi

>>> peydı şo (to back)

 

 

Sosyalisto Luk

Usxan Cemal

Na sene sosyalistenia? Roştberdenia? penia ken?

İsono sosyalist, seveta qome karkerdu, dewuzu lezken. Zere dewlete de tdusteni, bıra neni, hastenia mıletu wazen.Her mılet 've kamia xo, kultur xo weşiyaenia xo bıramo. sosyalist zere şindorun dewlete de het mıletun bıne bandıre ceno. ison ke 've seru ra het burjuvaji ra idara biy, idara hukmati dano ra ine dest. Karkerdi u dewuzu tabaqa ceri ra vejeno tabaqa cori.

Zere welati de cilvetena (ırkılık) mıletu, zumin ra 've zor rabirnaena qomu nkeno. Zu, milet, miletun binu ra berz ncen. Pro xelku r zu maven de vındeno. Sosyalısti, verva idara burjuvaji vejin, seveta haq u huquq xalku lezken, hak u huquq xelqu sevekne n. Sosyalist, verva qanunun dewleta burjuvaji vejino. Menkerdene, serevdene qewul n keno. ısono sosyalist "xlki qeder xo vo xo tain ken" qewul keno, na sevet ra lezkeno (gereke bikero)

Dina sero milet ke raa xelesiyaena xo de seveta lez xeleşiyaena milet xo ceng, mereve dan, tayfa sosyalistu ra seveknina. phoş darino cı. Dina de welat ke bıne bandıra kolonialistu de r, welat ke hete dewletun gırsu ra ilhak biy, seveta bın bandıra kolonialistu ra vejiyaene, verva kolonialistu ceng dan. Na cengı cengo haqo. kolonialisteni, barbareni bhaqa, coka sosyalısti (sosyalsısti) na cenge verva kolonialistu seveknen, phoşt dan cı.

Waxt Lenin de qanun u huquq sosyalistu, Marksıstu nia bi.

Peki serun penude na riy dina sero dewlet sosyalışti a rıjiyai? Ewro sosyalist luki, thuji cuav na persu ndan, na perşi ke amei gosu zer xo ken teng. Bın na persu ra nvejin. Cuve na persu besenken bıd.

Fıkr mı uwo ke, Dewlet sosyalışti virende mavn qomude tdusteni narde. Dı: Serdar partiya qomınışti, sosyalışti dewleto sosyalist ronaena ra tepia, bi zu diktator. Pero idare dewlete gurete ra destun xo (j Stalini, E. Hoca, Mao zewna). Hata merdena xo ki Serdar u diktatorı mendi. J dem burjuvaji, qomu serro zordareni kenrde. Seveta partiya xo, seveta kara xo, xelki gureti ra bın bandıra parti u dewleta sosyalısti (asaene de azadi bi. hama rasteni de pro gireda serdewlete bi). Hotai sere de isono newe nevejiyai. Mezg newei nardi ra weşiyene serde. İsoni, dewran khan de ke tir weşiya xo ramıta ya hen mendi, ya ki tene na peyiser ti.

Karkerdu seveta dewleta xoya sosyaliste zaf i da, hama ververde, dustte towa nguret. Kıtavin Marksistu de wanena, vinena ke dewleto sosyalist, dewleto qaptalist ra xeyle ave sono, dıha zaf rındo. Teori de nia aseno. Hama weşiyaena isonun na dewletun sosyalis- tu de niadana idara, kultur weşiyaena sosyale, zoneaxeni, yani her het ra duzeno khan ra dıha peysero. Hautay serre, dewletun sosyalıstu weşiyaena xo ramıta. Raa raste ra nşi, hotayi serre n, se u hotayi serre ke ravro ancia ki hal u mezal karderdu nvurino. Mı zu alman de sosyalisteni u lez sosyalisteni serro na hur. Almano sosyalısti mıra va ke: İdeolojiy sosyalizmi, bırai bırai r keno dısmen. seveta şiran xo pi xo kısena. Coka sosyalizm perser mend, dewleto sosyalışti rıjiyai.

Sosyalist Tırki, epciyo Tırk Tırk ke biy sosyalışti, dı qori de istif biy. Qoro vıre sosyalıst eskerai (leqali), j İ.P. (partiya karkerdu) S.İ.P (Partiya iktidara sosyalışt), .D.P (Partiya Azadi u Demokrasi), EMEP (Partiya Emege) zewna. Qor dıdine: Sosyalsit dizdi'a. Ya ki sosyalist luk u Thuji. Na sosyalışti luki dizdiya lez ken. kes kesi nsılasneno. Da vişt u hirıs qomiy. Vist-hirıs serra ave ke ı vaten, ewro ancia a lavuke van. Vışt serr de qeytan zu game ave nşiy. Zaf qesei ken, senık kar ken. J her qomi zu serdar (diktator) xo esto- O, emır dano iy bini ki o emir an hurendi. Rahmetli T. zal'i seveta na epcu vati bi: Ma ke koti gired hona uza eren. Anadolie de na hurdemena qor sosyalışti ki bın name sosyalışteni de, bin nam enternasyonalışteni de Tırk ra qeri kamia xelkun binu qewul nken. Pero Xelku inkar ken. Tırk ra qeri qeytan zu etnik kamiye nsılasnen. ı esto ke Pkk (Partiya karkerdun Kurdistani) ke xelk Khurmanci urızna ra payi fiştı ra ra. Seveta azadiya mıılt xo verva koloniale tırki lezkerdı, na sosyalısti, epci mecburi mendi kamiya Khurmancu sılasn. Roştberd u sosyalsite Zazau (Dımılu) ke qomun tırki ra bırıyai ra, kamiya xo sero, lezkerdena azadiya xo san p. 've zon Zazaki xo ifade kerd. Kamiya mılet zazai kerde eskera, kultur Zazai tari ra ard roşti, seveta xo, seveta mılet xo lezkerdı, o dolme de sosyalışt Tırki, epiy Tırki kamiya mılet Zazai sılasn. Hama anadolie de na kamiya zewna mıletu sılasnaene zu fnda tırkia, kaye osmanliyo. Rastena na sosyalist u epcu j vırene hona tırki ra qeri mılet, Tırki ra qeri zon, kultur nsılasnn. Programe qom u patun xode vırende Tırkia vaten. Nika ki xelke Tırki u Khurmancu van. Hama na vatena xode rast niy, dlmast (zurekere).

Hona ta zaza ke maven sosyalsitun Tırki de, cıra perskenu? Sıma anadolie de seveta mıllet Zazai ı rındeni an? Vane: ma ke dzen sosyalızm na ro azadna pero mılketu dame cı. Sae ke haku bare ken (Ma di. Stalin tıri mılet urusya kerdi azadi, hotayi serre ra tepiya ancia cerai ra koka xo serı. Peki, sıma keyi dzeno sosyalist nan ro ? (hata u waxt mileto Zazai vileşino ro sono, beno vindi) Vengı nvezen. Eve xo ki inam nken ke, dewleta sosyalışti nan ro. ı bıvo, j dıme herri, n ben kılm, n ki ben dergı. Vatena xo de ıxa ke verva dewleta Tırki bıveji ki, temel xode dewleta xoa tırke seveknen.

Zon u kultur, kamiya tırki r wair vejin. İdeoloji "Kemalizmi"ra gore raa leje xo ramen, hen son. Sosyalist Tırki, qeder xo ve xo tain kerdena xelku nsılasnen. Raa xeleşiyaena mılet xo de mereve xeleşiyaene daene nseveknn. Dewleto kolonialisti r phoşt vejin (İ P, Doğu Perincek ). Xelk ke bıne pandıra Tirk'te, j Mılet Zazai, Mılet, Khurmanci u zewna, 'ke seveta xeleşiyaena xo verva kolonialistu n Tırk, merev xeleşiyaena da, na "sosyalsit"e je Doğu Perinceki vertva na xelku vejin Sosyalist Tırk nwajen ke, Mıleto Zaza zon xo serbest vo, qeder xo ve xo tainker. Mısto koro ke welat Zazai, welat Khurmancu ilhak kerdo, cumhuriyet Tırk ra gıredo biyo serdare Sosyalistun Tırk. Mordem j İP (partiye karkerdu), Doğu Perincek'i anayasa wa ke eskeriye vırasta seveknen, ta sivili wazen ke anadoluye de zon her mıleti serbestı vo, verva cı vejin. Vane: -Tırkia bena letei, Peki na Anadoluye kam kerde cenem xelku? Anadoluy de xelkı kam gon u gonaşire de verdai? Tırku. Sosyalist ke le dewleta xo de verva xelku lezken sosyalist niy. Son welat Zazau, cı de propağanda Tırki ken eve zon tırki, Xelk zazai ke zon Zazaki qeseikerdı, Welat Zazai de sosyalsitun Tırk re ca nmaneno. Politika xo milet Zazai sero perre nkena. Sosyalsit Tırki son welat zazai, sono welat Khurmancu, j izmir, edene, antalya propaxanda partun xo ken, sayia Mist kori de, niya rehet politika ken. Dewleta Tırki ke Zazai, Khurmanci Tırk nkerden, na sosyalistun tırk besenkerden ke propaxanda xoya qelcıle eve zon tırki bıkerden! Mı internet't taxa (sit) "İşi partisi"de cıra vake: Sıma partiy, xora van "Sosyalist"Proğrame sıma de, sıma xelke Zazai sılasnen? (hata nıka sıma nsilasnen). Dewlet Tırki ıxa ke dismen Zaza'uno, epiye Tırki ki, "sosyalist "Tırki ki hon de, milet zazai r dısmeneni ken. Soder ra hata sandı Tırkeni ken! Zazau ke vake: Zon U zagon zazau, kamiy U tarıx zazau. "Sosyalisti"vane: -Sosyalışti maven , mıletu de rabirnaene nken. No zur sosyalistun Tırk'uno. Pro Zazai verva dewleta tırk u epcun tırki, sosyalistun tırki, welat xo; zon, tarıx kamiya xo seveknen. Na roze ra tepiya weşiyaena Zazau de endi beli biyo ke zazai n sosyalistun tırk te, ne ki rostberd u qomun Khurmancu besenken ke piya bıgur. Anadoliye de heni oseno ke, epiy tırk seveta tırkeni epceni ken. verva lez zewna xelku vejin. Vejin ro hermun zazau ser, tırkeni ken berz. Na sosyalisteni, epceni niya. Na ison epci, sosyalışti biye kediye dewleta tırki. Khurmanci ki tor Tirki pin, yi ki ze tırku weşiyaena xo ramen. Raa tırku ra son. Zazau r dısmeneni ken Sosyalist tırki ke bıranena xelku nwazen! Ma Zazai ki bıreanena tırku nwazeme. Zazai lez xo lıngan xo sero dan. Mutaze Kdun dewleta tırki niy. epiy luki, sosyalist tırk verva zewna xelku hometu, mıletu tujeni, lukeni ken. Zazai endi rındı zonen ke qeder xo ve qo beli ken. zevna epcune binu ra xr nina. Ma ke zazaeni kerde, Mılet zazai sevekna sosyalist Tırki ma ra van: sima emperyalsi tu r guren (şuan emperyalsitun). Emperyalizm micro milliyetciligeni kena. Khurmanci ki mara van: Sıma "Krdistan ken lete, dewleta tırki r guren. Teniya riy xo nvinen. İmf eve milyonu dolar dano dewleta tırki, Dewleta tırki xora gıredano ke je kutik ver beri cir xizmete bıker. Make zon xo, kamiya xo, xeleşiyaena milet xor gureayme. Khurmanci mara van: -Sıma "kurdistan ken lete, dewleta tırk r guren". Kam sevano va vazo. Mileto zazai zoneno ke rostberd u welathaskerdox zazau n emperyalsitur xızmete ken, n ki dewle ta tırk r ajaneni ken. Zazai ki seveta mılet xo verva kolonialistune tırki lezken. Dewleta tırki ke ıxa milet zazai re dismena, Dewleta tırk ki honde mar dısmena. Ver tarixde rasten ma, haqaena ma beli bena. Roz roşti y Milet zazai . Y mıletun bin bardır. Wastena ma welat zazai begıreday keşi mebo. Mıleto zazai ki j mıletun dina ewe koka xo weşiyaena xo welat xo de bıramo, Azat vo. Ez roştberd hometa Zazai xelkun anadoluy r haşteni, Bıraneni, tdusteni wazen.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Asl x inkar mekı

Zerwet Serhad

Erd u azmini miyandı
May rıd n dınyaydı
Ge sın, ge vınden
N dınyay xor hesıbnen

Weşbiyayış rındo, isani zan
Vera herg i, ma vazdan
ewt u raşt qe nvan
Ma xo meydan niayn

No dınya kesir nmaneno
ewt u raşti xoya beno
Hkmato mar zulım keno
Zerweş'o ımand xoya vineno

Zaza rındo, qısey keno
Oyo bol rew xapeyeno
Vera Dımıliya şermayeno
Asl xo oyo inkar keno

Asli cara inkar mekı
Tı xapeyay, xo virakı
Werz, Zazaki zıwan makı
Qe u quliya piya ayakı.

>>> peydı şo (to back)

 

 

Werzı!

Faruk İremet

Werzı!
Welat ma biya x virı, sina mı
rd u azmn
şnayey u vyvey.
Kynek wext vyv
lorkeyan dı
per kıtaban dı
serey qeleman dı
zılxıti day pıro
u vat; Welato şirin
tı pıstınan dı
qeek do ver şıt
tı qe ttewırd
vyvan Zazayan.

Werz!
Xort u camrd Zazayan...
Qe u pil hme şiran
dest dı tıfıng nobed tepş
kozıkan x r vyvı bı ker
bıb şr şar m
a.

Werzı!
Vyvı ky ma
vyvı camrdan
maya qe, pil u kyna şiran
tı zerida mı dı, sina mına
u welat ma qeek do ver şıto
u oyo werzeno bı şrand x ya

saqand x ser

>>> peydı şo (to back)

 

 

Malmısanıji SER Dı CEND QALi...

Abdulbaqi Tirmar

Mamısanıj, dewa Pirani (Diyarbekır), Drey ra wo. 1952 dı maya x ra biyo. Vist serı vşiyo kı oyo Awrupa dı ro. O bı x Zaza yo, feqet Krdistey r xızmet keno. Kameya sard Zaza wo musteqil inkar keno. Zazayan Krd hsıbneno. Xebat y vşri Krdan (Krmanc/Kırdas) ser dı biyo.

Namey Malmısanıji yo raşt M.T no. Lakım bı nameyd x y sli ya nnuşeno. Tewr bı tewr, reng bı reng ra namey cı est. Herg qılıx u delq dı kay keno.

M.T, nuştan x bı n namand sexteyana nuşeno: Malmısanıj, Dewij, M.Dewij, Pankisar, Zerteng, M.Brindar, Roşan Bariek, M.Piran, Mehmet Piran, Mehmet Malmısanli u namey bini...

M.T, bı nameyd Malmısanıji ya biyo qormenşur. Kıtab kı vet, pro bı no nameyay u zaf cı zi Krmancan/Kırdasan sero y. Ez wazena ju misal bida kı şıma n kıtaban muqayese bıker. Malmısanıji hya nıka 13 kıtabi nuşt. N kıtaban ra teyna 4 hbi derheq Zazayan d. 9 kıtab cı zi Krmancan sero y.

Mesela: Mnewer Krdan/Krmancan ra; Ebdullah Cewdet, Sid Nursi, Ebdurrehman Bedırxan, Kemal Feyziyo Bidlisij ser dı tewir tewir kıtabı nuşt. Feqet, derhq serdar Zazayan; Şx Sidi, Seyid Rızay, Şx Serif, Yado u binan ser kıtabi nuştış, niyameyo Malmısanıji viri(!). Mnewerand Zazayan ra Mela hmed Xasi u Osman Efendi yo Babıji ser kıtab nuştış nkewto(!) cı viri. "Key Bedırxanan" ser nuşnayo, lakım kyan, qebilan u şiretand Zazayan ser iy nnuşnayo. "Krt Teawun ve Teraqi Cemiyeti" u zewbini mewzuyan keno kıtab, feqet serrehewanayış Zazayan nkeno kıtab. Qey Zazayan iy r layıq nvineno?

Kıtabı kı Malmısanıji Zazayan ser nuşt ny: ju ferheng, ju şiir, ju istanek u ju zi "Krd kerdenda Zazayan" sero ya.

Grweyo kı Malmısanıji hya nıka kerdo pro no yo. Ma kılmek vac se, xebata Malmısanıji se ra heştay (% 80) Krdan (Krmancan/Kırdasan) ser biya. Weziyet no yo. Feqet inkarciyan, -sayki sari Zaza r cı hewlinı kerda-, ewro Malmısanıj kerdo qehremano pil. Mamısanıj zi no reqlam ra serxoş biyo u bı namand sexteyana forumand interneti dı nuşeno u vano kı; "Mı hndı pori/gijiki merdıman, Zazayan ser nuşto." Zuri ntemıriyen. Riy merdımd zurkeri zi en peyni dı vıcno werte. Zurkerey ha asna.

Menga/aşmiya Kanun dı, Malmısanıji "Azadiya Welat" dı no qeyde ra nuşti bı: "Krmanci gama ke nuşeni yan zi terman peyda keni, bala x ndan Kırmancki [Zazaki] ser, goş pa nkeweni. Soranan zi gama ke termi peyda kerdı, bala x zaf ndaya Leheyan binan ser... Soranan x tesbit kerdo, ne Krmancan ra persay, ne zi Kırmancan ra. X ra vani 'Ziwano standard esto', yani Leheya inan a! Krmanci vani 'Ma zafiy' zaf rey goş Leheyan binan ra nkewen. Ma (yani xrub Vate) gama ke terman tesbit ken, ma ewnn (niyadan) Krmancki ra zi, soranki goranki ra zi. Yani ma bala x dan inan ser zi." (Azadiya Welat, amor: 305, İstenbul, 1-7 Kanun 2001).

Na ju itirafo. Malmısanıj zi bı fek x itiraf keno kı, Krdi, Krmanc u Sorani, qiymet ndan zwani Zazaki. Hewl beli biyo kı, Krdi, zwan ma ne "zwan" ne zi "Lehe" hsebnen. Bılkıs, bıra namey Zazaki zi niyan x vir u niyan ver ımani x zi.

Eger "Krmanc u Sorani, goş Zazaki ra nkewen." se, "Krdi Zazay" ı semed ra kewt Krdan dımı u zor ra x ken "Krd"? N merdımi inkarci werzen Krdki (Krmanci u Sorani) ra keliman gn u ken Zazaki miyan, Zazaki xerepnen u wazen kı bı zora ber "Lehey Krdi" ker. Krd sextey (Krd Zazay) no qeydeya x ifade bıker zi, Krd sli (Krmanc-Soran), no aca ra nbewnn mesela ra u fikr Malmısanıji u embazand cı zi puc ken u vecen. Tiya dı ez wazena ju numune bıda. No numune yni wext dı ju wesiqeyo.

Xeztey Azadiya Welat, panc (5) lehan Krdki ra qısey keno. Feqet miyan n panc lehan dı, zwan ma Zazaki ca ngıroto. Tabi Krdisti, Zazaki ne "zwan" ew ne zi "Lehe" hesıbnen. Gore ina, Zazaki "fek Krmanci" yo. No xsus, Azadiya Welati dı bı no qeydeya nuşiyayo: "Krmanciya jorin: Devokn wi zaravayi ev in [yani; fek a leha ny]: Botani, Badinani, Beyazidi, Semzinani, Zazayi u Qocani." (Azadiya Welat, amor: 223, İstenbul, 6-12 Gulan 2000, r.5).

Azadiya Welat gore; Zazaki "zwan" niyo, "Lehe" zi niyo, "fek Krmanci/Kırdaski" yo. Neşıriyat Krdan dı, wext wext zwan ma Zazaki zey "Zarava Krdi" (Lehey Krdki) ameyni nuştış. Ewro aseno kı, end şıno Krdan miyan dı qiymet Zazaki hina beno kmi. No semed ra, Azadiya Welat'i Zazaki kerdo "Devok Krmanci" (Fek Krmanci/Krmanc agzi). Krdi, herhelde tiya ra pey bı siyaset "nezdikerdış lehan", qompıle Zazaki werte ra hewad u namey cı zi yasax ker.

Siyaset Tırkan zi hya ewro no bı: "Zazaki fek Tırkkiyo." Mabn Krdan u Tırkan dı qet ferq nmendo. Wırna heti zi bı teoriyand xo y zurkerana x xepeynen.

iyo kı şık merdımi anceno no yo: Ne Malmısanıj ne zi embaz cı, hya nıka vera inkarey xeztey Krdan "Azadiya Welat" nvıcya y. Bveng mend...

>>> peydı şo (to back)

 

 

Nuştoxa Swdiya bı name u veng Astrid Lindgren şi hqeyda x ser

Baba Qef

Qeeki aşıq ay bi. A bı x qeekana qeek u veng qeekan bi. Hewn politiqaciy Swdiyan dı zi ters şanan bi. Nuştoxa Swdi (İsvei) Astrid Lindgren 14.11.1907 dı Vimmerby dı ameya dınya. Lindgren 94 ser bi u 28.01.2002 dı Stockholm dı şi rhmet. Lindgren, veng hmına bi. Veng do berza neheqey ver vınderd u qiray rid nehqan.

Tıfınga ay qelema ay bi. Kozık cı zi, kıtab cı u qehreman kıtaband cı bi. Qehreman kıtaband ay hme qeeki bi. Kıtaband x dı qeeki day x ver u nehqey verdı isyan kerd, ders day gırd u werdiyan.. Kıtaband ay dı qeeki tenya qeeki nbi. Qand ay y hme i mal dınyay bi.

Kıtaban u qehremanan kıtaband cı hıdudan Swdi dırna u x resna xeyl qeekand dınyay. Qeekan nezdi 80 zwani dı kıtab cı wendi. Kıtab cı en kemi 100 miljon neşır bi. Bewniy Qıral Swdi Carl XVI Gustaf qand ay se vano; "-A bı kard x y nariniya u bı nustoxeyda x ya qand hme qeekan u pilan bol mhim bi." Swd dı tenya Qırali n, politikaciyan, wahr neşırxanan, komitey Nobeli, xezeteci u nustoxan tewayena zerida x ardı zwan. Qand ıi qeekan Astrid Lindgren ra hzkerd? Bewni r ay qand qeekan se vat; "-Hzkerdana x qeekan mısn, dıha vşi hz u dıha vşi vşi hz, bı no şekla merdım reseno zaneyenda şari".

Bı kıtabda x ya "Pippi"ya a bi nuştox. Na kıtaba cı 80 zwan dı cay qeekan hetı gırot. Bol kıtaband cı bi film u tiyatro. 1945 ra hta na rocı Astrid Lindgren 64 kıtabi nuşnay.

(Welat ra İsveiya r selam...)

>>> peydı şo (to back)

 

 

Yane Ma Zono Kltre Xore Serbestiye Wazeme

İbrahim Doğan

Ma endi na rojera tepiya,zono kulture welate xo wazenme. Ma Turkiya'de Demoqrasi wazenme. Bandororiya Turk'o Kurd'a newazenme. Verde Turk'o welate ma dest na ser, isane ma ebe zone xo,ebe kulture xo,mektabano,basıno, televizyone xo kamiyera vet. Ebe na Asimilasyono jenosidI ze mare zeherli ebe hilewo zura dıdane xo şare made nay ro. Bıne zulmo zordariye de isane ma harde ma kerd pare pare ware bavo khale ma mare kerd ze xırbe waro kerd tıhal dewe ma kuli veşnay. Mılete zazay bi surgune olo olıstana, mecburiyera kewt orte şare ğerip domanane ma(ouklarımız) zono kulture xo rew xo vera kerd,Şaremano ke şi metropola serbestiya kulture xo newaşte bi ze şare bini zono kulture xo kamiya xo kerde vindi. Serbestiya kefo zewqe xo waşte. Ama mılete bini hem kefo zewqe xo ramene,feqet kamiya xo inkar nekene. Ewro şorene welatane germına kişta denızde, insani kefo zewqe xodere. Cıra perskerene vaje şıma kamcı mıletraye hemen kamiya xo şımara vane. Re ki şore le kurdo zazaya eki vane ma Tırk'me nevane ma kurdme yaki milete zazayme. Kamiya xo kene inkar. Kurda welate ma kerd exo zone ma kerd leheye zone xo ebe hazara gence maye ze fidan demdiya. dawa Kurdistan'de kuli sehid kewti hepsade poyay. Ebe hazara dewıze ma welate xo terk kerd ruye kurdara milete zaza ebe emre emre tepiya şi . Mılete ma kamiya xo şaşkerde her i hama hama beno vindi. ımke nesilo teze iye nezano. Ama iye esto her i hona nexelesiyo . Dewleta Tırki ıxas ke ebe kiştene ebe zulum isane ma qır kerd rena ke zone ma nişkiyay wedarene nişkiyay bıxelesne. Zone ma mabo xo dard we. Ma mektebane Tırkade vend, ma xo iye zanıt halbuke ma tewr iyeji nezanıt. Gence ma bi enteli bi entelekteli,bi anarsisti taye seba menfaati bi kutıke şari,taina de kitabe cizgi filmi,ret kiti, Zaf bi be qisaweti,hal niya bo tabike genciya niyanenera umud bırino nesile tezire aqıle isani vındeno,zaf isane sorumsuzi vejiyay,

Dewleta Tırki neşikiye zone ma wedaro. Ne verda televizyone radyoy rojname vejiyo. Rena ki isane zazay Dewede şeherane(suki) metropolade,Zone xo qes kerd,zone xo xo vera nekerd isane niya onurlu wayire goniya xoji hona este. Gencane ma en zaf mesela kurdade xo şaş kerd. Tabike isani le mılete bındeste ca cene. Serbestiya dina wazene ne gence maye ke mesela kurda de merdi. korıne şi . Gereke mesela zone xo kulture xo welate xo bıkerdene. Seba serbestiya sare xo kar bıkerdn. Serbestiya xo buwaştene. Tabike ewro kurdi inkar kene, Vane şıma mılet niye ,zone şıma lehe mano . Şıma Kurde welate şıma Kurdistano. Aydınane ma devrimciyane maye mılete zazay tarixe xo coğrafya xo zone xo kerd kurda. Kamiya xo zone bavo khale xora bi inkar. Mendo ewro seba kamiya ma raya ma zaf derga belke nayer emre ma neji edomanane ma nevejeno. Ama iye esto gereke herkes her zaza ecdade xo seba astıkane bavo khale xo,ebe sozo bext ebe şerefo namus'i ser kamiya xora wayır vejiyo. Kole kesi mebo zone xo zone Turk'o Kurd'a mekero. kamiya isani zone isaniyo. Zaten ke zon xelesnara a waxt tı xo ser mıletewa,xo ser bayraqewa Nayera gereke mılete bin desteg bıde ma Yursevero devrimciye mıletane bina gere ma nas bıkere serbestiya mılete zazay buwazene mılete xo seba serbestiya ma iqna kere. Ewro ma kamiya xore ğeret kenime. Ma honde seba mıletane bina ameyme kiştene. Devrimciye yursevere Tırk'o Kurd'a gereke tarixe ma harde ma zone ma qebul bıkere vazife insantiye biyar ca. Qe are esto xo kışene rena ma nasnekene,kamiya mılete zazay newazene. Gence maye ke kewte epe( krt solu)kurdo,epe Tırk'o (Trk solu) zafe xo biye duşmene mılete xo. Kamiya şarire xevetine. seba şari mirene. Na lece Dewleta Tırk'o pkk de dewe Dersimi varto'yi kiği Bingoli Erzıngani Dewe isaane ma zazay kuli kerdi tıhal. kes tede nemend duşmenire bi xırbe wara. T. C. isane mara zaf zulum kerd eşkera yaji berdi taride kişti cenze dina bile niyamay diyene. Durume dewuzane ma zaf zaf rındbi. Zulme Turk'o Kurda piya kewt welate ma.


Dewuza her iye xo caverda. Dewane xora vejiyay,biliya cane xo kewti. Bone xo hegay merge xo caverday eskera kuli veşnay. Emege piriko khalıke ma mezele maqulo ewliyane ma maro mera re bi qulo pırojın. epe Turk'o Kurd'a gegane mılete mara zor kerd mılete ma kuya Taye camerdiji amey kiştene. Zoreki nono pere waştenHalbuki hurmina epi orte xode bibi boncas pare. Khalo maqulane ma vaten Lawo şıma hay biye boncas pare şıma
kamci grup devrim kene verde br tehet birligiyo dirligiya xo jker. Şıma ebe na qafıke iye neken. Verde lece orte xo caverdene,hona qarşiye duşmeni vejiyene

Lorıka heyder'i ame mı viri;Heyder vano kurtar biji baba Kurtar bıji baba.

J qesa verna esta. Van ebe na nınge sona marşınge. mabo xo zone xo kişt. Ewro isane maye zazay'e Dersım'i xora vano kırmanciye ez nezano na kelima kotira ama zeleqiya mılete zazayra Kırmanc ma kurdara Gımgım'de Ezrum'de Eleziz'de Bingol'de Erzıngan'de vanıme kurmanc kırmanciyera ma vanime kurmanciye isan re fıkırbo koka na kelima aynıya hem zazaki qesekene hem ki xora vane şare maye kırmanciye

Kurdi neheq niye vane şımabı xo xora vane ma kirmancme,neyse

Ewro roja terefiyo bextiya her kes Serbestiya zono kulturo itiqate xo buwazo. Kamiya xo biyarora zon emeg bıdro na dawa. Zone mayo piye mano

her kes tarixe xo bızano, piriko khalkane xora bumuso. Seba zono kulture xo panela, seminera komela rono. Dernega buwazo. Mıletane binara rojnamane dinara ,yazara,araştırmaciyane xeribara televizyone dinara isana biyarene, venge xo berz kerene,kamiya mılete zazay bidene naskerdene. Mılete zazay seba zono kulture xo serbestiya xo buwazo. Demoqrasi, bıratiye,rındıye buwazo. Ewro Turkiya wazena ke Awrupa birliği kuyone. Awrupa cıra vana tode insan hakları ihlali esto Mılete bini tode este zone kulture mıletane zere dewleta xo bıdecı,herkes ebe zone xo buwano binivısno

Na iyede zaf rında gereke na derheqde mılete zazay endi heşarbone bandoriya koletiya kurda mewazone. Dewane xo de sukane xode mektebane zone xo yakere seba zono kulture xo ma kar bıkime. Butun roştbero, devrimciyo, welatheskerdoxi, demoqrate mılete zazay gereke seba zone zazaki seferberbe. Dewade sukane pilade gruba vıraze partiyane xo ronene dewleta Tırk'ra zono kulture xo buwazene. Ceniye kurda ankara meydanadere serbestiya zono kulture xo wazene. Ceniyane zazawara vengo vaj ıno, ceniyo camerde ma nezo seybiye kewte bıne selıkano sepeta. İsane ke xore mebene mşt mılete xore ji neben.

Dewleta Tırki hitan mıletane bina Kurda, Zazawa, Hermeniya, uryaniya, Asuriya,yane mılete ke wayıre zoniye gereke nas bıkero,duşe dulegeran bina de xo bıdo naskerdene zobin itibare dewleta Tırk'i nemaneno, caye xo le keside nişkina bıco.

Gence zazaye ke epe Tırk'adere(trk solu) ığa rew tertele Dersim'i Piran'i, Varto'yi, Kogir'i Ovacığ'i xo vera kerd. ez erzeno vicdane ne genca, ne isane Zazaye ke qır bi ne Tıkbi ya ne,tabike Tırk nebi ne isana zone xora başqe zon gesenekerdene Tırk'a fermane ecdade ma vet hona goniya şehidane dersimi nebiya zuya. Peki ne ı derheqde pişti dane gurubane Tırk'a her halde mılete Tırk'i bandora madero. Herhal ma welate Tırk'a işgal kerdo,ya ina no ı halo n gence ma teder ama heqliye ımke mekteban Tırk'ade wendo. coka biye miliyetiye Tırk'a Derde tiko, cuya kuli genze zazaye xo seba Tırka veşaniya dergera xo kişt, bi seqet ,bi kor, bi felli no ıhalo

Endi beso heşarbene xo nas bıkere Tertele Dersim'de kamci aşireta kurda pıhişt de Seit Rızay Alişer'i peke na kurdiyo kurdistaniya ma kotra ama ayıbo ayıb endi heşarbene seba Şari memırene mezelede goniya bavo khalema astıke dina medeje rea ecdade xo bırame. Dunya degış biye isane ma degış nebo

Uruz (S.S.C.B) şaniya we her zon xo ser bi bağımsız dewlete her kes seba kamiya xo kar keno isane ma hona siyasetane veri dımaro. N siyasetan khanara endi boya inkariye boya bebextiye boya zura vecina seba şari xo mekışene. sed sere tepiya şore kamiya xo perskerene xo nas bıkerene.

Cniyo azabe ma mayo way ma ji gereke dawa xora wayır vejiyene. Ceni gereke harekete xo ronene(zaza kadın kolları) Panelo seminer vıraze mıletan binara ceniya dawat kere ebe zone meymanane xo kamiya xo binivisne cıra vılakere. Kıncane milli (Milli kıyafet) xorade govenda kaye welate xo kaykere yane folklore xo vırazene. Meydanade kamiya xore serbestiye buwazane. Dunya cniyane zazaya nas bıkero. Na durumde isane may ke AWrupader,cniyo, vayo mayan mar zaf wazife vejino. N waye-may ke arupadere seba kamiya kurda vejiyn meydana, qey seba kamiya zono kulture xo mevejine tebe merdane xo piye xo maya waya xo teba derguşane xo endi vejime meydana zono kulture xore kamiya xore serbestiye buwazime ewro na roja. Televizyono basın awrupa ma bızanoke mılet zaza esto kamiya xore serbestiye wazeno. Kurda dewleta Tırk'ade lec kerd kamiya xo waşte . no onurede gırso ebe hazara şehid da na seba kamiya mıletane bina ji zaf rındbiye,ımke mıletane bina kamiya xo nayera tepiya naskerde endi mılleto ke wayir zoniyo fam kerd ke xo ser mılletero,Ama na lece Tırk'o Kurda de en zaf mıllete zazay zerar kerd. Waro wetene xora bi,ebe hazara gencema na dawa de ebe name kurd'a şehid bi, kamiya xo kerde inkar kerde vindi . Mılete ma xora vano şare ma isane ma yaki ma zazay me vane xora nevane ma kırdas me nevane ma kırmancme nevane ma kurmancme. Dewleta Tırk'i mılete zazayra zaf tersena coka newazena ke şare ma xora vajo zaza. Ewro Tırkara zaf, kurdi mara tersene,ımke hitan ewro ma kamiya xo newaştene ma ebe kamiya edina xo kerd vindi. Vane mılete zazay kurdo zazaca lehemana

Na mendara mesela mele xoce Nasredini.

E ki cirane xora vato leye to bıroş zo (kazanın tencere doğurdu) yane ma kene zaza kurdi, yaji zaza asılı krtler na qesa ancax şikina inkarciyane zazawa ewe ke zazaya hona dawa kurda kene ancax şikinara dina. No sene aqılo ne işra mı fam nekerd isan kamiya xo inkarkero bebextiya en gırsa onursızıyede bebava. Na isanire merdena . Seyid Rızay boşune ne va KAHRBE ZUREKERO BEBEXTA ebe hazara isan Dersım''de ame kiştene kesi xora ne va ma kurdme Seyid Rızay bile kelima Kurdistani niyarda sere zon xo vato ma welate xode dewleta Tırki newazenime tertele Dersimde kamci ağlro şexlri kurda destek da Seyid Rızay ALlişer'i , peki ne ı zur?? mılete ma kn kurd hard ecdad ma ken Kurdıstan no zura inam meben xo nas bıker fıkırbe

Dewleta Tırk'i seke zone ma kulture ma kerd yasaq heto binra ji itiqat mılet ma aleviyaji kerdi yasaq. Vergiyo ke mara cn,ben dan camiya imama teleban qurse qurani ,heto binra cemo cemate aleviya cıre zaf vinen cır duşmentine ken Aleviya Sewaz de Pir Sultan ard xoviri 38 cani dinciya veşnay na kesi vra nşona zafe xo sanatiye aleviyabi. heto binra van islam dinide şidet teror ino ,ma no şidet niyo ıko name ne ıko. Heq (homay) va şore bıkışen halbuke butune n sanatıya dşan xode nam Ali Muhamed ardera zon.

Zaza alevi wayir itiqatiye wayir pir rayberiy. Piri nesile ehlibeytiraye koka xo resena deso dı (12 imamlar) 12 imami torn Peyxamber slamo Mehemedi. Aleviya duşe na heskerdena Ehlibeytide renaji ı zerar diyo muslumanara diyo,Aleviy ke zazaca qeskn butun hard bavo khlae xo dr name n welati ebe kamiya ma harde ke ma sera ameyme dunya Zazaistan'o Kurdistan niyo. aleviy ke zone ecdad xo qeskn gola Dersim, Erzıngan'de qezade dewade, Sewaz zarade, Bingol'de qezane bingol'e,qezane Ezrum'de zafinade ,qeza Qersi gole de Muşde qeza Varto'de hete Meletiye de qezane Eleziz de Diyarbekırde qezo dewade Bitlis qeza motki de Gerger'de zaf sukane gırsa u qıjade zon zaza ki qes beno Mılet zaza alevi duşe honde zulmo zor de rena zone xo kulture xo itiqat xo terk nekerd,gereke na rojera tepiya daha zede cıra wayır veciyo.

Dewleta Tırki Dersım'de isan ma zaf qır kerd dew ma, hegayema, merg ma, bağo bax ma, daro, kemer, ma ziyaro diyare ma kuli veşnay, kerdi tıhal isan ma zaf bi feqir mezel pirıko khalkan ma kerdi ze xırb wara. Sey Rızay Uşen Seyidi Aliy qahi zaf bilo maqulan ma zono kulture zazakire emegda Uşen' Seyid'i zaf şair de namdarbi ,ze koye munzur gırsbi mılet mare lawuke de, dr de ze xızır''bi kokumo maqulan ma mayo wayan ma honaji kesreta d oncen şaire xo ane xo viri drane eb berbiş anra zon,

Şehid Sey Rızay u şehidane bina kulina seba harde bavo khale xo seba zono kulture xo can xo kerd feda. Seba kurda nebi. Kurdi zuri kene . Sey Rıza 74 sere bi waxto ke Eleziz de teba maqulan mara eşti dar qira va QAHRBE ZUREKORO BEBEXTA. be zon xo qeskerd kamiya xo ardra zon. b Kurmanci neva ımke dawa zone kulture xo dawa velat xo kerde

Ma zazay wazenime ke Turkiya'de butune mıletara herkes temsilciye de xo burşno meclis dewleta Tırk'i mıletan zer devleta xo nas bıkero. Ort mıletade dostiye bıratiye serbestiye bero vıraştene,juminra hesbıkero ,duşmeniy wedariyo . Na iye de zor niya. Dewleta Tırk'i gereke eskere xo sr harde mara wedaro. Qoricılığıye zel timi fes bikero. Qereqola ravazno rawo dırba yakero isani rehet şore harde bavo khale xo koti rehet kene aja vındene,Kes dine kesira qs mekero herkes inance xo de serbesbo. Nıfıs cızdanide kelima islam nivisiyayiya heti wedaro. mesela ez vanok dine mı budizmo ez tapmışe manga beno yaki tapmışe kemere, dare, ziyar. mezele beno herkes naye normal bivino ,ma ze bırawa tehete vındim,jminra hesbıkime welat ma jb ama zono kulture ma ayrıbo . Ma rena kuli piya seba j welati kar bikime. dewlete gereke dini resmiyetra vejo dinde ya temsilciye yaki ze Awrupa wedaro. Dewlete her zon her kultur gereke gebul kero seba bıratiye dostia na şerta gereke butun mıleta br tehet j gırmikebe. Şidet bıxelesiyo bıratiye bero orte mıletan welati. Dewleta Tırk'i gereke fatist politika xo caverdo işgalo asimilasyonra dest xo bonco, zobini Turkiya de bıratiye nena viraştene butun mıleta gerek nas bıkero.

Ewro turkiya'de sistemi iflas kerdo zaf acil politika xo degış kero Madem Awrupa birliği wazan insan hakları ihlali ortera wedaro mıletan bina zono kulture dina bıdo cı mıletane zere dewleta xo nas bıkero. Ana yasa xo degışkero serbestiya zone kulture mıleta qanune xode cakero Herkes jmini nas bıkero her kes mılet xor yasal rgt partiy rono,na derheqde seba bıratiy gerek dewlete n mıletara komisyon, otonomi,eyaletra resmi temsilciya nas bıkero seba guriyena dewlete i fıkır ben, ı qerari n gureten her kes televizon de basınde mılet xor qes bıkero. Eb na hal Turkiy'de lec xelesino bıratiy ena orte isani jmini naskene,jminra heskene. Cahiltine ayrımcılııye gericılığıye xelesina isan ma a waxt beno Awrupali ez zano ma nevinenim ama doman ma bivin rena mar mırado. a waxt her kes kamiya xo naskeno her doman welat xo hard xo metro be metro naskeno ze ewro niya welatane dulegerade r meben merexra welat xora memreno kole şari nebeno herkes beno welat heskerdox,herkes welat xode karkeno rındekiya welat xora cereno ze welatan şari keno rındek. ,turista onceno.

Ma mılet zazay wazenime ke butun mıletan Anatoliye de ze bıratiye derbazkime. dewleta Tırk'i nişkina mıletan bina inkarkero. N mıleti elbet roje ben heşar hero niya feqir, niya cahil, niya hesir, niya be zono kultur nemanen kes izne medo siyasete niya boyini . Goniya ecdad ma seba zono kulture ma rışıya. Ewro heqa kesi ina ma inkarkero.

Ma vazenime k hona imkani est,hona heqo huquq esto endi mılet kurda ma zazaya nas bıkero kamiya jmini inkar mekero. Herkes aynı heqera wayrbo ze bırawa jminde derbazkero peniya butune herba iflaso. Rena n wer duşmni ben dost jmini na butune dunyade eşkera asena.

Mılet zazay her hete resmi rgte xo gereke rono. Temsilciyane xo isan vendoğara, baqılara isan welatiyo welat heskerdoğara vejo. Cini camerdi sanattkari khalo piri herkes welat xor roşti vırazo.

Seba Demoqrasi seba bıratiye zone ma kulture ma welate ma şari kerdo inkar na inkariye qebul mekime. Her cade teşir bıkıme. Serbestiyo bıratiy buwazime. Zincira koletiye zono kulturo harde xo sera wedarime.


BIŞKIYO ZİNCIRA KOLETİYE
.
QAHRE FAŞİSTO GERICIYA.
QAHRE ZUREKERO BEBEXTA
BUWAZENE BIRATIYO SERBESTIYE
WEŞO WARBO MILETE ZAZAY HARDE BAVO KHALE MA ZAZAİSTAN

ZazaPressi r Sera 2002 de emegdaran cır can weşiye wazeno. Xo ver bıden, seba kamiya ma. XIZIR şımade debo Nazım H.
vano;

Ez mevşi
Tı mevş
O mevşo
Kam bıvşo

>>> peydı şo (to back)